qobiliyatlar va ularning turlari

PPTX 23 pages 305.8 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 305.8 KB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

slayd 1 mavzu: qobiliyatlar va ularning turlari “psixologiya”kafedrasi katta o`qituvchisi korshubayeva r.x. reja: 1. qobiliyatlar haqida tushuncha. 2. qobiliyatlarning sifat va miqdor ko`rsatkichlari. 3. qobiliyatlarning turlari. 4. qobiliyatlarning tabiiy shartlari. darsning maqsadi: ta’limiy: talabalarga qobiliyat haqida tushuncha, qobiliyatning nerv-fiziologik asoslari, qobiliyat taraqqiysi haqida ma’lumot berish. tarbiyaviy: o’quvchilarda bilim olishga nisbatan ijobiy munosabatlarni shakllantirish. rivojlantiruvchi: o’quvchilarning psixologik sifatlari: xotira, diqqat, tafakkur va bilish qobiliyatlarini shakllantirish. darsdan kutilayotgan natija: - talabalar qobiliyat haqida tushuncha, qobiliyat-ning nerv-fiziologik asoslari, qobiliyat taraqqiysi haqida nazariy ma’lumot oladilar; - psixologiyaning inson ma’naviy kamolotida tutgan o’rni va taraqqiyot bosqishlarida tushunchaga ega bo’ladilar; - o’z fikrlarini mustaqil bayon eta oladilar; - guruh bilan hamkorlikda ishlash shakllanadi; - olgan bilimlarini amaliyotga tadbiq etishga harakat qiladilar; - o’z fikrlarini himoya etish shakllanadi. tayanch iboralar: qobiliyat va qobiliyatning sifat va miqdor xususiyatlari. qobiliyat va layoqat. qobiliyatlilik, talant, geniallik tushunchalari va ularni aniqlash. qobiliyatlarning turlari. umumiy qobiliyat va uning ko`rinishlari: intellekt, kreativlik (ijodiy …

2 / 23

lmaydi. ammo psixologik tadqiqotlar va pedagogik tajribalarning ko`rsatishicha, ba`zan dastavval boshda nimalarnidir qila olmaydigan va buning natijasida atrofdagi boshqa odamlardan ajralib qolgan odam ta`lim olish jarayonida tez orada boshqalarni quvlab o`tib ketadi va ish ishining katta ustasi bo`lib etishadi. unda boshqalarga qaraganda ko`proq qobiliyatlar nomoyon bo`ladi. qobiliyatlar haqida tushuncha qobiliyatlar va bilim, ko`nikma va malakalar biri-biri bilan aynan bir narsalar emas. bilim, ko`nikma va malakalarga nisbatan odamning qobiliyatlari qandaydir imkoniyat tarzida nomoyon bo`ladi. erga tashlangan urug` ana shu urug`dan o`sib chiqishi mumkin bo`lgan boshoqqa nisbatan faqat imkoniyat bo`lgani kabi odamning qobiliyatlari bilim, ko`nikma va malakalarni egallash uchun faqat imkoniyat hisoblanadi. bu bilim, ko`nikma va malakalar egallanadimi yoki egallanmaydimi, imkoniyat haqiqatga aylanadimi yoki yo`qmi - bularning hammasi juda ko`p sharoitlarga bog`liqdir. bolada nomoyon bo`lgan musiqa qobiliyati uning musiqachi bo`lishiga hech bir kafolat bermaydi. bola musiqachi bo`lishi uchun unga maxsus ta`lim berilishi, qat`iylik, salomatligining yaxshi bo`lishi, musiqa asbobi, notalar va boshqa ko`p …

3 / 23

dinamikasida nomoyon bo`ladi, ya`ni, boshqacha qilib aytganda, mazkur faoliyat uchun zarur bo`lgan bilim, ko`nikma va malakalarni o`zlashtirish jarayoni turli sharoitlarda qanchalik tez, chuqur, yengil va mustahkam amalga oshirilishida nomoyon bo`ladi. qobiliyatlar faqat faoliyatda xuddi mana shu erda yuzaga chiqadigan farqlar qobiliyatlar bizga haqida gapirish imkonini beradi. shunday qilib, qobiliyatlar shaxsning faoliyatini muvaffaqiyatli amalga oshirish sharti hisoblangan va bilim, ko`nikma hamda malakalarni egallash dinamikasida yuzaga chiqadigan farqlarda nomoyon bo`ladigan individual-psixologik xususiyatidir. qobiliyatlar faqat faoliyatda nomoyon bo`ladi. idrok etish paytida,masalan, ranglarning tovlanishidagi nozik farqlar, predmetlarning aniq ko`rinishi, proportsional nisbatlarni tushunish (rassomlar ishida), absolyut eshitish (musiqa bilan shug`ullanishda) va hokozolarda ayon bo`ladi. yozuvchi ixtirochining mehnatida ayniqsa zarur bo`ladigan ijodiy xayol ham qobiliyatlar uchun katta ahamiyatga ega. qobiliyatlarning sifat va miqdor xarakteristikasi qobiliyatlar individual-psixologik xususiyatlar sifatida xarakterlanadi, ya`ni bir odamning boshqa odamdan farq qiladigan sifatlarini ochib beradi. o`z-o`zida ma`lumki kishilar teng emas. mana shuning uchun qobiliyatlar haqida gapirganda, bu farqlarni xarakterlab o`tish zarur. ular …

4 / 23

n to`ldirish (kompensatsiya qilish) ning keng imkoniyatlari bor bo`lib, buni odam o`zida chinakam va qat`iyatlik bilan ishlash orqali rivojlantirish mumkin. odamning qobiliyatlarida bor bo`lgan kompensatorlik imkoniyatlari, masalan, ko`rish va eshitishdan mahrum bo`lgan odamlarni maxsus tarbiyalashda nomoyon bo`ladi. qobiliyatlarni aniqlash qobiliyatlarni miqdor jihatdan o`lchash muammosi psixologiyada katta tarixga egadir. xix asrning oxiri va xx asrning boshlaridayoq bir qator psixologlar (kettel, termen, spirman va boshqalar) ommaviy ixtisosliklar uchun kasb tanlashni amalga oshirish zarurati bilan uzviy bog`liq bo`lgan talablar ta`siri ostida ta`lim olayotganlarning qobiliyat darajasini aniqlashni talab qilib chiqdilar. o`sha paytlarda qobiliyatlarni o`lchash usuli sifatida aqliy iste`dod testlaridan foydalanildi. aqliy iste`dod testlarining yordami bilan bir qator mamlakatlarda (aqsh, buyuk britaniya va boshqalar) qobiliyatlarni aniqlash va maktablarda o`quvchilarni saralash, armiyada ofitserlik xizmatini bajarish, ishlab chiqarishda rahbarlik lavozimini tanlash va shu kabilar amalga oshiriladi. aqliy iste`dod testlari aqliy iste`dod testlari o`zlarining mazmunlariga ko`ra muvaffaqiyatli echilishi (ko`pincha sarflangan vaqtni hisobga olib) ball yoki ochkolar yig`indisi bilan …

5 / 23

beradi. masalan, matematik, texnikaviy, adabiy, musiqiy, tasviriy va boshqa qobiliyatlar bo`ladi. umumiy qobiliyatlarga ko`p hollarda intellekt, tafakkurning kreativligi va shaxsning psixomotor qobiliyatlari kiradi deb hisoblaydilar. intellekt. yuqorida ko`rsatib o`tganimizdek odamning aqliy rivojlanish darajasini o`rganishga intilish "intellekt" tushunchasini va nazariyasininng yaratilishiga olib keldi. psixomotor qobiliyatlar psixomotor qobiliyatlar - harakatlar va harakatlar tizimini amalga oshirish va boshqarishning psixologik va motor (harakat) asoslari. ularga quyidagilar kiradi: statistik kuch; dinamik kuch; keskin harakatlardagi kuch; umumiy moslashuvchanlik qobiliyati; epchillik; umumiy chidamlilik; maxsus faoliyatga chidamlilik; muvozanatni tuta olish. biror faoliyatning ayniqsa muvaffaqiyatli, mustaqil va original tarzda bajarilishini taqozo qiladigan zo`r qobiliyatlar birikmasi talant deyiladi. ijodiy faoliyatga qobiliyatli bo`lgan kishilarni talantli kishilar jumlasiga kiritish mumkin. talantlilikning yuqori bosqichi geniallik deb ataladi. ijtimoiy hayotda, fan, adabiyot, san`at va shu kabi sohalarda printsipial ravishda yangi bo`lgan biror narsani yaratgan kishilar geniylar deb hisoblanadilar kreativlik (ijodiy qobiliyatlar). kreativlik (ijodiy qobiliyatlar). ko`rsatib o`tganimizdek birgina iq (intellekt koeffitsienti) asosida kishini ishga qabul …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qobiliyatlar va ularning turlari"

slayd 1 mavzu: qobiliyatlar va ularning turlari “psixologiya”kafedrasi katta o`qituvchisi korshubayeva r.x. reja: 1. qobiliyatlar haqida tushuncha. 2. qobiliyatlarning sifat va miqdor ko`rsatkichlari. 3. qobiliyatlarning turlari. 4. qobiliyatlarning tabiiy shartlari. darsning maqsadi: ta’limiy: talabalarga qobiliyat haqida tushuncha, qobiliyatning nerv-fiziologik asoslari, qobiliyat taraqqiysi haqida ma’lumot berish. tarbiyaviy: o’quvchilarda bilim olishga nisbatan ijobiy munosabatlarni shakllantirish. rivojlantiruvchi: o’quvchilarning psixologik sifatlari: xotira, diqqat, tafakkur va bilish qobiliyatlarini shakllantirish. darsdan kutilayotgan natija: - talabalar qobiliyat haqida tushuncha, qobiliyat-ning nerv-fiziologik asoslari, qobiliyat taraqqiysi haqida nazariy ma’lumot oladilar; - ps...

This file contains 23 pages in PPTX format (305.8 KB). To download "qobiliyatlar va ularning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: qobiliyatlar va ularning turlari PPTX 23 pages Free download Telegram