og'iz bo'shlig'i immun sistemasi

DOCX 6 pages 689.3 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 689.3 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

me'yorda va patologik holatlarda og'iz bo'shlig'i immun tizimining ahamiyati oxirgi o'n yillikda klinik amaliyotga immunologik tahlillarning keng tadbiq etilishi shuni ko'rsatdiki, og'iz bo'shlig'ining ko'p kasalliklari, asosan turli yallig'lanishli jarayonlar organizmningumumiy immun holatiga va og'iz bo'shlig'ining mahalliy himoya omillariga bevosita yoki bilvosita bog'liq. adabiyotlarda, og'iz bo'shlig'ining kasalliklaripatogenezida immunitetning o'rni shubhasizligi isbotlangan juda ko'p ilmiy ishlarning natijalari yoritilgan (oleynik i.i. vaboshq., 1983, 1987; tsarev v.n., 2010). shilliq qavatlar bilan qoplangan a'zo va to'qimalarning yallig'lanishibilan kechadigan kasalliklarda, nafaqat umumiy, balki turli xil mahalliy maxsus va nomaxsus himoya omillari ham muhim ahamiyatga ega ekanligi aniqlandi. bundan tashqari, shilliq qavatlar immuniteti umumiy immunitetning bir ko'rinishi hisoblanmay, balki o'zi mustaqil tizim bo'lib (asosan, siga ishlab chiqarilishida), aksincha umumiy immunitetning shakllanishiga sezilarli ta'sir ko'rsatadi.shu sababli ham shifokor-stomatolog bemorning umumiy holati bilan birga immun statusi hamda og'iz bo'shlig'i mahalliy himoya omillari holatini ham to'g'ri baholay olishi lozim.aniq bir bemorning immuniteti holatini to'g'ri baholay olish nafaqat uni davolashda, balki …

2 / 6

ga bir qator omillar ham ta'sir ko'rsatadi va o'z navbatida, kasallikning kechishi, og'irligi va natijasi ularga ham bog'liq bo'ladi. organizm reaktivligini pasayishiga ko'pincha doimiy ta'sir ko'rsatuvchi ekologik omillar sababchi bo'ladi. bu omillar organizmning umumiy immun tizimiga va shu bilan birga, og'iz bo'shlig'i mahalliy himoya tizimiga ham sezilarli ta'sir ko'rsatadi. bunday ekologik omillarga iqlim sharoitlari va yil fasllari, atrof-muhitning kimyoviy zararlanishi, biologik va fizik omillar, asosan, elektromagnit to'lqinlar, shovqinlar, nurlanish hamda qattiq asabilashish va ruhiy shikastlanishlar kiradi. hozirgi vaqtda, janubda yashovchi aholida organizm reaktivligi yuqoriroq, shimolda yashovchilarda esa pastroq degan fikrlar mavjud. iqlim sharoitlari immunologik bir-xillik yaratadi, chunki odam boshqa iqlim sharoitlariga tushganida uning organizmi reaktivligi pasayadi va ularda og'iz bo'shlig'ining turli kasalliklarini kelib chiqish darajasi ortadi. og'iz bo'shlig'ining himoya mexanizmlari 2 guruhga bo'linadi: 1. nomaxsus rezistentlik - barcha mikroorganizmlar(yot omillar) ta'sirigachidamlilik. 2. maxsus(immun) - mikroorganizmlarning ma'lum bir turlariga qarshi ishlab chiqariladigan immun javob. kariesogen va boshqa turli bakteriyalarga qarshiog'iz bo'shlig'ining …

3 / 6

ta'sir ham ko'rsatadi. kimyoviy va fiziologik himoya mexanizmlari.so'lakdagi lizotsim (atsetilmuramidaza fermenti) — mukolitik ferment bo'lib‚ u organizmning barcha sekretor suyuqliklarida, ayniqsa ko'z yoshi‚ so'lak va balg'amda ko'p miqdorda bo'ladi. lizotsim bir qator mikroorganizmlarning, birinchi navbatda, grammmusbat bakteriyalarning hujayra qobig'ini lizis qiladi. bundan tashqari, u leykotsitlarning fagotsitar faolligini oshiradi‚ biologik to'qimalar regeneratsiyasida qatnashadi. lizotsimning tabiiy ingibitori geparin hisoblanadi. lizotsim kislota va ultrabinafsha nurlari tasiriga sezgir. so'lak fermentlarining himoya vazifasi mikroorganizmlarni og'iz shilliq qavatlariga va tish yuzasiga adgeziya bo'lishini buzishda namoyon bo'ladi. bunda, so'lak fermentlari str. mutans kariesogen shtammining hujayrasini yuzasida joylashgan dekstranlarni parchalab‚ bakteriyani tish yuzasiga fiksatsiya qila olish qobiliyatini buzadi, natijada tish kariesi yuzaga kelishining oldi olinadi. odamning aralashgan so'lagida 60 dan ortiq ta'siri turlicha bo'lgan fermentlar aniqlangan. bular orasida oqsil‚ nuklein kislota va uglevodlarni parchalovchi fermentlar (proteazalar‚ glikolitik fermentlar) yuqori faollikka ega. beta-lizinlar - bakteritsid omillar bo'lib‚ anaerob va spora hosil qiluvchi aerob mikroorganizmlarga nisbatan faol ta'sir ko'rsatadi. komplement …

4 / 6

sm). ular mikroorganizmlar, boshqa hujayra va zarrachalarni qamrab olib‚ ularni lizosomalaridagi proteaza‚ peptidaza‚ nukleaza‚ fosfotaza‚ lipaza‚ karboksilaza kabi fermentlari yordamida parchalaydi. bundan tashqari, neytrofil fagotsitlar proteolitik fermentlar, elastazalar, d va e katepsinlarni ajratadi‚ shilliq pardaning chandiqli o'zgarishlarini rezorbtsiyasida qatnashadi va immun birikmalarni kapillyarlarning bazal membranasiga birikishini ta'minlaydi. 30.1-rasm. tugallanmagan fagotsitoz og'iz bo'shlig'iga migratsiya qilgan leykotsitlar so'lakning bakteriyalarga qarshi faolligining asosiy manbai bo'lib xizmat qiladi. shilliq qavatga tushgan neytrofil leykotsitlar o'zining fagotsitoz qila olish qobiliyatini saqlab qoladi. bundan tashqari, so'lakda t- va v- limfotsitlar ishlab chiqaradigan antibakterial moddalar bo'ladi, ular halqumning limfatik halqasidan migratsiya qiladi. bakteriyalarga qarshi himoyaning gumoral va hujayraviy omillari o'zaro uzviy bog'liq. so'lakning bir qator komponentlari – oksidaza fermenti, so'lak kallikreini va uning ishtirokida hosil bo'luvchi kininlar – kuchli xemotaksik faollikka ega bo'lib, og'iz bo'shlig'i shilliq qavatlariga amalga oshadigan leykotsitlar migratsiyasini nazorat qiladi. kininlar xemotaksik ta'sirdan tashqari,og'iz bo'shlig'i to'qimalaridagi qon tomirlar o'tkazuvchanligining oshishi bilan ham leykotsitlar migratsiyasini amalga …

5 / 6

usiyati mahalliy gomeostazni ta'minlashda, og'iz bo'shlig'ini tozalanishida, yallig'lanish, regenerativ va boshqa jarayonlarning rivojlanishida muhim ahamiyatga ega. bundan tashqari, so'lakda fibrinaza fermenti va protrombin kompleksiga kiruvchi tromboplastin, geparinga qarshi substantsiya va boshqa omillar ham mavjud. immunitetdeb makroorganizmning unga tushgan antigenga nisbatan tanlab ta'sir etish xususiyatiga aytiladi. mikroblarga qarshimaxsus himoyaning asosiy omili immun gamma-globulinlar (immunoglobulinlar) hisoblanadi. immunoglobulinlar – antitelo vazifasini bajaruvchi va globulin fraktsiyasiga tegishli bo'lgan qon zardobi yoki biologik sekretlarning himoya oqsillari. immunoglobulinlarning 5 ta sinfi farqlanadi: a, g, m, e, d (10-rasm). og'iz bo'shlig'ida iga, igg, igm ko'p uchraydi. ta'kidlash lozimki, og'iz bo'shlig'idagi immunoglobulinlarning miqdori qon zardobi va ekssudatlardagiga nisbatan farq qiladi. agar odam qon zardobida asosan, igg ko'p bo'lib, iga kam miqdorda bo'lsa, so'lakda iga miqdori igg ga nisbatan 100 baravar ko'proq bo'ladi. bu ko'rsatkichlardan taxmin qilish mumkinki, so'lakdagi maxsus himoyani asosan, a sinf immunoglobulinlari amlga oshiradi. organizmda iga ning ikki turi mavjud: zardobdagi va shilliqdagi(siga). zardobdagiiga tuzilishi bo'yicha …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "og'iz bo'shlig'i immun sistemasi"

me'yorda va patologik holatlarda og'iz bo'shlig'i immun tizimining ahamiyati oxirgi o'n yillikda klinik amaliyotga immunologik tahlillarning keng tadbiq etilishi shuni ko'rsatdiki, og'iz bo'shlig'ining ko'p kasalliklari, asosan turli yallig'lanishli jarayonlar organizmningumumiy immun holatiga va og'iz bo'shlig'ining mahalliy himoya omillariga bevosita yoki bilvosita bog'liq. adabiyotlarda, og'iz bo'shlig'ining kasalliklaripatogenezida immunitetning o'rni shubhasizligi isbotlangan juda ko'p ilmiy ishlarning natijalari yoritilgan (oleynik i.i. vaboshq., 1983, 1987; tsarev v.n., 2010). shilliq qavatlar bilan qoplangan a'zo va to'qimalarning yallig'lanishibilan kechadigan kasalliklarda, nafaqat umumiy, balki turli xil mahalliy maxsus va nomaxsus himoya omillari ham muhim ahamiyatga ega ekanli...

This file contains 6 pages in DOCX format (689.3 KB). To download "og'iz bo'shlig'i immun sistemasi", click the Telegram button on the left.

Tags: og'iz bo'shlig'i immun sistemasi DOCX 6 pages Free download Telegram