qalampirning tarqalishi biologiyasi va dorivorlik xususiyati

DOCX 7 pages 19.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.0 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

qalampirning tarqalishi biologiyasi va dorivorlik xususiyati andijon qishloq xo’jaligi va agrotexnologiyalar instituti ipakchilik va tutchilik fakulteti meva-sabzavotchilik va uzumchilik yo’nalishi 1-bosqich talabasi murataliyeva mohichehra annotatsiya ushbu maqolada qalampir (capsicum annuum) o‘simligining tarqalish geografiyasi, biologik xususiyatlari va dorivorlik ahamiyati yoritilgan. unda qalampirning ekologik talablari, o‘sish sharoitlari va ko‘payish usullari haqida ma’lumotlar berilgan. shuningdek, uning tarkibidagi faol moddalarning inson salomatligiga foydali ta’siri, xalq tabobatida va zamonaviy tibbiyotda qo‘llanishi ilmiy manbalar asosida bayon qilingan. qalampirning oziq-ovqat mahsuloti sifatida ahamiyati bilan birga, tabiiy dori vositasi sifatidagi roli ham alohida ta’kidlangan. ish tibbiy-biologik yo‘nalishda tahsil olayotgan talabalar va dorivor o‘simliklarga qiziquvchilar uchun foydali bo‘lishi mumkin. kalit so’zlar: qalampir, capsicum annuum, tarqalish biologiyasi, dorivor o‘simliklar,biologik faol modda, xalq tabobati, qora qalampir,shirin qalampir. qalampir — solanaceae (ituzumdoshlarga) mansub chala buta, buta yoki koʻp yillik oʻtsimon oʻsimliklar turkumi, sabzavot ekini. yovvoyi holda amerikaning tropik rayonlarida uchraydi. issiqsevar oʻsimlik. peru qalampir,kolumbiya qalampir,egilgan qalampir,sabzavot qalampir yoki garmdori va boshqalar turlari …

2 / 7

gullaganidan keyin mevasi 35—40 kunda yetiladi. uruti issiqxonalarga sepilib, ochiq yerlarga koʻchati ekiladi. hosiddorligi 200 s/ga. koʻk va pishgan (qizil) qoʻzoqlari xom holida isteʼmol qilinadi, ovqatga solinadi, sirkalash, tuzlash, konservalashda, quritilgan mevasi tolqoni ziravor sifatida ishlatiladi. tibbiyotda qandli diabet kasalligi hamda qonni suyultiruvchi davo sifatida, sanoatda shamollashga qarshi ishlatiladigan qalampir malhamli mato ishlab chiqarishda foydalaniladi. margʼilon 330:oʼrtapishar nav, biologik pishgunga qadar oʼsuv davri 123-125 kun. tupi yarim yigʼiq, shtambli, oʼr-tacha barglanuvchan, oʼrta boʼyli. mevasi ko-nussimon, dona-dona, yuqori tomonga qarab joy-lashgan, oʼrtacha xajmda, yuzasi biroz notekis, tex-nik yetilganda yashil, biologiik yetilganda qizil, eti qalinligi 1,2-2,0 mm, taʼmi achchiq. bir tupdan 20-30 ta meva olinadi. hosildorligi 14-18 t/ga. uchqun:oʼrtapishar nav, texnik pishguniga qadar oʼsuv davri 140 kun. tupi oʼrtacha, yigʼiq, poya uzunligi 60 sm. bargi oʼrtacha, toʼq yashil. mevasi ko-nussimon, dona-dona, yuqori tomonga qarab joy-lashgan, texnik yetilganda toʼq yashil, biologik yetilganda toʼq qizil, yuzasi silliq, biroz qabariqli, vazni 28 g, uzunligi oʼrtacha …

3 / 7

ladi. undan tashqari, qora qalampirdagi moddalar qon-tomirlarini spazmga olib keluvchi siklooksigenaza-2 genini aktivligini kamaytiradi, va buni natijasida bosh miya, yurak va boshqa organlarga qon ta’minlanishi yaxshilanadi. sut qushqo‘nmasi (silybum marianum) ming yillar davomida turli kasalliklarga davo sifatida ishlatilgan dorivor o‘simlikdir. silybum marianumning asosiy tarkibiy qismi meva ekstrakti (silimarin) silibin deb ataladigan flavonoid bo‘lib, u nafaqat asosiy silimarin elementi, balki turli tadqiqotlarda tasdiqlangan ushbu ekstraktning eng faol moddasidir. ushbu birikma flavonolignanlar deb nomlanuvchi flavonoidlar guruhiga tegishli. silibinning tuzilishi ikkita asosiy birlikdan iborat. birinchisi taxifolinga asoslangan, ikkinchisi fenilpropanoid birligi, bu holda bu koniferil spirti. bu ikki birlik okseran halqasi orqali bir tuzilishga bog'langan. shirin qalampir: poyasi oʻtsimon, tik oʻsadi, shoxlanuvchan, boʻyi 25-30 sm dan 80 sm gacha, issiqxonada 2 metrdan ham baland o’suvchi navlari yetishtiriladi. barglari uzun yoki kalta bandli, usti silliq yoki tukli, uzinchoq shaklda. gullari ikki jinsli, oq, sariq yoki och binafsha rangda boʻlishi mumkin. naviga qarab ekilgandan 80-90 kun …

4 / 7

ong, zumrad kabi navlari yetishtiriladi. qora qalampir mevasi ekstrakti piper nigrum l. (ilmiy nomi: piper nigrum) dan olingan bo'lib, u heichuan nomi bilan ham tanilgan piperaceae o'simligining gulli toki bo'lib, hindistonning malabar qirg'og'ida joylashgan. uning meva ta'mi achchiqdir va u odamlar tomonidan ishlatiladigan eng qadimgi ziravorlardan biridir. xuddi shu meva oq qalampir, qizil qalampir va yashil qalampir uchun ham xom ashyo hisoblanadi. qora qalampirning vatani janubiy hindiston bo'lib, mahalliy va boshqa tropik mintaqalarda keng tarqalgan. qora qalampir mevasi pishganida qora qizil rangga ega bo'lib, urug'ni o'z ichiga oladi; meva quriganidan keyin 5 mm diametrli qalampir toshiga aylanadi. tibbiyotda u ekzorsist sifatida va oshqozon sekretsiyasini rag'batlantirish uchun ham qo'llaniladi. qalampir janubi-sharqiy osiyoning tropik hududlarida uzoq va keng qamrovli etishtirish tarixiga ega va uzoq vaqtdan beri ajoyib mahsulot sifatida qabul qilingan. bu nafaqat hindiston va yevropa oʻrtasidagi muhim savdo tovari, balki ayirboshlash vositasi hamdir. qalampir qadimgi yunoniston va rimda ham o'lpon sifatida …

5 / 7

rni olib tashlashda rezina qo'lqop kiying, aks holda ular issiq va noqulay bo'ladi. qalampir yoki yashil qalampir sotib olayotganda sirt rangi yorqin, yuzasi qattiq va yoriqsizlarini tanlash kerak (aks holda ular saqlash vaqtida chirishi oson). asosiy nuqta - pedikulani chimchilash. agar u so'lib qolgan bo'lsa, demak, u bir necha kun saqlangan va uni uyda sotib olgandan keyin uzoq vaqt davomida saqlab bo'lmaydi. o‘ta achchiq taomlarni sevib iste’mol qilish ham qobiliyatga o‘xshaydi. sababi har kim ham og‘izni yondirar darajadagi taomlarni xushlamaydi. ularning foydali tomoni bo‘lgani kabi zararli jihatlari ham mavjud. masalan, gastritdan oshqozon yarasiga qadar. xulosa: xulosa qilib aytganda qalampir – xalq xo‘jaligida muhim o‘rin tutuvchi, oziq-ovqat mahsuloti sifatida keng qo‘llaniladigan va dorivor xususiyatlarga ega bo‘lgan o‘simlikdir. u tropik va subtropik mintaqalarda, jumladan o‘zbekiston hududida ham muvaffaqiyatli yetishtiriladi. qalampir ekologik sharoitga nisbatan moslashuvchan bo‘lib, issiqlik va yorug‘likni yaxshi ko‘radi.qalampirning biologik tarkibida kapsaisin, vitaminlar va boshqa faol moddalar mavjud bo‘lib, ular inson …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qalampirning tarqalishi biologiyasi va dorivorlik xususiyati"

qalampirning tarqalishi biologiyasi va dorivorlik xususiyati andijon qishloq xo’jaligi va agrotexnologiyalar instituti ipakchilik va tutchilik fakulteti meva-sabzavotchilik va uzumchilik yo’nalishi 1-bosqich talabasi murataliyeva mohichehra annotatsiya ushbu maqolada qalampir (capsicum annuum) o‘simligining tarqalish geografiyasi, biologik xususiyatlari va dorivorlik ahamiyati yoritilgan. unda qalampirning ekologik talablari, o‘sish sharoitlari va ko‘payish usullari haqida ma’lumotlar berilgan. shuningdek, uning tarkibidagi faol moddalarning inson salomatligiga foydali ta’siri, xalq tabobatida va zamonaviy tibbiyotda qo‘llanishi ilmiy manbalar asosida bayon qilingan. qalampirning oziq-ovqat mahsuloti sifatida ahamiyati bilan birga, tabiiy dori vositasi sifatidagi roli ham alohida ta’kidlan...

This file contains 7 pages in DOCX format (19.0 KB). To download "qalampirning tarqalishi biologiyasi va dorivorlik xususiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: qalampirning tarqalishi biologi… DOCX 7 pages Free download Telegram