efferent innervatsiya. xolinergik sinapslarga ta'sir etuvchi dori vositalar (ii qism)

PPTX 37 pages 4.4 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.4 MB

File type PPTX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

slayd 1 efferent innervatsiya. xolinergik sinapslarga ta'sir etuvchi dori vositalar (ii qism). ma'ruza maqsadi va vazifalari efferent innervatsiya. xolinergik sinapslarga ta'sir etuvchi dori vositalar (ii) – m – xolinolitiklar. n xolinomimetiklar. n – xolinolitiklar ta'sir mexanizmi, qo'llanilishi, nojo'ya ta'sirlari 2 m – xolinolitiklar bu guruh moddalari asosan periferik m-xolinoretseptorlarni bloklaydi. (ya'ni parasimpatik nerv oxiridagi neyroeffektor sinapslarning postsinaptik membranalarida joylashgan xolinoretseptorlarni) va axni ular bilan birikishiga to'sqinlik qiladi. bu guruh dorilari axni sintezi, parchalanishi, ajralib chiqishga ta'sir etmaydi. m-xolinoblokatorlar parasimpatik nerv sistemasini qo'zg'atganda ro'y beradigan o'zgarishlarni yo'qotadi yoki keskin susaytiradi hamda m-xolinomimetiklar, antixolinesteraz vositalar, atsetilxolin va unga o'xshash birikmalar ta'sirini bartaraf etadi. impulsslarni qaytar postganglionar parasimpatik nerv oxirlaridan ijrochi organlarga o'tishiga to'sqinlik qiladi, natijasi simpatik innervatsiya samarasi yuzaga chiqadi. m1-xolinoretseptorlar - mns (limbik sistema, bazal gangliyalar, retikulyar formatsiya) va vegetativ gangliylar m2-xolinoretseptorlar — yurakda ( yurak qisqarishlar sonini va o'tkazuvchanligini, kislorodga bo'lgan ehtiyojini kamaytiradi, bo'lmachalar qisqarishi sekinlashadi); m3-xolinorepeptorlar — silliq muskullarda, …

2 / 37

roeffektor sinapslarning postsinaptik membranalarida joylashgan xolinoretseptorlarni) va axni ular bilan birikishiga to'sqinlik qiladi. axni sintezi, parchalanishi, ajralib chiqishga ta'sir etmaydi. ko'zga ta'siri: atropin ko'z mushaklarining tonusiga ham ta'sir qiladi. ko'zning rangdor pardasi aylana mushaklarining m-xolinoretseptorlarining bloklanishi natijasida qorachiq kengayadi (midriaz). ko'z oldingi kamerasidan suyuqlik oqishi qiyinlashadi va ko'zning ichki bosimi ortadi (ayniqsa glaukomada). kipriksimon mushaklar m-xolinoretseptorlarining bloklanishi uni bo'shashtiradi, tsin boylami taranglashib, ko'z gavhari qavariqligi kamayadi. akkomodatsiya falaji vujudga keladi va ko'z uzoqdagi buyumlarni aniq ko'rib, yaqindagilar xiralashadi, akkomodatsiya paralichi yuzaga keladi, fotofobiya rivojlanadi. akkomodatsiya (ko'zning turli masofadagi narsalarni ochiq ravshan ko'rishga moslashuvi, yaqindagi narsalarga qaraganda ko'z gavxari sharga o'xshab qavariq shaklda, uzoqdagi narsalarga qaraganda cho'zilib, tekis yuzali shaklga kiradi). yosh ulg'aygan sari ko'z gavxarining elastikligi o'zgaradi. 60-65 yoshida ko'zning moslashish qobiliyati yo'qola boshlaydi. yaqqol midriaz (25-40 daqiqada va 10 kun saqlanadi, akomodatsiya spazmini bartaraf etadi (bu uzoq muddat ko'z aylanma mushaklarini spazm, ko'rish o'tkirligi pasayadi, tez ko'z charchaydi va …

3 / 37

adi va shu tufayli nafas qisish xurujini kamaytiradi. oit sekretsiyasi pasaytiradi, tonusini kamaytiradi. kichik chanoqda joylashgan a'zolar tonusini atropin susaytiradi. shuning uchun peshob ajralishi, defekatsiya va xomilador ayollar bachadonini qisqarishi susayadi ta'siri qorachiq kengaytiradi (midriaz), akkomodatsiya falajlanadi ekzokrin bezlar sekretsiyasini tormozlaydi, silliq muskullarni bo'shashtiradi taxikardiya akkomodatsiya falaji, ko'z ichki bosimi oshishi, ichaklar tonusi pasayishi, og'iz qurishi, taxikardiya ko'rsatma to'r parda holatini baholash uchun ko'z tubini ko'rish maqsadida, kamalak parda yallig'lanishida qo'llaniladi bronxial astma, yara kasalligi, gastrit, kolikalar bradikardiya, profilaktika os- tanovki serdtsa glaukoma, oit atoniyasi, taxi- kardiya nojo'ya ta'sirlari qarshi ko'rsatma skopolamin (scopolamini hydrobromidum) skopin va trop kislotasining murakkab efiri. atropindan farqli o'laroq skopolamin ko'zga va bezlar sekretsiyasiga kuchli ta'sir etadi, lekin ta'sir davomliligi atropinga nisbatan kamroq. mnsga bo'lgan ta'siri atropinga qarama-qarshi bo'lib ko'proq susaytiruvchi ta'sirga ega. shuning uchun u ruhiy kasalliklarni tinchlantirishda va parkinsonizmni davolashda, bemorlarni operatsiyaga tayorlashda, dengiz va havo (chayqalish) kasalliklarida (“aeron” tab.) qo'llaniladi. platifillin (platyphyllini hydrotortras) …

4 / 37

fferent impulslarni o'tkazishda ishtirok etadi. nikotin, lobelin va tsitizin kiradi. bu guruh dori vositalarini n-xolinoretseptorlarga bo'lgan ta'siri 2 bosqichli bo'lib, avval qo'zg'atadi,keyin esa falajlaydi. nikotin- tamaki bargi (nicotiana rustica) alkaloidi bo'lib, piridin metil pirrolidin hosilasi hisoblanadi. zaxarli bo'lgani uchun tibbiyotda qo'llanilmaydi. eksperimental farmakalogiyada dori vositalarini ta'sir mexanizmini o'rganishda qo'llaniladi. bundan tashqari, tamaki chekish keng tarqalganligi sababli nikotinni farmakodinamikasi va farmakokinetikasini o'rganish katta ahamiyatga ega. n-xolinoretseptorlarga bo'lgan ta'siri ikki bosqichli bo'lib, avval qo'zg'atadi, keyin esa tormozlaydi. n-xolinmimetiklar guruhining boshida alkaloid-nikotin turadi. u tamaki bargida (nicotina tabacum) bor. n - xolinomimetiklar (nicotina tabacum nikotin nikotin ham periferik ham markaziy xolinoretseptorlarga ta'sir etadi. ayniqsa, unga vegetativ gangliylardagi n-xolinoretseptorlar sezgirdir, bunda nikotin 2 ta fazali ta'sir ko'rsatadi. 1-faza (qo'zg'alish) ganglionar neyronlar membranalarining depolyarizatsiyasi bilan xarakterlansa, 2-faza (tormozlanish) atsetilxolinga nisbatan raqobatli antagonist sifatida belgilanadi. nikotin atsetilxolinning sinteziga, ajralib chiqishiga va gidrolizlanishiga ta'sir qilmaydi. nikotin sinokarotid sohaning xemoretseptorlariga stimullovchi ta'sir qilib nafas va tomirlarni harakatlantiruvchi markazlarni …

5 / 37

i (gipofizni orqa bo'lagidan antidiuretik gormon ajralishi kuchayadi). yurakning qisqarishlar chastotasi boshida sekinlashadi (adashgan nerv markazi va intramural parasimpatik gangliyalarning qo'zg'alishi) so'ngra tezlashadi (moddaning simpatik gangliyalarga ta'siri va buyrak usti bezi mag'iz qavatidan adrenalinning ajralishi). kichik dozalarda nikotin arterial bosimni oshiradi. simpatik gangliyalarni va tomir harakatlantiruvchi markazning qo'zg'alishi, adrenalin ajralishining kuchayishi va to'g'ridan-to'g'ri miotrop tomirlarni qisqartirish ta'siri bilan bog'liq. nikotin ta'sirida ko'ngil aynish (markaziy), qusish kuzatilishi. ichak motorikasi kuchayadi. katta dozalarda nikotin ichak tonusini pasaytiradi. so'lak va bronxial bezlarning sekretor funktsiyasi avval kuchayadi, so'ngra tormozlanish fazasiga o'tadi. nikotinning qayta-qayta ta'siridan unga ko'nikish rivojlanadi, shuning uchun kashandalarda nikotin bilan zaxarlanish belgilari sezilmaydi. lekin unga talab ortadi, humor qilish bo'ladi va chekish unga zaruriyat bo'lib qoladi. hashoratlarning nerv sistemasining nikotin falajlagani uchun, uni qishloq ho'jaligida insektsid sifatida ishlatiladi. nikotindan o'tkir zaxarlanishdagi ko'ngil aynishi, qusish, diareya kuzatiladi. bradikardiya taxikardiya bilan almashinadi. arterial bosim ko'tarilgan, nafas olish etishmovchiligi yo'qolishiga almashinadi. dastlab qorachig'lar torayadi, keyin …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "efferent innervatsiya. xolinergik sinapslarga ta'sir etuvchi dori vositalar (ii qism)"

slayd 1 efferent innervatsiya. xolinergik sinapslarga ta'sir etuvchi dori vositalar (ii qism). ma'ruza maqsadi va vazifalari efferent innervatsiya. xolinergik sinapslarga ta'sir etuvchi dori vositalar (ii) – m – xolinolitiklar. n xolinomimetiklar. n – xolinolitiklar ta'sir mexanizmi, qo'llanilishi, nojo'ya ta'sirlari 2 m – xolinolitiklar bu guruh moddalari asosan periferik m-xolinoretseptorlarni bloklaydi. (ya'ni parasimpatik nerv oxiridagi neyroeffektor sinapslarning postsinaptik membranalarida joylashgan xolinoretseptorlarni) va axni ular bilan birikishiga to'sqinlik qiladi. bu guruh dorilari axni sintezi, parchalanishi, ajralib chiqishga ta'sir etmaydi. m-xolinoblokatorlar parasimpatik nerv sistemasini qo'zg'atganda ro'y beradigan o'zgarishlarni yo'qotadi yoki keskin susaytiradi hamda m...

This file contains 37 pages in PPTX format (4.4 MB). To download "efferent innervatsiya. xolinergik sinapslarga ta'sir etuvchi dori vositalar (ii qism)", click the Telegram button on the left.

Tags: efferent innervatsiya. xolinerg… PPTX 37 pages Free download Telegram