xotira va xayol

PPTX 36 pages 1.8 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPTX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

prezentatsiya powerpoint psixologiya mavzu: xotira va xayol ma’ruzachi: ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi o‘qituvchisi n. shukurova reja: 1 xotira va nerv-fiziologik asoslari. 2 3 xayol va uning nerv-fiziologik asoslari. 4 xayol turlari va jarayonlari. xotira turlari va jarayonlari. xotira – bu tajribamizga aloqador har qanday ma’lumotni eslab qolish, esda saqlash, esga tushirish va unutish bilan bog‘liq murakkab jarayondir. tevarak-atrofdagi biz idrok qilgan narsa va hodisalar ongimizda izsiz yo‘qolib ketmaydi, balki miya po‘stlog‘ida obrazlar tarzida saqlanib qoladi. keyinchalik narsa va hodisalarning o‘zi ko‘z oldimizda bo‘lmagan paytda ham biz bu obrazlarni ongimizda qayta tiklay olamiz xotira biz ilgari idrok qilgan, boshdan kechirgan va bajargan ishlarimizni yodda saqlash, keyinchalik ularni eslash yoki xotirlash jarayonidir bu yo’nalish uning faoliyatini hayot sharoiti ta'sirida shakllantiradi. biz har kuni yangi narsalarni bilamiz, kun sayin bilimlarimiz boyib boradi. xotira faoliyatida shaxsning g’oyaviy yo’nalishi katta o’rin egallaydi. o‘tmish tajribalarimizda nimaiki hodisa yuz bergan bo‘lsa, shuni esda olib qolish, esda saqlash va …

2 / 36

tushunib yetgan edilar. bunday aloqalar assotsiatsiyalar deb atab kelinadi. assotsiatsiyalar uch xil bo‘ladi: izdoshlik – (yoki ketma-ketlik) assotsiatsiyasi, masalan: biror hodisa esga keltirilgan paytda, shu davrda yuz bergan boshqa faktlar ham xotirada gavdalanadi. kontrastlik – shovqin-suronli shaharga kelib qolsam tinch qishloq hayotini eslayman. o‘xshashlik – tanishimni portretini ko‘rsam uni o‘zini ham eslayman ilgari idrok qilingan narsa va hodisalar obrazlarining ongimizda qayta gavdalanishiga tasavvur deb ataladi. tasavvurlar tufayli ayni paytda ko‘z o‘ngimizda bo‘lmagan lekin ilgari idrok qilgan narsalarni aks ettira olamiz faoliyatda ko’proq sezilib turadigan psixik faollikning xususiyatiga qarab: harakat, emosional, obrazli va so’z mantiq xotira. faoliyatning maqsadlariga ko’ra: ixtiyorsiz va ixtiyoriy xotira. materialni qancha vaqt esda olib qolish va esda saqlash muddatiga ko’ra: qisqa muddatli, uzoq muddatli va operativ xotira. xotira turlari: harakat xotirasi - inson faoliyatining har bir turida ruhiy faollikning u yoki bu ko’rinishlarini ustunlik qilishida kuzatiladi. obrazli xotira - tasavvurlar va turmush manzaralari, shuning bilan birga, tovushlar, …

3 / 36

son tomonidan bevosita amalga oshirilayotgan faol tezkor harakatlar, usullar uchun xizmat qiluvchi jarayonni anglatuvchi mnemik holat operativ xotira deb ataladi. uzoq muddatli xotira - xotira tizimidagi doimiy va chegarasiz bog‘liqlik. u nisbatan samarali va mustahkam bilim, ko‘nikma va tajribalami o‘z ichiga oladi qisqa muddatli xotira - faol xotirada bir necha belgilar aniq saqlanadi, masalan, 7 ta raqamgacha bo‘lgan ma’lumotlami eslab qolamiz. aynan shu faoliyatdagi yoki ishlovchi xotira bo‘lishi mumkin. fikrlashimiz asosida ishlovchi, vazifalami bajaruvchi ijro etuvchi xotiralar yotadi. biz har qanday hodisani eslashda: miyamizga ma’lumotlarni olamiz (kodlash), ma’lumotlami mustahkamlaymiz (saqlash), keyinchalik u ma’lumotlardan foydalanamiz (qayta ishlash). xotira quyidagi jarayonlardan iboratdir: a) esda olib qolish; b) o‘zlashtirilgan ma’lumotni esda saqlash; d) esga tushirish va tanish; e) unutish. xotira faoliyati esda qoldirishdan boshlanadi. esda qoldirish idrok qilingan narsa va hodisalarni miya po’stida iz hosil qilishdir. uning fiziologik asosi miya po’stida muvaqqat nerv bog’lanishining vujudga kelishidir. esda qoldirish o’zining faolligi jihatidan ikkiga bo’linadi: …

4 / 36

dan biridir. unutish batamom va qisman unutish kabi ikki turga bo‘linadi. unutishning bir qancha sabablari mavjud. birinchidan, unutish esda olib qolingan ma’lumotlarning amalda tatbiq qilinishi yoki qilinmasligiga bog‘liqdir. ikkinchidan, unutish esda olib qolingan ma’lumotga nisbatan qiziqishning naqadar barqarorligiga bog‘liqdir. xotira jarayonlaridagi individual farqlar esda qoldirishning tezligida, aniqligida, mustahkamligida va qayta esga tushirishga tayyorligida ifodalanadi. bu farqlar malum darajada nerv faoliyati tiplarining xususiyatlari bilan, qo’zg’alish va tormozlanish jarayonlarining kuchi va harakatchanligi bilan bog’liqdir. individual farqlar yana shunday hollarda namoyon bo’ladiki, ba'zi odamlar obrazli materiallarni, rang, tasvir, narsa, tovushlarni samarali va mustahkam esda olib qoladilar. xotiraning individual farqlari kishi faoliyatining xususiyatiga bog’liqdir esda olib qolish va unutish tezligiga ko’ra xotiraning quyidagi tiplari mavjud: 1) tez esda qoldirib, sekin unutish; 2) sekin esda qoldirib, sekin unutish; 3) tez esda qoldirib, tez unutish; 4) sekin esda qoldirib, tez unutish. odam o’z hayoti davomida ilgari idrok qilgan narsa va hodisalarni tasavvur etibgina qolmay, balki hech …

5 / 36

insonning bilim boyligi, turmush tajribasi bilan bog’liq. xayol deb odamning ongida ilgaridan bor bo’lgan vaqtli aloqalarning (assosiasiyalarni) qaytadan tiklanishi va bir-biri bilan yangicha qo’shilishi orqali narsa va hodisalarning yangi obrazlarini hosil qilishga aytiladi. xayol - obraz tasavvur yoki g’oya shaklida yangi narsaning yaratilishi, ong faoliyati, ya'ni ilgari idrok qilinmagan narsalarning obrazlarini mavjud tasavvurlar asosida miyada yaratishda ifodalanadigan faoliyatdir. xayolning inson hayotidagi o’rni juda kattadir. istalgan mehnat faoliyatini oladigan bo’lsak, xayolning ishtirokisiz deyarli amalga oshirib bo’lmaydi. masalan, biror narsa yasash biror o’simlikni o’stirish uchun qo’lga kiritiladigan natijalarni oldindan bilish, ya'ni xayolda tasavvur etib ko’rish lozim bo’ladi. shuning uchun xayol juda ko’p faoliyatlarning tarkibiy qismiga kiradi. kishining butun ruhiy hayoti shaxsning bilish faoliyati va emosional irodaviy holatlari bilan uzviy bog’liq. xayol idrok, xotira, tafakkur kabi mantiqiy bilish jarayonlari bilan uzviy bog’liq holda rivojlanadi. xayolning mahsuli shundaki, u orqali avvalgi tajribalar qayta ishlanadi. xayol tafakkur bilan shunday bog’liq-ki, xayol ham, tafakkur ham muammoli …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xotira va xayol"

prezentatsiya powerpoint psixologiya mavzu: xotira va xayol ma’ruzachi: ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi o‘qituvchisi n. shukurova reja: 1 xotira va nerv-fiziologik asoslari. 2 3 xayol va uning nerv-fiziologik asoslari. 4 xayol turlari va jarayonlari. xotira turlari va jarayonlari. xotira – bu tajribamizga aloqador har qanday ma’lumotni eslab qolish, esda saqlash, esga tushirish va unutish bilan bog‘liq murakkab jarayondir. tevarak-atrofdagi biz idrok qilgan narsa va hodisalar ongimizda izsiz yo‘qolib ketmaydi, balki miya po‘stlog‘ida obrazlar tarzida saqlanib qoladi. keyinchalik narsa va hodisalarning o‘zi ko‘z oldimizda bo‘lmagan paytda ham biz bu obrazlarni ongimizda qayta tiklay olamiz xotira biz ilgari idrok qilgan, boshdan kechirgan va bajargan ishlarimizni yodda saqlash, keyincha...

This file contains 36 pages in PPTX format (1.8 MB). To download "xotira va xayol", click the Telegram button on the left.

Tags: xotira va xayol PPTX 36 pages Free download Telegram