ichkisekresiyabezlariningtuzilishi

PPTX 18 sahifa 2,5 MB Bepul yuklash

18 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 2,5 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 18

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 18

prezentatsiya powerpoint andijon davlat pedagogika instituti jismoniy madaniyat kafedrasi ma’ruzachi: m.maxsudova 12-ma’ruza mavzu: ichki sekresiya bezlarining tuzilishi. mavzu rejasi: 1.endokrin bezlar. gormon. 2.gipofiz va uning gormonlari, epifiz. 3.qalqonsimon bez va qalqonoldi bezlari. 4.ayrisimon bez. buyrak usti bezlari. 5.oshqozon osti bezi va jinsiy bezlar. organizmdagi har xil a’zolarining unumli kelishib ishlashida asosiy o'rin tutadigan xususiyati - bu a’zolarning bir-biri bilan kimyoviy bog'liqligidir. bu bog'liqlik butun hayvonot olamiga taalluqli bo'lib, organizmning ma’lum bir qismlarida ishlab chiqarilgan kimyoviy moddalarning qon tomirlari orqali qonga o'tib, a’zolarning bir me’yorda ishlashini ta’minlab turilishi, albatta, nerv sistemasining ta’siri ostida boradi. o'z ta’sirotlari orqali a’zolarning ish faoliyatini bir me’yorda boshqarilishini ta’minlab turuvchi asosiy kimyoviy qurol, ya’ni odam va hayvon organizmidagi maxsus bezlarda ishlab chiqariladigan modda ≪gormonlar≫ deb ataladi. ≪gormon≫ grekcha so'zdan olingan bo'lib, ≪hormao≫, ya’ni harakatga keltiraman, qo'zg'ataman degan ma’noni anglatadi. gormonlar maxsus, hajm jihatdan uncha katta bo‘lmagan a’zolarda, ya’ni ichki sekretsiya (endokrin, inkretor) bezlarda ishlab chiqariladi. ular …

2 / 18

ilib, bir tomondan endokrin bezlar funksiyasini nerv sistemasi boshqarib tursa, ikkinchi tomondan qonga shimilgan gormonlar o‘z navbatida nerv sistemasiga ta’sir qiladi. ichki sekretsiya bezlari turlicha bo'ladi. qalqonsimon bez toq bez bo'lib, bo'yin sohasida hiqildoqning qalqonsimon tog'ayi bilan kekirdakning yuqoridagi 3-4 tog'ay halqalari oldida joylashgan. taqasimon shakldagi bez katta odamlarda 30-50 g, chaqaloqlarda 1,8-2,5 g bo'ladi. bolalarning keyingi o'sish davrlarida 10-15 g gacha kattalashadi. qarilik davrida uning asta-sekin kichiklashishi kuzatiladi. ammo bezning katta- kichikligi buqoq kasalligi bor odamlarda boshqacha bo'ladi, ya’ni kattalashib og'irligi hatto 1-1,5 kg ni tashkil etadi. qalqonsimon bezning o'ng va chap bo'lakchalari, oraliq qismi bo'yin orqali o'zaro qo’shiladi. taxminan 25-30 foiz odamlarda bezning bo'ynidan tepaga qarab joylashgan piramidasimon bo'lagi uchraydi. bezni o'rab turgan fibroz pardadan o'sib kirgan o'simtalar bez ichkarisini bo'lakchalarga ajratadi. bez bo'lakchalari pufakchalar (follikulalar)dan iborat bo'lib, uning ichki yuzasi kubsimon hujayralar bilan qoplangan. follikulalar tarkibida quyuq kolloid moddasi bo'lib, uning tarkibida yodga boy aminokislotalar, oqsil bo'ladi. …

3 / 18

n yumaloq yoki uzunchoq bo'lib, og'irligi - 0,05 gr. hajmi: uzunasiga 4-8 mm, eniga 3—4 mm, qalinligi 2 mm bo'ladi. tashqi tomondan silliq, yarqirab turadi. ayrim hollarda bu bezlar qalqonsimon bezdan pastroqda, traxeyaga yaqin yog' qavati orasida joylashadi. ba’zi bir hollarda, bu bezlar qalqonsimon bez yuzasiga botib kirib yoki bez to'qimasi ichida joylashgan bo'ladi. qalqonsimon orqa bezlari yupqa biriktiruvchi to'qimali parda bilan o'ralgan. parda o'simtalari bez ichiga kirib borib, juda ko'p to'siqlar hosil qiladi. yosh o'tishi bilan bezdagi to'qimalarining miqdori oshib boradi. hujayra tutamlari oralig'ida kichik-kichik pufakchalarga o'xshash bo'shliqlar uchrab, ular kolloid va yog' suyuqligi bilan to’lib turadi. bez pufakchalari juda ko'p qon tomir kapillarlariga boy bo'lib, ishlab chiqariladigan gormon shu kapillarlarning venoz qismida so'rilib, qonga o'tadi. bezlardan ishlab chiqariladigan paraterioid gormoni qonda va to'qimalarda kalsiy va fosfor birikmalarining hamkorlikda ish olib borishini boshqarib turadi. ayrisimon bez (buqoq bezi,) ikki bo'lak (o'ng va chap bo'lak) dan tuzilgan bo'lib, biriktiruvchi to'qimalar …

4 / 18

rga bo'ladi. har bir bo'lakchaning tashqi qismi po'stloq moddadan iborat bo'lib, to'q rangda, mag'iz moddali markaziy qismi esa och rangda. bo‘lakchalarning asosini ikki xil to'r epitelial va retikulyar to'r hosil qilishi ayrisimon bezning farqli belgilaridan biridir. bu to'rda limfotsitlar joylashgan bo'lib, ular miqdori po'stloq moddada mag'iz moddaga nisbatan birmuncha ko'p. shuning uchun bu to'q rangda. bez bolakchalarining markazida konsentrik joylashgan yassi epiteliy hujayralar to'dasi - timus tanachalari yoki gassal tanachalari joylashgan. ayrisimon bez embrional taraqqiyotda asosan iii jabra cho'ntaklaridan juft o'siqlar sifatida rivojlanadi. timus kurtaklari kaudal tomon o'sib yo'g'onlashadi, cho'ziladi va bir-biri bilan yaqinlashadi. kurtakning ingichka, uzun, yuqori qismi asta-sekin yo'qolib, pastki qismidan ayrisimon bez rivojlanadi. embrional taraqqiyotning 5-oyida ayrisimon bez bir qancha bo'lakchalardan iborat ekanligini ko'rish mumkin. bezning massasi yoshga qarab o'zgaradi. jumladan yangi tug'ilgan bolada 12 g, balog'atga yetish oldida 30-40 g gacha bo'ladi. balog'atga yetgach, bez asta-sekin qayta kichrayib boradi. 25 yoshda 25-30 g. 60-70 yoshlarda burishib, …

5 / 18

olaktin, adenokortikotrop, gonadotrop gormonlar organizmning turli funksiyasiga ta’sir qiladi. jumladan somatotrop gormon organizmning umumiy o‘sishiga ta’sir ko'rsatadi. agar somatotrop gormon ko'proq ta’sir qilsa, odam haddan tashqari o‘sib ketishi (akromegaliya) mumkin. prolaktin gormoni ko‘krak bezidan sut chiqishini kuchaytiradi va ayollar tuxumdonidagi sariq tanacha faoliyatiga ta’sir etadi. adenokortikotrop gormon buyrak usti bezining po'stloq qismi faoliyatiga ta’sir etib, undan gormon chiqishini kuchaytiradi. gonadotrop gormon jinsiy bezlar (tuxumdon, moyak) funksiyasini faollashtiradi. bezning oldingi bo'lagi orqa tomonida joylashgan hujayralardan ajralgan gormon odam terisi rangiga ta’sir qiladi. bezning orqa bo’lagidan ajralgan gormonlar aslida ko'rish do‘mbog'ining ostki qismidan ajralib, voronkasimon oyoqcha orqali pastga tushadi va bezda to'planadi. gormon bezdan qonga o‘tib, buyrak naychalarida siydikning qayta so'rilishini tezlatadi, bachadon qisqarishini, ko'krak bezidan sut (bola emayotganda) chiqishini kuchaytiradi. ortiqsimon tana yoki epifis bosh miyadagi to'rt do'mboqning yuqorisida, ikkita do‘mboq o‘rtasida joylashgan moshdek (og'irligi 0,2 g) dumaloq bez bo’lib, ko'rish do'mbog'iga yuganchalar yordamida tutashib turadi. bez uni o'rab turgan parda …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 18 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ichkisekresiyabezlariningtuzilishi" haqida

prezentatsiya powerpoint andijon davlat pedagogika instituti jismoniy madaniyat kafedrasi ma’ruzachi: m.maxsudova 12-ma’ruza mavzu: ichki sekresiya bezlarining tuzilishi. mavzu rejasi: 1.endokrin bezlar. gormon. 2.gipofiz va uning gormonlari, epifiz. 3.qalqonsimon bez va qalqonoldi bezlari. 4.ayrisimon bez. buyrak usti bezlari. 5.oshqozon osti bezi va jinsiy bezlar. organizmdagi har xil a’zolarining unumli kelishib ishlashida asosiy o'rin tutadigan xususiyati - bu a’zolarning bir-biri bilan kimyoviy bog'liqligidir. bu bog'liqlik butun hayvonot olamiga taalluqli bo'lib, organizmning ma’lum bir qismlarida ishlab chiqarilgan kimyoviy moddalarning qon tomirlari orqali qonga o'tib, a’zolarning bir me’yorda ishlashini ta’minlab turilishi, albatta, nerv sistemasining ta’siri ostida boradi. o'z ta...

Bu fayl PPTX formatida 18 sahifadan iborat (2,5 MB). "ichkisekresiyabezlariningtuzilishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ichkisekresiyabezlariningtuzili… PPTX 18 sahifa Bepul yuklash Telegram