tayanch – harakat sistemasi

PPT 33 pages 2.3 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPT

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

slayd 1 andijon davlat pedagogika instituti jismoniy madaniyat kafedrasi ma’ruzachi: m.maxsudova mavzu: tayanch – harakat sistemasi. mavzu rejasi: 1. tayanch harakat sistemasi organlari. 2. odam skeleti va suyaklarining tuzilishi. 3. suyakning tig‘iz va g‘ovak moddalari va ularning ahamiyati. tayanch iboralar: osteologiya, skletos, diafiz, epifiz, metafiz, ossis, ossein, xitin, gavers plastinkalari (qatlamlari), gavers kanalchalari, periost, fibroz, kombial, bo`g`im odamning harakatlari juda xilma xil va turli maqsadga qaratilgan bo`lib, bola o`sib ulg`aygan sari bu harakatlar rivojlanib tobora murakkablashib boradi. harakatlanish tufayli odam ish bajaradi atrofdagi odamlar bilan muloqatda bo`ladi. jismoniy tarbiya va sport bilan shug`ullanadi. bularning hammasi suyaklarning birikkanidan so`nggina amalga oshadigan harakatlardir. organizmning fazoda (yer ustida)gi harakatini boshqaradigan a`zolari yuqorida aytib o`tilganidek muskullar (yordamchi apparatlar bilan), skelet va ularni bog`lab turgan boylamlardan iborat. osteologiya bu- suyaklarning tuzilishi haqidagi ilm. har bir suyak alohida a`zodir. suyak murakkab tuzilishga va kimyoviy tarkibga ega. tuzilishi jihatdan suyaklar: naysimon, g`ovak, yassi, aralash va havo saqlovchi …

2 / 33

arida bo`g`im yuzalari bor. diafizni epifizga o`tish joyi metafiz deyiladi. yassi suyaklar himoya vazifasini bajarib, tana bo`shliqlarini hosil qilishda ishtirok etadi. (kalla qopqog`i suyaklari, chanoq, qovurg`alar va to`sh suyagi). g`ovak suyaklar ko`p qirrali shaklga ega. ularga kaft usti va tovon oldi suyaklari kiradi. aralash suyaklar turli xil tuzilishga ega qismlardan iborat. umurtqa tuzilish jihatidan g`ovak suyaklarga, ravog`i va o`siqlari yassi suyaklarga kiradi. havo saqlovchi suyaklar tanasida shilliq parda bilan qoplangan havo bilan to`la bo`shliq bo`ladi. ularga kallaning peshona, ponasimon, yuqori jag` va g`alvir suyaklari kiradi. har bir suyakning yuzasida muskullar, ularning paylari, fassiya, boylamlar boshlanadigan va birikadigan tepaliklar, do`nglar, o`siqlar bo`ladi. ularni apofizlar deb ataladi. harakat vazifasi: skelet suyaklari alohida guruhlarning o`zaro qo`shilishidan richaglar hosil etib, bo`g`imlarda mushaklar vositasida harakatga keladi. biologik vazifasi: suyaklar mineral tuzlar bo`lib ca, p, fe. va boshqa moddalarni saqlaydi. skelet hamma umurtqali hayvonlarda ham embrion takomil etish davrining boshlanishida entodermadan paydo bo`lgan, orqa to`rni o`rab …

3 / 33

lgan suyakda 50%, suv 28.15% organik moddalar jumladan, 15,75% yog` va 21,85% noorganik moddalar bor. noorganik moddalar qattiq (pishiq) qilsa, organik moddalar suyakni elastiklik qobiliyatini saqlaydi. bulardan tashqari suyaklar tarkibida vitaminlar (a. d. s.) ham bo`ladi. agar vitamin d yetishmasa suyakni mineral tarkibi buzilib, raxit kasalligi kelib chiqadi. bunda suyaklarni qattiqligi kamayib, ular qiyshayib qoladi. vitamin a yetishmasa suyaklar yo`g`onlashib, suyak bo`shliqlari va kanalchalari kattalashib ketadi. suyaklarni ichki tuzilishini arralab ko`rish mumkin. suyaklar ikki xil moddalardan: zich (qattiq) modda va g`ovak moddalardan iborat. zich modda yaxlit moddaga o`xshab ko`rinadi, g`ovak modda esa ingichka hovonlar turidan iborat. anna shu hovonlar bir-biri bilan chatishib har-xil burchaklar hosil qiladi. bular orasida mayda kovaklar, bo`shliqlar vujudga keladi. suyaklarda qattiq modda ularning tashqi qismida joylashgan bo`lsa, g`ovak moddalar juda kam bo`lib, zich moddalarning ikkita plastinkalari orasida yupqa ko`mir holatida uchraydi. suyaklarning asosini gavers plastinkalari (qatlamlari) va kanalchalari hosil qiladi. gavers kanalchalaridan qon tomirlar va nerv …

4 / 33

tez tarqalishiga olib keladi. suyak usti pardasi yosh bolalarda qalin bo`lib, ichki qavati yaxshi taraqqiy etgan. suyak iligi esa naysimon suyaklar bo`shlig`ini to`latib turadi. harakatchan birlashmalar bo`g`imlarni hosil qiladi. bo`g`im deb ikki suyak bir-biri bilan o`zaro yaqinlashmasdan oraliq hosil qilishiga aytiladi. bo`g`im hosil qilib birikuvchi ikkita suyakdan birining uchi qavariq silliq ikkinchisining uchi esa botiqroq bo`ladi. bo`g`im yuzalari mos tushishi kerak. bo`g`im oralig`i bo`lishi kerak. bo`g`im yuzalari ma`lum qalinlikda tog`ay bilan qoplanishi kerak. bo`g`im uch qismdan: bo`g`im haltachasi, suyaklarning birikish yuzasi va bo`g`im bo`shlig`idan iborat. bo`g`im xaltachasi 2 qavat: tashqi (pishiq fibroz), ichki silliq yumshoq pardalardan tashkil topgan. ichki sinovial qavatining pardasidan moysimon sinovial suyuqlik-bo`g`im moyi ishlab chiqariladi. bu suyuqlik suyaklarning bo`g`im yuzasini moylab, ular harakatini qulaylashtiradi. bo`g`im tashqi tomondan paylar bilan o`ralib, uning mustahkamligini taminlaydi. suyaklar nimalar vositasida va qanday birlashishiga ko`ra quyidagi 3 ta gruppaga bo`linadi. 1. uzluksiz (harakatsiz) birlashmalar. 2. harakatchan birlashmalar. 3. yarim harakatchan birlashmalar. suyaklarning …

5 / 33

ak tanasini ikkinchi suyak tanasiga qoqilib kirishi (jag` suyagiga tishlarning birikishi). harakatli, ya`ni bo`g`im hosil qilib birikishiga qo`l va oyoqlarning bo`g`imlari kiradi. yelka tirsak, kaft usti, son chanoq, tizza, boldir, tovon hamda qo`l, oyoq panja suyaklarining bir-biri bilan bo`g`im hosil qilib birikishi bunga misol bo`ladi. umuman olganda, odam skeleti sistemasi boshqa mavzulardan farqli o`laroq juda murakkab va ko`p qirrali. uning hayotdagi o`rni bo`lmaganda edi odam odam bo`lib yurolmas edi yoki birorta ham harakat bajara olmas edi. lekin odam skeleti bilan hayvon skeleti orasida anchagina farq bor. e’tiboringiz uchun raxmat

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tayanch – harakat sistemasi"

slayd 1 andijon davlat pedagogika instituti jismoniy madaniyat kafedrasi ma’ruzachi: m.maxsudova mavzu: tayanch – harakat sistemasi. mavzu rejasi: 1. tayanch harakat sistemasi organlari. 2. odam skeleti va suyaklarining tuzilishi. 3. suyakning tig‘iz va g‘ovak moddalari va ularning ahamiyati. tayanch iboralar: osteologiya, skletos, diafiz, epifiz, metafiz, ossis, ossein, xitin, gavers plastinkalari (qatlamlari), gavers kanalchalari, periost, fibroz, kombial, bo`g`im odamning harakatlari juda xilma xil va turli maqsadga qaratilgan bo`lib, bola o`sib ulg`aygan sari bu harakatlar rivojlanib tobora murakkablashib boradi. harakatlanish tufayli odam ish bajaradi atrofdagi odamlar bilan muloqatda bo`ladi. jismoniy tarbiya va sport bilan shug`ullanadi. bularning hammasi suyaklarning birikkanidan s...

This file contains 33 pages in PPT format (2.3 MB). To download "tayanch – harakat sistemasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tayanch – harakat sistemasi PPT 33 pages Free download Telegram