otlarning turlanishi haqida ma’lumot

DOCX 62 pages 107.4 KB Free download

62 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 107.4 KB

File type DOCX

Pages 62

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 62

69. otlarning turlanishi haqida ma’lumot bering. otlaming kelishik qo'shimchalari bilan qo'llanishini o'rgatish. kelishiklar sintaktik kategoriya hisoblanadi. kelishik otlaming gapda boshqa so'zlar bilan munosabatini ifodalaydi. demak, kelishiklarni o'rgatishda o'quvchilaming gapda so'zlaming bog'lanishini bilishlari nazarda tutiladi. kelishiklar ustida ishlashni o'quvchilar gapda ma’no va grammatik tomondan bog'langan so'zlarni (so'z birikmalarini) ajratishga o'rganganlaridan so'ng boshlanadi. kelishiklar ustida ishlash gapda so'zlaming bog'lanishi ustida ishlash hamdir. kelishiklarni bilish uchun o'quvchi ot gapda qaysi so'z bilan bog'langanini aniq bilishi kerak. ot gapda boshqa so'zlar bilan bog'langanda qo'shimchalar bilan o'zgarishi ancha oldindan kuzatib boriladi. aslida o'quvchilar 1-sinfdayoq so'z shakllarining o'zgarishi bilan amaliy tanishadilar, ammo ular so'z shakli nimaligini hali bilmaydilar. o'quvchilar keyingi sinfda shakl yasovchi (so‘z o'zgartuvchi) qo'shimchalar bilan tanishadilar, bu qo'shimchalar gapda so'zlarni bog'lash uchun xizmat qilishini tushunadilar. 4-sinfda ot ustida ishlashning asosiy vazifasi fikr bayon qilishda otning kelishik shakllaridan ongli foydalanish va kelishik qo'shimchalarini to'g'ri yozishga o'rgatish hisoblanadi. bu sinfda ot quyidagi izchillikda o'rganiladi: 1) otlaming …

2 / 62

g asosi (ega va kesim) va so'z birikmalari ajratiladi. ular gapda bir otning boshqa har xil so'zlar bilan shakl yasovchi qo'shimachalar (ning, -ni, -ga, -da, -dan) yordamida bog'lanishini kuzatadilar, bu qo'shimchalar kelishik qo'shimchalari ekanini, otlaming kelishik qo'shimchalari bilan o'zgarishi turlanish deyilishini bilib oladilar. bolalarga kelishiklaming joylashish tartibi, so'roqlari va bosh kelishikdan boshqa kelishiklaming aniq qo'shimchalari mavjudligi darslikda berilgan jadval yordamida tushuntiriladi. bosh kelishikdagi ot gapda ega vazifasida, boshqa kelishikdagi otlar esa ikkinchi darajali bo'lak vazifasida kelishi bilan ham tanishtiriladi. o'quvchilar o'zlashtirgan grammatik bilimlarini imloni o'zlashtirishda foydalana olishlari uchun ishni bajarishda izchillikka katta ahamiyat beriladi. bajarilgan ish yozib boriladi: o'quvchilar awal gapda ot bog'langan so'zdan shu otga savol beradilar va savolni qavs ichiga yozadilar; keyin so'roqqa qarab kelishikni aniqlaydilar. masalan, o'qidi (nimani?) — kitobni, tushum kelishigi). ular buni yaxshi o'zlashtirganlaridan so'ng, mashq tez bajariladi, yozish talab etilmaydi. 70. boshlang‘ich sinflarda son so‘z turkumini o‘rgatish metodikasi haqida ma’lumot bering son“ni o'rganish tizimi …

3 / 62

da sonning leksik xususiyatlariga asoslaniladi. sonning leksik ma’nosi uni ot bilan bog'liq holda o'rganishni taqozo etadi. — 4-sinfda sanoq va tartib sonlar, tartib sonlarning harf, rim va arab raqamlari bilan yozilishi, qo'sh undoshli sonlarning, grammatik shakllangan sonlarning (ikkov, o'ntacha, beshtadan) imlosi, sonlarning gramm, kilogramm, metr, litr, so'm, tiyin so'zlari bilan qo'llanishi va shu so'z bilan bitta so'roqqa javob bo'lishi o'rganiladi. o'quvchilaming sonlarni otga bog'lanishi, so'roqlar yordamida sonni o'zi bog'langan so'z bilan ko'chirish ko'nikmalari o'stiriladi. „son" ustida ishlash dastur talabiga ko'ra 1-sinfdan boshlansa ham, uni o'rganish jarayoni, metodik jihatdan 4 bosqichga bo'linadi. ,,son“ boshlang'ich ta’limda elementar nazariy tushunchalar asosida amaliy o'rganiladi. lekin 1-bosqichni to'liq ma’noda sonni amaliy www.ziyouz.com kutubxonasi o'rganish bosqichi deb nomlaymiz. chunki bu bosqichda umuman nazariyasiz son ustida ishlanadi va bu 1-sinfning savod o‘rgatish va 1-sinfning 2-yarmiga to‘g‘ri keladi. bu bosqich sonni o'rganuvchi keyingi bosqichlarga zamin tayyorlaydi 2-bosqich 2-sinfga to'g'ri keladi. bu bosqichda asosan ikki vazifa bajariladi: 1. nechta?, …

4 / 62

alarning sanog'ini, tartibini bildirgan so'zlar kategoriyalarini o'zlashtirish sifatiga bog'liq. 4-bosqichda eng asosiy e’tibor sonlarning imlosiga qaratiladi, ya’ni sonlarning har bir qismini alohida yozish (yetti, yigirma yetti), chiziqchasiz va chiziqcha bilan yozish (7 o'quvchi, 7-sinf, x ses siya, 8-dekabr, 1992-yil), qo'shimcha qo'shilgandan keyin son o'zagidagi o'zgarishlarni yozuvda to'g'ri ifodalash (ikki+ov—ikkov, yetti+ov=yettov, ikki+ala=ikkala), qo'sh undoshli sonlarning yozilishi (ikki, yetti, sakkiz, o'ttizj, sonlarning gramm, kilogramm, metr, litr so'zlari bilan qo'llanishi yangi bilim sifatida o'rgatiladi. sonning 3-bosqichda o'rganilgan grammatik xususiyatlari bu bosqichda asosan mustahkamlanadi. sonni o'rganish yakunida o‘quvchilar quyidagi bilim, ko'nikma va malakalarni egallashlari lozim: 1. sonning sanoq va tartib ma’nolarini bildirishini. 2. son nechta?, qancha?, nechanchi? so'roqlariga javob bo'lishini. 3. son otga bog'lanib kelishini. 4. son gapda ikkinchi darajali bo'lak vazifasida kelishini. 5. sonlarni imlo jihatdan to'g'ri yozishni. 6. og'zaki va yozma nutqda sonlardan to'g'ri va o'rinli foydalana olishni. 7. sonlarga shakldosh so'zlar topishni. 8. matndagi sonlarni boshqa miqdor bildiruvchi so'zlar bilan almashtirishni. …

5 / 62

qyapman, salima o'qiyapsan, qiz tikyapman“ tarzida qo'llanmaydi. lekin iii shaxs kishilik olmoshi ot bilan almashinib qo'llanadi: „qiz tikyapti — i tikyapti“. 0 ‘qituvchi kishilik olmoshlari bilan tanishtirayotganda shunga diqqatni qaratish lozim. kishilik olmoshi haqidagi dastlabki ma’lumot badiiy asardan keltirilgan og‘zaki nutqqa doir misollarni kuzatish va tahlil qilish orqali beriladi. kishilik olmoshlarini o'rgatish jarayonida o'quvchilarda quyidagi bilim va ko'nikmalar hosil qilinadi: — men, sen, u, biz, siz, «/ar kishilik olmoshlari, ular kim?so'rog'iga javob bo'ladi; — kishilik olmoshlari so'z turkumi; — kishilik olmoshlari 3 ta shaxsni birlik va ko'plikda ifodalaydi; — ular kelishiklar bilan turlanadi; -ni, -ning qo'shimchalari men, sen olmoshlariga qo'shilganda o'zakdagi l tushib qoladi; i olmoshiga -ga, -da, -dan qo'shimchalari qo'shilsa, bir n tovushi orttiriladi kabi bilimlar beriladi; — olmoshlami nutqda to'g'ri va o'rinli qo'llash, ularni kelishikli holatda to'g'ri yozish, so'roqlar yordamida aniqlash va farqlash ko'nikmalari hosil qilinadi. olmosh so'z turkumi suhbat, yarim izlanishli muammoli metod, induktiv metodlarda tushuntiriladi. bu …

Want to read more?

Download all 62 pages for free via Telegram.

Download full file

About "otlarning turlanishi haqida ma’lumot"

69. otlarning turlanishi haqida ma’lumot bering. otlaming kelishik qo'shimchalari bilan qo'llanishini o'rgatish. kelishiklar sintaktik kategoriya hisoblanadi. kelishik otlaming gapda boshqa so'zlar bilan munosabatini ifodalaydi. demak, kelishiklarni o'rgatishda o'quvchilaming gapda so'zlaming bog'lanishini bilishlari nazarda tutiladi. kelishiklar ustida ishlashni o'quvchilar gapda ma’no va grammatik tomondan bog'langan so'zlarni (so'z birikmalarini) ajratishga o'rganganlaridan so'ng boshlanadi. kelishiklar ustida ishlash gapda so'zlaming bog'lanishi ustida ishlash hamdir. kelishiklarni bilish uchun o'quvchi ot gapda qaysi so'z bilan bog'langanini aniq bilishi kerak. ot gapda boshqa so'zlar bilan bog'langanda qo'shimchalar bilan o'zgarishi ancha oldindan kuzatib boriladi. aslida o'quvchilar...

This file contains 62 pages in DOCX format (107.4 KB). To download "otlarning turlanishi haqida ma’lumot", click the Telegram button on the left.

Tags: otlarning turlanishi haqida ma’… DOCX 62 pages Free download Telegram