onatili-o‘qishsavodxonligivaunio‘qitishmetodikasi

PPTX 37 pages 11.6 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 11.6 MB

File type PPTX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

samarqand davlat universiteti kattaqo‘rg‘on filiali pedagogika va tillarni o‘qitish fakulteti fan: ona tili-o‘qish savodxonligi va uni o‘qitish metodikasi 6-ma‘ruza. nutqning fonetik bo‘linishi: fraza, takt, fonetik so‘z, bo‘g‘in, tovush. urg‘u va uning turlari o‘qituvchi: mohinur fayzullayeva kattaqo‘rg‘on -2024 nutqning fonetik bo‘linishi va fonetik birliklari. fraza. takt. bo‘g‘in va uning turlari urg‘u va uning turlari tovush nutqning eng kichik birligi sifatida 3 reja: 1 2 3 7 4 5 6 8 9 10 11 12 4-ilova (zakovat usuli) 1-savol qachon o‘zbekiston respublikasi oliy kengashining 13-sessiyasida lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosi milliy yozuvimiz tarzida qabul qilindi. 1993-yil 2-sentabr savolga qaytish 2- savol bonus barakalla savolga qaytish 5 3-savol qachon vazirlar mahkamasining 339-sonli qarori bilan “o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari” tasdiqlandi. 1995-yil 24-avgust savolga qaytish 4-savol qiyosiy fonetika nima? savolga qaytish 5-savol nutqning uch tomini haqida ma’lumot bering. savolga qaytish 6-savol fonetika qanday masalalarni o‘rganadi? nutq tovushlarining akustik va artikulyatsion xususiyatlarini; bo‘g‘in, uning tur …

2 / 37

z.t. tilshunoslikka kirish. o‘quv qo‘llanma. - t.: 2007 4. shermatova u., g‘ulomova x. boshlang‘ich ta’limda ona tili. darslik. – t.:2023 fonologiya fonologiya alohida fan sifatida ham qaraladi. bunday qarash fonologiyani ham ikkiga bo‘lishni talab qiladi: tovushlarning tildagi funksional tomonlarini o‘rganuvchi bo‘limi – segmental fonologiya yoki fonemika, fonematika deb yuritiladi. bo‘g‘in, urg‘u va intonatsiyaning funksional alomatlarini o‘rganuvchi sohasi supersegmental fonologiya yoki prosodika deb ataladi. segmentatsiya nutqda tovushlar alohida talaffuz etilmaydi. ular ma’lum tartibda ketma-ket birikkan holatda bo‘ladi. demak, nutq ketma-ket kelgan tovushlarning yig‘indisi yoki zanjirsimon ulanishdan iborat bo‘lib, u talaffuz davriga ko‘ra oldinma keyin kelgan fonetik birliklarga bo‘linadi. nutqning ana shunday kata va kichik birliklarga bo‘linishi uning fonetik bo‘linishi deb ataladi. nutqning fonetik bo‘linishi quyidagicha: fraza takt(sintagma) fonetik so‘z bo‘g‘in tovush segmentatsiya eng buyuk jihod: insonning nafsi bilan: shayton bilan qilgan: jihodidir: sen ham: doim: ularga qarshi kurash. izoh: sintagmalardan so‘ng ikki nuqta qo‘yilgan. bu gapda: 2 ta fraza 7 ta …

3 / 37

ma’nodor so‘zlarni mustaqil urg‘uga ega bo‘lmagan so‘zlarga ulash uchun xizmat qiladi. yordamchi so‘zlar ma’nodor so‘zlarning oldi va orqa tomonidan ulanadi. ularning oldi tomonidan ulanishi prokliza deyiladi. oldi tomondan ulangan so‘z proklitika deb ataladi. beshta kampir, oq ilon kabi orqa tomondan ulanish enkliza va ulangan urg‘usiz so‘z enklitika deb ataladi. siz ham, ukam bilan kabi akalarim uchta ukam bor sintagma(takt) sintagma (yun. syntagma – birlashgan narsa). nutqning mazmun va ritmo-melodik jihatdan bir butunlikmi tashkil etuvchi semantik-sintaktik birligi. sintagma bir yoki undan ortiq so‘zdan iborat bo‘lishi, hatto gapga teng bo‘lishi mumkin: o‘zbek tilida rus tilida ingliz tilida stol ustida na stole on the table o‘quvchilar uchun dlya uchenikov for pupils ukam bilan c bratom for my brother fonetik so‘z fonetik so‘z - o‘z urg‘usiga ega bo‘lgan so‘z yoki bir urg‘uga birlashadigan (bir urg‘u bilan talaffuz etiladigan), ikki va undan ortiq shakl-so‘zlardir. takt tarkibidagi fonetik so‘zlar soni undagi so‘zlarning umumiy miqdori bilan emas, …

4 / 37

da fonemalar emas, amala bo‘g‘inlar bir-birlaridan ajralib turadi. shu sababli so‘zning eng kichik tovush birligi bo‘g‘in hisoblanadi. bo‘g‘in bo‘g‘inlar unli yoki undosh bilan tugaydi, shunga qarab, ular ikki xil bo‘ladi: 1.ochiq bo‘g‘in va yopiq bo‘g‘in: o-ta, o-na, a-ka, u-ka, mak-tab, meh-nat-kash. ba’zi tillarda bir bo`g`in tarkibida ikki va undan ortiq unli ishtirok etishi mumkin. bu hodisa tilshunoslikda diftong atamasi bilan qo`llaniladi. diftong yunoncha so`z bo`lib, “qo`sh tovush “degan ma’noni bildiradi. ayrim tillarda bu hodisani kuzataylik: qirg`iz tilida – tooda – tog`da ingliz tilida – you – siz fransuz tilida – moi – men ! o`zbek tilida bir unli bir bo`g`inni hosil qilganligi tufayli bu tilda monoftong (bir tovush) hodisasi xosdir . ! ba’zi tillarda bir bo‘g‘inda uch unli tovushning birikib bo‘g‘in hosil qilish hodisasi ham uchraydi. bu triftong (yunoncha so‘zdan olingan bo‘lib “uch unli” degan ma’noni bildiradi) deb aytiladi. masalan, ingliz tilidagi eyes-ko`zlar; tennis player-tennischi, year-yil kabi. bo‘g‘in tiplari m.mirtojiyev …

5 / 37

bu bo‘g‘inlar yopiq bo‘g‘inlar bo‘lib, formulasi vc; bo‘g‘in oxirida unli, bo‘g‘in boshida undosh: bo-la, ta-na, te(-rak), to‘-ra, bu(-tun), qi (-liq) kabi. bular ochiq bo‘g‘in bo‘lib, formulasi cv. 3. bir unli va ikki undoshdan tuzilgan bo‘g‘inlar. bu tip bo‘g‘inning uch xil ichki turi bor: bo‘g‘in boshida unli, oxirida ikki undosh: ost, art, erk, ust, ilm kabi. bular yopiq bo‘g‘in bo‘lib, formulasi vcc; ikki chetda undosh, o‘rtada unli: bor, par, bel, tur, to‘r, bir kabi. bular ham yopiq bo‘g‘in bo‘lib, formulasi cvc; bo‘g‘in boshida ikki undosh, oxirida unli: blo(-kada), dra(-ma), tri(-ko) kabi. bular ochiq bo‘g‘in bo‘lib, formulasi ccv. bu tip bo‘g‘inlarinternatsional so‘zlardagina uchraydi. bo‘g‘in hozirgi o‘zbek tilida bo‘g‘inlar ichki va tashqi xususiyatlariga ko‘ra beshta asosiy tipga ajraladi. 4. bir unli uch undoshdan tuzilgan bo‘g‘inlar. bu tipdagi bo‘g‘inlar unli bilan emas, undosh bilan boshlanadi va undosh bilan tugaydi, demak, bular yopiq bo‘g‘inlarni tashkil qiladi. bunday tipdagi bo‘g‘inlarning ikki xil turi bor: bog‘in boshida …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "onatili-o‘qishsavodxonligivaunio‘qitishmetodikasi"

samarqand davlat universiteti kattaqo‘rg‘on filiali pedagogika va tillarni o‘qitish fakulteti fan: ona tili-o‘qish savodxonligi va uni o‘qitish metodikasi 6-ma‘ruza. nutqning fonetik bo‘linishi: fraza, takt, fonetik so‘z, bo‘g‘in, tovush. urg‘u va uning turlari o‘qituvchi: mohinur fayzullayeva kattaqo‘rg‘on -2024 nutqning fonetik bo‘linishi va fonetik birliklari. fraza. takt. bo‘g‘in va uning turlari urg‘u va uning turlari tovush nutqning eng kichik birligi sifatida 3 reja: 1 2 3 7 4 5 6 8 9 10 11 12 4-ilova (zakovat usuli) 1-savol qachon o‘zbekiston respublikasi oliy kengashining 13-sessiyasida lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosi milliy yozuvimiz tarzida qabul qilindi. 1993-yil 2-sentabr savolga qaytish 2- savol bonus barakalla savolga qaytish 5 3-savol qachon vazirlar mahkamasining...

This file contains 37 pages in PPTX format (11.6 MB). To download "onatili-o‘qishsavodxonligivaunio‘qitishmetodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: onatili-o‘qishsavodxonligivauni… PPTX 37 pages Free download Telegram