qobiliyatlar va shaxsning kasbiy shakllanishi

PDF 8 стр. 525,3 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 525,3 КБ

Тип файла PDF

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

14-mavzu. qobiliyatlar va shaxsning kasbiy shakllanishi 1. qobiliyatlar haqida tushuncha. 2. qobiliyatlarning sifat va miqdor ko‘rsatgichlari. 3. qobiliyatlarning turlari. 4. qobiliyatlarning tabiiy shartlari. tayanch iboralar: qobiliyat va qobiliyatning sifat va miqdor xususiyatlari. qobiliyat va layoqat. qobiliyatlilik, talant, geniallik tushunchalari va ularni aniqlash. qobiliyatlarning turlari. umumiy qobiliyat va uning ko‘rinishlari: intellekt, kreativlik (ijodiy qobiliyat), psixomotor qobiliyatlar, sensor qobiliyatlar va h.k. pedagogik qobiliyatlar strukturasi. talant va uning kelib chiqishi. qobiliyat va irsiyat. talant va qobiliyatning shakllanishida inson faoliyatining roli. o‘quvchilarda umumiy va kasbiy qobiliyatlarni shakllantirish. qobiliyatni o‘rganish va kasbga yo‘naltirish ishlarining vazifalari va harakteri. qobiliyatlar haqida tushuncha qobiliyatlar odamning shunday psixologik xususiyatlaridirki, bilim, ko‘nikma va malakalarni orttirishning samaradorligi, tezligi shu xususiyatlarga bog`liq bo‘ladi, lekin bu xususiyatlarning o‘zi bilim, ko‘nikma va malakalarga taalluqli bo‘lmaydi. aks holda, imtihonda qo‘yilgan baho, doskada qaytarilgan javob, muvaffaqiyatli va muvaffaqiyatsiz bajarilgan yozma ishiga qarab odamning qobiliyatlari haqida qat`iy xulosa chiqarish mumkin bo‘lar edi. ammo psixologik tadqiqotlar va pedagogik …

2 / 8

omoyon bo‘ladi. erga tashlangan urug` ana shu urug`dan o‘sib chiqishi mumkin bo‘lgan boshoqqa nisbatan faqat imkoniyat bo‘lgani kabi odamning qobiliyatlari bilim, ko‘nikma va malakalarni egallash uchun faqat imkoniyat hisoblanadi. bu bilim, ko‘nikma va malakalar egallanadimi yoki egallanmaydimi, imkoniyat haqiqatga aylanadimi yoki yo‘qmi - bularning hammasi juda ko‘p sharoitlarga bog`liqdir. bolada nomoyon bo‘lgan musiqa qobiliyati uning musiqachi bo‘lishiga hech bir kafolat bermaydi. bola musiqachi bo‘lishi uchun unga maxsus ta`lim berilishi, qat`iylik, salomatligining yaxshi bo‘lishi, musiqa asbobi, notalar va boshqa ko‘p sharoitlar bo‘lishi kerak. bularsiz qobiliyat taraqqiy etmayoq so‘nishi mumkin. qobiliyatlar faqat faoliyatda nomoyon bo‘ladi, shunda ham faqat ana shu qobiliyatlarsiz amalga oshirilishi mumkin bo‘lmagan faoliyatlardagina nomoyon bo‘ladi. agar odamni hali rasm solishga o‘rgatmagan bo‘lsa, agar u tasviriy faoliyat uchun zarur bo‘lgan hech qanday malakalarni egallamagan bo‘lsa, uning rasm solishga nisbatan qobiliyatlari haqida hech qanday gap bo‘lishi mumkin emas. rasm chizishga, tasviriy san`atga maxsus o‘rgatish jarayonida o‘quvchining qobiliyati bor yoki yo‘qligi nomoyon …

3 / 8

aoliyatda nomoyon bo‘ladi. idrok etish paytida,masalan, ranglarning tovlanishidagi nozik farqlar, predmetlarning aniq ko‘rinishi, proportsional nisbatlarni tushunish (rassomlar ishida), absolyut eshitish (musiqa bilan shug`ullanishda) va hokozolarda ayon bo‘ladi. yozuvchi ixtirochining mehnatida ayniqsa zarur bo‘ladigan ijodiy xayol ham qobiliyatlar uchun katta ahamiyatga ega. qobiliyatlarning sifat va miqdor harakteristikasi qobiliyatlar individual-psixologik xususiyatlar sifatida harakterlanadi, ya`ni bir odamning boshqa odamdan farq qiladigan sifatlarini ochib beradi. o‘z-o‘zida ma`lumki kishilar teng emas. mana shuning uchun qobiliyatlar haqida gapirganda, bu farqlarni harakterlab o‘tish zarur. ular sifat va miqdor jihatdan harakterlanishi, farq qilishi mumkin. qobiliyat xususiyatlarining sifat tomonidan qaralishi maqsadga turli yo‘llar bilan borishga imkon beruvchi "o‘zgaruvchan miqdor" to‘plami sifatida, faoliyat muvaffaqiyatini ta`minlovchi psixologik xususiyatlarning murakkab kompleksi sifatida ko‘rinadi. qandaydir faoliyatni bajarishdagi bir xil yoki nimalar bilandir o‘xshash yutuqlar asosida juda xilma xil qobiliyatlar birikmasi yotishi mumkin. bular bizning ko‘z o‘ngimizda shaxs qobiliyatlarining muhim tomonini ochib beradi: bir xususiyatning o‘rnini boshqa bir xususiyatlar bilan to‘ldirish (kompensatsiya qilish) ning …

4 / 8

ab qilib chiqdilar. o‘sha paytlarda qobiliyatlarni o‘lchash usuli sifatida aqliy iste`dod testlaridan foydalanildi. aqliy iste`dod testlarining yordami bilan bir qator mamlakatlarda (aqsh, buyuk britaniya va boshqalar) qobiliyatlarni aniqlash va maktablarda o‘quvchilarni saralash, armiyada ofitserlik xizmatini bajarish, ishlab chiqarishda rahbarlik lavozimini tanlash va shu kabilar amalga oshiriladi. aqliy iste`dod testlari o‘zlarining mazmunlariga ko‘ra muvaffaqiyatli echilishi (ko‘pincha sarflangan vaqtni hisobga olib) ball yoki ochkolar yig`indisi bilan hisoblanadigan bir qator savollardan yoki masalalardan iboratdir. test natijalari maxsus ravishda standartlashtiriladi, maxsus koeffitsientlarga aylantiriladi. bular "aqliy iste`dod koeffitsienti" (iq) ni aniqlash imkonini beradi. o‘sha davrdagi ko‘pchilik psixologlarning ko‘rsatishicha qandaydir o‘zgarmas, har tomonlama iste`dodni yoki "umumiy intellektni" (general intellegence) nomoyon qiladi deb ta`kidlaganlar. qobiliyatlarning turlari qobiliyatlar umumiy va maxsus bo‘ladi. umumiy qobiliyatlar mavjud bo‘lganda kishi faoliyatning turli xillari bilan muvaffaqiyatli shug`ullana oladi. maxsus qobiliyatlar kishiga qandaydir bir muayyan faoliyat bilan muvaffaqiyatli shug`ullanish imkoniyatini beradi. masalan, matematik, texnikaviy, adabiy, musiqiy, tasviriy va boshqa qobiliyatlar bo‘ladi. umumiy qobiliyatlarga …

5 / 8

intellektini o‘lchashda qo‘llaniladi. katta yoshli kishilar intellektini baholash uchun boshqa mezon, individual natijani biror meyor (ko‘pchilikni o‘rganish natijasida tajriba yo‘li bilan topilgan) bilan taqqoslanadi. quyida biz shunday jadvallardan birini keltiramiz. intellektni baholash jadvali. intellekt koeffitsienti iq aqliy rivojlanish darajasi % hisobida taqsimlanganlik ko‘rsatgichi 130 va yo‘qori juda yuqori 2,2 120 - 129 yo‘qori 6,7 110 - 119 yaxshi 16,1 90 - 109 o‘rta 50,0 80 - 89 past 16,1 70 - 79 chegara ko‘rsatgichi 6,7 69 va past aqliy zaiflik 2,1 ko‘rinib turibdiki, (jadvalga qarang) yuqori intellektga egalar va aqliy zaiflar 2% ni tashkil qilar ekan. aqliy rivojlanish darajasini o‘lchash ko‘proq aqliy zaiflikni, ijtimoiy qarovsizlikni yoki kasbga tanlash maqsadida qo‘llaniladi. hozirgi vaqtda psixologik tadqiqotlar intellektning o‘zgarmasligini inkor qiluvchi, uning juda ko‘plab omillarga bog`liq (ijtimoiy muhit, oila, irsiyat, motivatsiya) ekanligini ko‘rsatmoqda. shu sababli intellekt koeffitsienti kishining taqdirini belgilovchi birdan-bir ko‘rsatgich sifatida qo‘llanilishi mumkin emas. kreativlik (ijodiy qobiliyatlar). ko‘rsatib o‘tganimizdek birgina iq …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qobiliyatlar va shaxsning kasbiy shakllanishi"

14-mavzu. qobiliyatlar va shaxsning kasbiy shakllanishi 1. qobiliyatlar haqida tushuncha. 2. qobiliyatlarning sifat va miqdor ko‘rsatgichlari. 3. qobiliyatlarning turlari. 4. qobiliyatlarning tabiiy shartlari. tayanch iboralar: qobiliyat va qobiliyatning sifat va miqdor xususiyatlari. qobiliyat va layoqat. qobiliyatlilik, talant, geniallik tushunchalari va ularni aniqlash. qobiliyatlarning turlari. umumiy qobiliyat va uning ko‘rinishlari: intellekt, kreativlik (ijodiy qobiliyat), psixomotor qobiliyatlar, sensor qobiliyatlar va h.k. pedagogik qobiliyatlar strukturasi. talant va uning kelib chiqishi. qobiliyat va irsiyat. talant va qobiliyatning shakllanishida inson faoliyatining roli. o‘quvchilarda umumiy va kasbiy qobiliyatlarni shakllantirish. qobiliyatni o‘rganish va kasbga yo‘naltirish ...

Этот файл содержит 8 стр. в формате PDF (525,3 КБ). Чтобы скачать "qobiliyatlar va shaxsning kasbiy shakllanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qobiliyatlar va shaxsning kasbi… PDF 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram