oqsil biosintezi va uning boshqarilishi

PPTX 40 pages 4.6 MB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.6 MB

File type PPTX

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi oqsil biosintezi va uning boshqarilishi. oqsillar biosintezi - translatsiya oqsillar strukturasini dnkdagi nukleotidlar ketma-ketligi belgilaydi. oqsillarning birlamchi strukturasi haqidagi genetik axborotlar dnk zanjirida nukleotidlar izchilligi tarzida birin-ketin joylashgan. dnkning bir polipeptid zanjiridagi aminokislotalar yoki r-rnk va t-rnk molekulalaridagi nukleotidlar izchilligini belgilaydigan bir qismi gen deb ataladi. oqsillar tarkibiga kiruvchi har bir aminokislotaning nuklein kislotalarda ketma-ket joylashgan uchta nukleotid (triplet, kodon) yordamida ifodalanishi genetik kod deyiladi. genetik kod 1962-yili amerika bioximiklari m. nirenberg va s. ochaolar tomonidan aniqlangan. translyatsiya translyatsiya (biologiyada) - genetik kodga binoan, informatsion rnk asosida oqsil polipeptid zanjirlari sintezi; tirik qujayralarda irsiy axborot amalga oshirilishining 2bosqichi. t. jarayonida irnk molekulasida nukleotidlar ketma-ketligi tarzida yozilgan oqsil molekulasi toʻgʻrisidagi axborot nukleotidlar kodidan sintezlanadigan oqsil molekulasidagi aminokislotalarning muayyan ketma-ketligi holatiga oʻtkaziladi. boshqacha qilib aytganda, irnkdagi axborot nukleotidlar tilidan aminokislotalar tiliga oʻtkaziladi. translyatsiya translyatsiya (biologiyada) - genetik kodga binoan, informatsion rnk …

2 / 40

shlanishi 3) elongatsiya-hosil boʼlayotgan polipeptid zanjirining uzunlashishi 4) terminatsiya-polipeptid zanjiri hosil boʼlishining tugashi 1. aminokislotalar faolligini oshirish. bu bosqichda aminokislotalar faolligi oshadi va ular polipeptid zanjirini hosil qilishda o‘zaro osonlik bilan birlashadi. aminokislotalar faolligining oshishi ularga atf birikishi bilan amalga oshiriladi. atf dagi barcha energiya aminokislotalarga o‘tadi va ularning faolligi oshadi. aminokislotaga atf ning birikishida maxsus ferment aminoatsil - rnk sintetaza fermenti qatnashadi. 2. initsiatsiya faollangan aminokislotalarni t-rnk ribosomaga olib keladi. t-rnk o‘zining i-rnk (kodon)ga mos keladigan nukleotidlari bo‘lgan qismi (antikodon) bilan birlashadi. shunday qilib, i-rnk, ribosomaning kichik bo‘lagi va t-rnk lardan iborat bo‘lgan bog‘lam hosil bo‘ladi. bu bog‘lamning hosil bo‘lishida bakteriyalarda initsiatsiya kodonlaridan (aug, gug, uug) bittasi hamda initsiatsiya bosqichining fermentlari f1, f2 va f3 ishtirok etadi. f1 - ribosoma, i-rnk va t-rnk larning bir-biriga bog‘lanishini, f2 - esa bu bog‘lamning mustaxkamligi va turg‘unligini ta’minlaydi. f3 80s ribosomani 50s va 30s ribosomalarga ajratadi initsiatsiya uchlikdan iborat bo‘lgan bog‘lamning hosil …

3 / 40

va aminokislotalar o‘rtasida peptid bog‘i hosil bo‘la boshlaydi. bo‘shagan a markazga yana boshqa aminokislota keladi. aminokislotaning ribosomadagi a markazga birlashuvi maxsus t ferment yordamida amalga oshiriladi. elongatsiya aminokislotalarning o‘zlariga mos kelgan t-rnk ga birlashuvi rekombinatsiya (mos kelishi) deb ataladi. bu jarayon murakkab bo‘lib maxsus fermentlar yordamida amalga oshiriladi. avvalo aminokislotaning cooh guruhi faolligi oshiriladi, ya’ni h o‘rniga adenil kislotasi birlashadi va aminoatsiladenilat hosil bo‘ladi, bunday faollashgan va energiya bilan boyigan aminokislota t-rnk ning oxiri atsts adenilin nukleatid qismiga birlashadi. 4. terminatsiya. oqsil biosintezining tugallanishi haqidagi xabarni uchta - uaa, uag, uga terminatsiya kodonlaridan biri beradi. chunki hujayrada bu kodonlarga to‘g‘ri keladigan t-rnk (antikodon) yo‘q. shuning uchun ribosomaning a markaziga - i-rnk ning yuqoridagi kodonlaridan biri to‘g‘ri kelganda hosil bo‘layotganpolipeptid zanjirining uzayishi to‘xtaydi. oqsillar biosintezi genetik kod jadvali genetik kodning xossalari 1. har bir aminokislotani nukleotidlar tripleti kodlaydi. 2. har bir triplet (kodon) bitta aminokislotani ifodalaydi. 3. bitta aminokislotani bir necha …

4 / 40

7,3 % n – 16 % s – 0,5 % aminokislotalar quyi molekulali organik birikmalar bo‘lib, karbon kislotalarning hosilalaridir. oqsillar 20 xil aminokislotalardan tuzilgan bo’lib ular 2 xil bo’ladi. shuningdek aminokislotalar: almashinadigan (10 ta) almashinmaydigan (9 ta) guruxlarga bo’linadi: almashinmaydigan – boshqa moddalardan hosil qilib bo’lmaydigan aminokislotalar. ular faqat istemol qilinadi. treonin, triptofan, izoleytsin, leytsin, lizin, metionin, gistidin, valin, fenilalanin. aminokislotalarning tarkibi peptid bog’ – ikkita aminokislotani tutib turuvchi bog’. birinchi aminokislotaning cooh guruxidagi oh bilan, ikkinchi aminokislotaning nh2 guruxidagi h ning birikishi va suv molekulasining ajralishi hisobiga hosil bo’ladi. oqsillarning xossalari denaturatsiya: - oqsillarning tabiiy holatini turli tuzlar eritmasi ta’sirida o‘zgarishi. (ivib qolishi). renaturatsiya: - oqsillarning o’z holatiga qaytishi - bu tuxum oqsilida kuzatilmaydi oqsil biosintezini boshqarilishi hujayrada oqsil biosintezi ikki xil usulda boshqariladi: 1) oqsil biosintezida qatnashadigan fermentlarning hosil bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaslik (repressiya); 2) oqsil biosintezida qatnashadigan fermentlarning faolligini pasaytirish (ingibirlash). repressiya usuli. 1. boshqaruvchi (regulator) gen ishtirokida …

5 / 40

ing bu usulida ham oqsil biosintezini to‘xtatish oxirgi mahsulot ishtirokida amalga oshiriladi. lekin bu usulda oxirgi mahsulot korepressor sifatida repressor bilan birlashmasdan koferment sifatida to‘g‘ri oqsil sintezining dastlabki bosqichlarida qatnashuvchi birinchi ferment (f1) bilan bog‘lanib, uning faolligini yo‘qotadi. natijada keyingi fermentlar ham ishlamasdan jarayon bir zumda to‘xtaydi hujayra irsiyatini o’zgarishiga olib keladigan jarayonlar gen muhandisligi maqsadi – rekombinant dnk yaratish va shu asosda organizm uchun foydali yangi belgilarni va xususiyatlar hosil qilishdir. tabiatning o’zida ham shu kabi rekombinatsiya jarayonlari yuz berishi kuzatiladi. viruslar, faglar, bakteriyalar o’zidagi genetik moddani boshqa organizmlarga o„tkazish xususiyatiga ega. aynan shu jarayonda hujayraning irsiyati o’zgaradi. hujayraning irsiyati o‟zgarishi rekombinatsiya sabab yuzaga keladi. rekombinantlar hosil bo‟lishining 3 xil turi bor: transformatsiya transduksiya konyugatsiya . tarnsformatsiya ma’lum sharoitda bir organizm irsiy molekulasi har qanday bo„lagining ikkinchi organizm irsiy molekulasi tarkibiga birikish hodisasiga «transformatsiya» deb ataladi. 1928-yili angliya bakteriologi frederik griffit, keyinchalik 1944-yilda amerikalik mikrobiolog-genetik o.everi bakteriyalar ustida olib …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oqsil biosintezi va uning boshqarilishi"

o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi oqsil biosintezi va uning boshqarilishi. oqsillar biosintezi - translatsiya oqsillar strukturasini dnkdagi nukleotidlar ketma-ketligi belgilaydi. oqsillarning birlamchi strukturasi haqidagi genetik axborotlar dnk zanjirida nukleotidlar izchilligi tarzida birin-ketin joylashgan. dnkning bir polipeptid zanjiridagi aminokislotalar yoki r-rnk va t-rnk molekulalaridagi nukleotidlar izchilligini belgilaydigan bir qismi gen deb ataladi. oqsillar tarkibiga kiruvchi har bir aminokislotaning nuklein kislotalarda ketma-ket joylashgan uchta nukleotid (triplet, kodon) yordamida ifodalanishi genetik kod deyiladi. genetik kod 1962-yili amerika bioximiklari m. nirenberg va s. ochaolar tomonidan aniqlang...

This file contains 40 pages in PPTX format (4.6 MB). To download "oqsil biosintezi va uning boshqarilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: oqsil biosintezi va uning boshq… PPTX 40 pages Free download Telegram