sog'liqni saqlashni rejalashtirish va moliyalashtirish asoslari

DOCX 11 pages 32.2 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.2 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

12-mavzu. argumentlash va bilimlar taraqqiyotining mantiqiy shakllari reja: 1. isbotlash va uning tarkibi. 2. isbot va raddiya turlari. 3. isbotlash va raddiyaning qoidalari hamda xatoliklari. tayanch tushunchalari. dalillash, isbotlash tushunchasi, isbotlashning tarkibi: tezis, asoslar (argumentlar), isbotlash usuli. bevosita va bilvosita isbotlash, rad etish tushunchasi, rad etish usullari: tezisni rad etish, asoslarni (argumentlarni) tanqid qilish; rad etish usulining puchligini aniqlash, tezisga va antitezisga oid qoidalar. tezisga va antitezisga xos mantiqiy xatolar, asoslar (dalillar) ga oid qoidalar va xatolar, polemika va munozara tushunchalari, sofistika, paradoks/ 1-savol. isbotlash va uning tarkibi. fan va amaliyotdagi bilish jarayoni faqat sezgilarimiz orqali bevosita bilinadigan haqiqatlardan iborat bo‘lmaydi, balki abstrakt tafakkurda ifodalanadigan yangi nazariya va xulosalarni isbotlash hamda asoslashni ham o‘z ichiga oladi. to‘g‘ri tafakkur yuritishning muhim belgisi – bu uning isbotlangan bilimlarga asoslanishidir. ilmiy haqiqatlar chuqur va har tomonlama o‘rganilib, ilmiy jihatdan asoslanganidan so‘nggina muayyan ahamiyat kasb etadi. fandagi ayrim qoidalar va aksiomalarning muayyan ahamiyat kasb …

2 / 11

ribada tekshirilib, chinligi isbotlangan hukmlar orqali ikkinchi bir hukmning chinligini aniqlashga qaratilgan jarayon isbotdir. mantiqda har bir isbot faktlarga, tajribaga tayangan bo‘ladi. chunki tajribada tekshirilib, umumlashtirilgan chin fikrlardan chin xulosalar olish mumkin. isbotlash ishonch-e’tiqod bilan bog‘liq bo‘lsa-da, lekin ular aynan emas. isbotli tafakkurning asosiy vazifasi asoslangan e’tiqodni shakllantirishdir. agar ishonch-e’tiqodning asosini ilmiy bilimlar tashkil etsa, unda belgilangan vazifalar nazariy va amaliy jihatdan to‘g‘ri va anglanilgan holda hal etilishi mumkin. e’tiqod – insonning xatti-harakati, ma’naviy va axloqiy sifatlarini belgilab beradigan qarashlar va tasavvurlar yig‘indisidir. ilmiy e’tiqod asoslangan, isbotlangan va dalillangan bilimlar asosida shakllanadi. ilmiy e’tiqoddan tashqari diniy bilimlarga, ishonchga asoslangan diniy e’tiqod bo‘lib, u insonning ichki tuyg‘ulari, dunyoni yaratuvchi va boshqaruvchi ilohiyotning mavjudligi haqidagi bilimlarga asoslanadi. diniy e’tiqodning insoniy fazilatlarning shakllanishidagi rolini inkor etmagan holda, fan va amaliyotda isbotlangan dalillarga asoslangan ilmiy e’tiqod shakllanishining mantiqiy asoslarini isbotlash misolida o‘rganib chiqamiz. isbotlashning tarkibi – tezis, asos (dalil) va demonstratsiyadan iborat. tezis – …

3 / 11

z mazmuniga ko‘ra turli xil chin hukmlar shaklida namoyon bo‘ladi. dalillarning bir necha turlari farqlanadi: a)yakka tartibdagi aniq dalillarning isbot uchun asos bo‘lishi. bu turdagi dalillarga guvohning ko‘rsatmalari, hujjatdagi imzo, ilmiy faktlar, iqtisodiyot va ma’naviyat sohalaridagi aniq iqtisodiy ma’lumotlar singari isbotlangan bilimlar kiradi. aniq dalillarga va ularning tahliliga asoslanmagan bilimning ilmiy qiymati amaliy faoliyat uchun ahamiyatli bo‘lmaydi. dalil sifatida faktlardan foydalanish isbotlashda keng qo‘llaniladi. masalan, sud-tergov amaliyotida ayblanuvchining jinoyat sodir bo‘lgan vaqtda boshqa joyda bo‘lganligi yoki o‘g‘irlik jinoyatida o‘g‘irlangan ashyoviy dalillarning ayblanuvchida topilmaganlik faktining o‘zi uning jinoyatga aloqasi yo‘qligini isbotlaydi. isbotlanayotgan tezis, ya’ni muhokama qilinayotgan hukmlar uchun asos sifatida ayrim dalillarni ko‘rsatishning o‘zi yetarli emas. shuning uchun alohida olingan dalillar emas, balki o‘rganilayotgan masalaga tegishli, o‘zaro mantiqiy bog‘langan barcha dalillarning yig‘indisi isbot uchun yetarli asos bo‘lishi mumkin. b) ta’riflash – isbotning amali sifatida. isbotlash asoslarining tarkibiga muayyan bir fandagi asosiy tushunchalarning ta’rifi ham kirishi mumkin. chunki isbotlash – bu chinligi …

4 / 11

slanib isbotli mulohaza yuritilsa, ayrim mantiqiy talablarga rioya etilishi lozim. aksiomalar to‘liq, mustaqil va ziddiyatsiz bo‘lmog‘i kerak. d) fan qonunlari va teoremalari isbotlashning asosi sifatida. isbotning daliliy asosi sifatida isbot etilgan tabiiy va ijtimoiy fanlarning qonunlari va teoremalar xizmat qilishi mumkin. huquqiy qonunlar sud-tergov amaliyotida foydalaniladigan dalillar vazifasini bajaradi. isbot tarkibiga tezis va asoslardan tashqari – demonstratsiya ham kiradi. tezis va asoslarning o‘rtasidagi mantiqiy bog‘lanishga demonstratsiya (lot. demontsratio – namoyish etish) deyiladi. demonstratsiya hukmlarning mantiqiy bog‘lovchisi bo‘lib, muayyan bir natijani keltirib chiqaradi. demak, demonstratsiya tezis bilan asoslar o‘rtasidagi aloqa vositasidir. 2-savol. isbot va raddiya turlari. isbotlash shakliga ko‘ra ikkiga, bevosita va bilvosita turlarga bo‘linadi. bevosita isbotda isbotlash dalillardan tezisga qarab boradi. tezisning chinligi bevosita dalillar vositasida asoslab beriladi. bunday isbotlash quyidagicha ifodalanishi mumkin, ya’ni (a,b,s…) dalillardan (k,j,l…) chin hukmlar, ulardan esa isbotlanishi lozim bo‘lgan d tezisi kelib chiqishini ko‘rsatib beradi. masalan, «ba’zi talabalar a’lochidir», degan tezis «ayrim a, b, s …

5 / 11

yolg‘on xulosa kelib chiqadi. demak, xulosaning yolg‘onligidan antitezisning yolg‘onligi, antitezisning yolg‘onligidan esa tezisning chinligi kelib chiqadi. demak, tezis isbotlandi. ayiruv vositali isbotlashda tezis sof ayiruvchi (dizyunktiv) hukmning bir a’zosi bo‘lib, uning chinligi boshqa a’zolarning (antitezisning) xatoligini ko‘rsatish orqali asoslanadi. masalan, jinoyatning qasddan yoki ehtiyotsizlik orqasida sodir etilganligi tezis bo‘lib, unda mazkur jinoyatning ehtiyotsizlik tufayli sodir etilmaganligi tasdiqlansa, u holda jinoyatning qasddan sodir etilganligi isbotlanadi. raddiya usullari. raddiya – berilgan tezisning asoslanmaganligi yoki yolg‘onligini aniqlash orqali isbotni buzishga qaratilgan mantiqiy amaldir. raddiyaning tarkibi ham isbotlash tarkibi kabi uch qismga bo‘linadi: 1. raddiyaning tezisi – rad etilishi lozim bo‘lgan muhokama; 2. raddiya dalillari – tezisni rad etishga qaratilgan muhokama; 3. raddiya demonstratsiyasi – raddiyaning tezisi va dalillarini bog‘laydigan usul. raddiya uch xil usulda amalga oshiriladi: tezisni rad etish; argumentlarni rad etish; demonstratsiyani rad etish. tezisni rad etish amali quyidagi usullardan iborat: dalillar vositasida rad etish.tezisni asoslash uchun keltirilgan dalillarni inkor etish orqali …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sog'liqni saqlashni rejalashtirish va moliyalashtirish asoslari"

12-mavzu. argumentlash va bilimlar taraqqiyotining mantiqiy shakllari reja: 1. isbotlash va uning tarkibi. 2. isbot va raddiya turlari. 3. isbotlash va raddiyaning qoidalari hamda xatoliklari. tayanch tushunchalari. dalillash, isbotlash tushunchasi, isbotlashning tarkibi: tezis, asoslar (argumentlar), isbotlash usuli. bevosita va bilvosita isbotlash, rad etish tushunchasi, rad etish usullari: tezisni rad etish, asoslarni (argumentlarni) tanqid qilish; rad etish usulining puchligini aniqlash, tezisga va antitezisga oid qoidalar. tezisga va antitezisga xos mantiqiy xatolar, asoslar (dalillar) ga oid qoidalar va xatolar, polemika va munozara tushunchalari, sofistika, paradoks/ 1-savol. isbotlash va uning tarkibi. fan va amaliyotdagi bilish jarayoni faqat sezgilarimiz orqali bevosita bilinadig...

This file contains 11 pages in DOCX format (32.2 KB). To download "sog'liqni saqlashni rejalashtirish va moliyalashtirish asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: sog'liqni saqlashni rejalashtir… DOCX 11 pages Free download Telegram