polifag zararkunandalar va ularga qarshi kurash usullari samaradorligini aniqlash

DOCX 7 pages 84.2 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 84.2 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

mavzu: polifag zararkunandalar va ularga qarshi kurash usullari samaradorligini aniqlash ishning maqsadi: polifag zararkunandalar va ularga qarshi kurash usullari samaradorligini aniqlash. polifag zararkunandalar – turli xil qishloq xo‘jalik ekinlari bilan oziqlanadigan, ya’ni bir nechta o‘simlik turiga zarar yetkazadigan hasharotlardir ular monofag (faqat bir ekinda oziqlanadigan) va oligofag (bir necha yaqin turdagi ekinda oziqlanadigan) zararkunandalardan farq qiladi.polifaglar qishloq xo‘jaligida eng xavfli hisoblanadi, chunki ular turli ekin maydonlarida ommaviy ko‘payib, katta yo‘qotish keltiradi. o‘zbekistondagi asosiy polifag zararkunandalar: · kuzgi tunlam (agrotis segetum) – ko‘plab sabzavot va don ekinlari ildizini kemiradi. · paxta tunlami (helicoverpa armigera) – paxta, makkajo‘xori, pomidor, qalampir, dukkaklilarga zarar qiladi. · chigirtkalar (locusta migratoria, dociostaurus spp.) – deyarli barcha ekinlar va yaylov o‘tlarini yeydi. · o‘rgimchakkanalar (tetranychus urticae) – paxta, sabzavot, poliz, mevali daraxtlarda uchraydi. · tripslar (thrips tabaci) – piyoz, pomidor, paxta, gullar va boshqa ko‘plab ekinlarda chigirtkalar (acrididae). chigirtkalarning jahonda 10000 ga yaqin turibo‘lib, markaziy osiyoda 500 …

2 / 7

nlarini, birorta kamchiligi bo‘lgan sheriklarini yeb qo‘yishi mumkin. oziq va namlik yetarli bo‘lganda kannibalizm kam kuzatiladi. chigirtka g‘alla ekinlariga hujum qilganda, avvalo, barglarini, keyin poyasini va boshoqlarini yeb bitiradi. ko‘p hollarda boshoqlar yerga to‘kilib ketadi o‘rgimchakkana (tetranychus urticae koch) (tetranychidae – o‘rgimchakkanalar oilasi, acariformes – akariforumlar turkumi) o‘rgimchakkana o‘rgimchaklar sinfiga mansub. ular hasharotlarga o‘xshab bo‘g‘inoyoqlilar tipiga mansub bo‘lganligiga qaramasdan hasharotlar sinfiga kirmaydi. o‘rgimchakkana g‘o‘zaning ashaddiy va doim tushadigan zararkunandasi hisoblanadi. u paxta yetishtiriladigan zonalarda keng tarqalgan hammaxo‘r zararkunandadir. u 248 turdagi o‘simlik bilan oziqlanadi, shundan 173 turi begona o‘tlar, 38 turi butalar, 37 turi qishloq xo‘jalik ekinlaridir. o‘rgimchakkana har xil o‘simliklarni yeydi, u soya, yeryong‘oq, mosh, loviya, dag‘al kanop, kanakunjut ekinlariga va poliz o‘simliklariga, ba’zan oqjo‘xori va makkajo‘xoriga, shuningdek, tut daraxtlariga, ba’zi bir mevali va manzarali daraxtlarga ham zarar yetkazadi. bug‘doy, arpa ekinlarini kam zararlaydi, ajriqni umuman zararlamaydi. o‘rgimchakkana o‘rta osiyo, yevropa davlatlari, qozog‘iston, to jikiston, kavkaz, ukraina, belorussiya va …

3 / 7

era – hoshiyaqanotlilar turkumi) tamaki tripsi hoshiyaqanotlilar (thysanoptera) turkumiga mansub hasharot. bu zararkunanda g‘o‘za barglarining shirasini so‘rib, sifatini pasaytiradi. tripsdan zararlangan barglar vazni kamayib, saralanganda darrov sinib ketadi. tamaki tripsi g‘o‘zadan tashqari piyoz, karam, pomidor, kartoshka kabi boshqa ekinlar shirasi bilan ham oziqlanadi. u yer yuzida hamma joyda uchraydi. tamaki tripsi urg‘ochisining bo‘yi 0,8–0,9 mm, erkaginiki 0,7–0,75 mm. qorin segmentlari bir-biridan ajralishi sababli trips tanasi, odatda, cho‘ziq ko‘rinadi, shuning uchun uzunligi 1,2 mm gacha boradi. urg‘ochisining uzun, yirik va tishli tuxumqo‘ygichi bor. trips mo‘ylovlari 7 bo‘g‘imli, boshi ko‘ndalang, oldingi ko‘kragi bo‘yicha qaraganda, deyarli 1,4 marta kengroq. qanotlari kambar, chetlarida uzun tuklari bor. ustki qanotlarida uzunasiga 152 ketgan ikkita tomir bo‘ladi, oldingi tomirning uchki qismida 4 ta qilchasi bor. lichinkasining rangi imagoga qaraganda ochroq, qanotsiz bo‘lib, urg‘ochilarining tuxumqo‘ygichi yo‘q, ko‘zi 3–4 katakli, mo‘ylovlari 6 bo‘g‘imli. tuxumi loviya shaklida, oqimtir, uzunligi 0,21–0,25 mm. tamaki tripsi voyaga yetgach tuproqning yuza qatlamida har xil …

4 / 7

t bo‘ladi. ular faqat bir barg doirasida yuradi, lekin ba’zan yangi barglarga va hatto yonidagi o‘simliklarga ham o‘tadi. lichinkasi 10–15 kunda yetiladi. o‘rta osiyoda trips yoz bo‘yi kamida 7 marta nasl beradi. kuzgi tunlam (agrotis segetum schiff.) (noctuidae – tunlamlar oilasi, lepidoptera – tangaqanotlilar turkumi) kuzgi tunlam sug‘oriladigan paxtachilik rayonlarida keng tarqalgan zararkunandalardan biridir. uning qurtlari 34 oilaga mansub bo‘lgan yuzlab tur o‘simliklarga zarar yetkazadi. kuzgi tunlam (ko‘kqurt tunlami) uzoq shimoldan tashqari butun yevropa, o‘rta osiyo, kavkazorti, eron, afg‘oniston, shimoli-g‘arbiy hindiston va sharqiy afrikada uchraydi. osiyoda yanvar izotermasi 20°c dan past bo‘lgan joylarda bu qurt bo‘lmaydi. kuzgi tunlam kapalagi qanotini yozganda 4 sm gacha boradi. oldingi qanoti sarg‘ish-kulrang, orqa qanoti to‘q, tomirli oq tusda. oldingi qanotida asosiga yaqin joyda ponasimon qoramtir dog‘i bor, qanotining markazida yumaloq, undan biroz yuqorida buyraksimon dog‘lari bor. tuxumining diametri 0,65 mm, shakli g‘umbaksimon bo‘lib, 16–20 ta qobirg‘achalari bor. katta yoshdagi qurtlari 5 sm ga yetadi, …

5 / 7

b, unda g‘umbakka aylanadi. oradan 155 2–3 hafta o‘tgach, g‘umbakdan yangi avlod kapalaklari uchib chiqadi. paxtachilikda, asosan, 1-avlod qurtlari g‘o‘zaga jiddiy zarar yetkazadi. yoz oxiri va kuz boshlarida o‘rtacha harorat 25°c dan past bo‘lganda kuzgi tunlamning qurtlari g‘umbakka aylanmay, qishlashga tayyorlanadi. o‘zbekistonda 3 marta nasl beradi. ko‘sak qurti (heliothis armigera hb) (noctuidae – tunlamlar oilasi, lepidoptera – tengqanotlilar turkumi) g‘o‘za tunlamining qurti – ko‘sak qurti g‘o‘zaning guli, shonasi va ko‘saklarini, makkajo‘xorining so‘rtasini, pomidor mevalarini, bamiya, kanop va kanopning g‘unchalarini, no‘xat dukkaklarini va boshqa ko‘pgina o‘simliklarning hosil organlarini zararlaydi. zararlangan shona va yosh tugunchalar ko‘pincha to‘kilib ketadi. ko‘sak qurti ba’zan barglarni ham zararlaydi. ozarbayjonning mugon cho‘lida ko‘sak qurti ko‘plab urchigan ba’zi yillari paxta hosilining 20–30%, ayrim xo‘jaliklarda esa 70% va undan ham ko‘proq qismi nobud bo‘lgan. o‘rta osiyoda, jumladan, janubiy tojikistondagi ayrim xo‘jaliklarda ko‘sak qurti hosil organlarining 12% ga yaqinini nobud qiladi. umuman olganda, tojikistonda yalpi paxta hosilining 30% ga yaqini …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "polifag zararkunandalar va ularga qarshi kurash usullari samaradorligini aniqlash"

mavzu: polifag zararkunandalar va ularga qarshi kurash usullari samaradorligini aniqlash ishning maqsadi: polifag zararkunandalar va ularga qarshi kurash usullari samaradorligini aniqlash. polifag zararkunandalar – turli xil qishloq xo‘jalik ekinlari bilan oziqlanadigan, ya’ni bir nechta o‘simlik turiga zarar yetkazadigan hasharotlardir ular monofag (faqat bir ekinda oziqlanadigan) va oligofag (bir necha yaqin turdagi ekinda oziqlanadigan) zararkunandalardan farq qiladi.polifaglar qishloq xo‘jaligida eng xavfli hisoblanadi, chunki ular turli ekin maydonlarida ommaviy ko‘payib, katta yo‘qotish keltiradi. o‘zbekistondagi asosiy polifag zararkunandalar: · kuzgi tunlam (agrotis segetum) – ko‘plab sabzavot va don ekinlari ildizini kemiradi. · paxta tunlami (helicoverpa armigera) – paxta, makkaj...

This file contains 7 pages in DOCX format (84.2 KB). To download "polifag zararkunandalar va ularga qarshi kurash usullari samaradorligini aniqlash", click the Telegram button on the left.

Tags: polifag zararkunandalar va ular… DOCX 7 pages Free download Telegram