inflyatsiyaning mohiyati va kelib chiqishi

PPTX 16 pages 795.4 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 795.4 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

inflyatsiyaning mohiyati va kelib chiqish sabablari. inflyatsiyaning mohiyati va kelib chiqish sabablari. reja: 1.1. inflyatsiya tushunchasi va uning iqtisodiy mazmun-mohiyati 1.2. inflyatsiyaning turlari va kelib chiqish sabablari 1.3. inflyatsiyani hisoblash usullari 2.1. o‘zbekistonning inflyatsiya ko‘rsatkichi tahlili 2.2. o‘zbekistonda inflyatsiyani kamaytirishning chora-tadbirlari 1.1. inflyatsiya tushunchasi va uning iqtisodiy mazmun-mohiyati inflyatsiya — bu mamlakat iqtisodiyotida tovarlar va xizmatlar narxlarining umumiy oshishi natijasida pul birligining qadrsizlanishi va pul massasining ortiqcha ko‘payishidir. u pul muomalasidagi muvozanat buzilganda, ya’ni tovar taklifi va pul taklifi o‘rtasidagi nomutanosiblik vujudga kelganda paydo bo‘ladi. so‘nggi yillarda iqtisodiy adabiyotlarda inflyatsiya jarayonini o‘rganishga qaratilgan ko‘plab tadqiqotlar olib borilmoqda. xususan, xalqaro valyuta jamg‘armasi (xvj) va jahon banki tomonidan 2020–2024-yillar davomida o‘tkazilgan tahlillar shuni ko‘rsatdiki, global inflyatsiya darajasi pandemiyadan keyingi davrda rekord darajada oshgan bo‘lib, rivojlanayotgan mamlakatlarda o‘rtacha 8–10 foiz atrofida shakllangan. inflyatsiyaning nazariy asoslari miqdoriylik nazariyasiga tayanadi. bu nazariyaga ko‘ra, iqtisodiyotda pul massasining o‘sish sur’ati narxlar darajasi o‘sishining asosiy omili hisoblanadi. pul …

2 / 16

i, so‘nggi besh yil ichida (2020–2024-yillar) o‘zbekiston iqtisodiyotida inflyatsiya darajasi pul massasining o‘sishi, fiskal bosim, energiya resurslari narxlarining o‘zgarishi hamda tashqi bozorlardagi tebranishlarga bevosita bog‘liq bo‘lgan. shu jihatdan, pul-kredit siyosatini muvozanatli yuritish, valyuta kursining barqarorligini ta’minlash va pul massasini nazorat qilish — inflyatsiyani jilovlashning eng muhim omillari hisoblanadi. 1.2. inflyatsiyaning turlari va kelib chiqish sabablari xalqaro amaliyotda iqtisodchi olimlar inflyatsiyaning yuzaga chiqishiga sabab bo‘luvchi omillarni asosan ichki va tashqi omillarga ajratadilar. quyida ushbu omillarning iqtisodiy mazmuni va hozirgi davrdagi ahamiyatini ko‘rib chiqamiz. 1. ichki omillar ichki omillar o‘z tabiatiga ko‘ra monetar (pullik) va nometonar (pulsiz) omillarga bo‘linadi. monetar omillar quyidagilarni o‘z ichiga oladi: • davlat moliyasidagi muvozanatsizlik, byudjet taqchilligining mavjudligi; • davlat qarzdorligining ortishi va uni qoplash uchun qo‘shimcha pul emissiyasi; • markaziy bankning kredit ekspansiyasi, ya’ni kredit hajmining haddan tashqari ko‘payishi; • pul aylanish tezligining oshishi va ortiqcha likvidlik. masalan, 2020–2023-yillarda pandemiya davrida ko‘plab mamlakatlar, jumladan, o‘zbekiston ham iqtisodiy …

3 / 16

bozorlaridagi narx o‘zgarishlari; jahon iqtisodiyotida kuzatilayotgan inflyatsion to‘lqinlar; yirik davlatlarning valyuta siyosati va foiz stavkalaridagi o‘zgarishlar; eksport-import hajmining o‘zgarishi. masalan, 2022-yilda global energetika inqirozi va logistika zanjirlarining uzilishi tufayli ko‘plab mamlakatlarda inflyatsiya darajasi 10–15 foizgacha oshgan. o‘zbekistonda esa bu ko‘rsatkich 12 foiz atrofida qayd etilgan. bundan tashqari, ayrim davlatlarning boshqa mamlakatlarga nisbatan olib borayotgan valyuta siyosati, yashirin tarzda oltin va xorijiy valyutalarni eksport qilish holatlari ham inflyatsion bosimni kuchaytiradi. inflyatsiyaning yuzaga chiqish yo‘nalishlari inflyatsiya iqtisodiy jarayonlarda uchta asosiy yo‘nalishda namoyon bo‘ladi: mahsulotlar, ishlar va xizmatlarga narxlarning asossiz oshishi — bu holatda milliy valyuta qadrsizlanadi va aholining xarid qobiliyati pasayadi. milliy valyuta kursining pasayishi — xorijiy valyutalarga nisbatan so‘mning qadrsizlanishi aholining valyutaga bo‘lgan talabini oshiradi. oltin va xorijiy valyuta narxining milliy pulda oshishi — bu jarayon aholi o‘rtasida “tezavratsiya”, ya’ni oltin va valyuta to‘plashga moyillikni kuchaytiradi. 1.3. inflyatsiyani hisoblash usullari xalqaro iqtisodiyot nazariyasida inflyatsiya jarayonlarini tushuntiruvchi bir necha yondashuvlar mavjud. ularning …

4 / 16

adi. keynsga ko‘ra, qo‘shimcha pul emissiyasi aholining to‘lovga qobiliyatli talabini oshiradi, bu esa ishlab chiqarish hajmining kengayishiga olib keladi. natijada iqtisodiyotda mavjud pul massasi ortiqcha muomalaga kirmay, tovar va xizmatlar hajmi bilan muvozanatlashadi. ushbu yondashuv “tartibga solinadigan inflyatsiya” deb nomlanadi. keynsdan so‘ng inflyatsiyaning monetar mohiyatini yanada chuqurroq tahlil qilgan iqtisodchi — milton fridmen bo‘lib, u “monetarizm” nazariyasiga asos soldi. fridmen boshchiligidagi “chikago iqtisodiy maktabi” vakillarining fikricha, inflyatsiya har doim va hamma joyda pul massasining haddan tashqari ko‘payishi natijasidir. shuning uchun davlat pul emissiyasini qat’iy nazorat qilish, byudjet taqchilligini kamaytirish va foiz stavkalarini oqilona tartibga solish orqali inflyatsiyani jilovlashi lozim. shunday qilib, inflyatsiya iqtisodiy tizimdagi pul va tovar massalari muvozanatining buzilishi natijasida yuzaga keluvchi murakkab jarayondir. uning sabablarini chuqur tahlil qilish, zamonaviy nazariy yondashuvlarni to‘g‘ri qo‘llash va davlat siyosatini muvofiqlashtirish — iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashning muhim omillaridan biridir. 2.1. o‘zbekistonning inflyatsiya ko‘rsatkichi tahlili o‘zbekiston respublikasi markaziy banki ma’lumotlariga ko‘ra, 2024-yilning avgust oyida …

5 / 16

esa 0,7 % va 0,8 % ni tashkil etgan. markaziy bank hisob-kitoblariga ko‘ra, inflyatsiyaning eng yuqori darajasi 2022-yilning ikkinchi choragida kuzatilgan bo‘lib, bu davrda global oziq-ovqat inqirozi va tashqi logistika zanjirlaridagi uzilishlar sababli narxlar keskin oshgan. 2023–2024-yillarda esa ushbu bosimlar pasaya boshladi, shuningdek, energiya tariflarini bosqichma-bosqich liberallashtirish siyosati inflyatsiyani maqsadli diapazon (5–8 %) atrofida ushlab turishga yordam berdi. so‘nggi yillarda o‘tkazilgan tahlillar shuni ko‘rsatadiki, davlat tomonidan tartibga solinadigan tovarlar va xizmatlar narxining bosqichma-bosqich oshirilishi inflyatsiyaning asosiy manbalaridan biri bo‘lib qolmoqda. biroq bu jarayonni kechiktirish kelajakda yanada yuqori narx bosimlariga olib keladi. shu boisdan 2022-yildan boshlab hukumat bozor mexanizmlariga asoslangan tarif siyosatini bosqichma-bosqich joriy etmoqda. narxlarning erkinlashtirilishi dastlab qisqa muddatli inflyatsion ta’sirni kuchaytirgan bo‘lsa-da, 2024–2025-yillarda bu choralar ishlab chiqarish jarayonlarining modernizatsiyasi, energiya tejamkor texnologiyalar joriy etilishi va tovarlar taklifining kengayishi hisobiga barqaror iqtisodiy o‘sishga xizmat qilmoqda. 2025-yil boshlariga kelib, o‘zbekiston markaziy banki prognozlariga ko‘ra, yillik inflyatsiya darajasi 8,0–8,5 % oralig‘ida bo‘lishi …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "inflyatsiyaning mohiyati va kelib chiqishi"

inflyatsiyaning mohiyati va kelib chiqish sabablari. inflyatsiyaning mohiyati va kelib chiqish sabablari. reja: 1.1. inflyatsiya tushunchasi va uning iqtisodiy mazmun-mohiyati 1.2. inflyatsiyaning turlari va kelib chiqish sabablari 1.3. inflyatsiyani hisoblash usullari 2.1. o‘zbekistonning inflyatsiya ko‘rsatkichi tahlili 2.2. o‘zbekistonda inflyatsiyani kamaytirishning chora-tadbirlari 1.1. inflyatsiya tushunchasi va uning iqtisodiy mazmun-mohiyati inflyatsiya — bu mamlakat iqtisodiyotida tovarlar va xizmatlar narxlarining umumiy oshishi natijasida pul birligining qadrsizlanishi va pul massasining ortiqcha ko‘payishidir. u pul muomalasidagi muvozanat buzilganda, ya’ni tovar taklifi va pul taklifi o‘rtasidagi nomutanosiblik vujudga kelganda paydo bo‘ladi. so‘nggi yillarda iqtisodiy adabiyo...

This file contains 16 pages in PPTX format (795.4 KB). To download "inflyatsiyaning mohiyati va kelib chiqishi", click the Telegram button on the left.

Tags: inflyatsiyaning mohiyati va kel… PPTX 16 pages Free download Telegram