monoduragay, diduragay va poliduragay chatishtirish: genetikaning sirli dunyosi

PDF 17 pages 13.2 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 13.2 MB

File type PDF

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

untitled monoduragay, diduragay va poliduragay chatishtirish: genetikaning sirli dunyosi genetika fani irsiyat qonunlarini o'rganib, tirik organizmlarning belgilari qanday avloddan avlodga o'tishini tushuntirib beradi. monoduragay, diduragay va poliduragay chatishtirish metodlari orqali biz hayotning eng sirli sirlarini ochishimiz mumkin. 1-bob: genetika va mendel qonunlari kirishida genetika fani nima? genetika - bu tirik organizmlarning irsiy xususiyatlarini, genlarni va ularning avlodlarga qanday o'tishini o'rganuvchi biologiya sohasi. bu fan xix asrda gregor mendel tomonidan asos solingan. asosiy tushunchala r gen - irsiyat birligi allel - genning turli shakllari genotip - genetik tuzilma fenotip - tashqi ko'rinish gregor mendel va irsiyat qonunlarining kashfiyoti 1 1856-yil mendel avstriyaning bryunn shahrida monastir bog'ida no'xat o'simliklari bilan tajribalar boshladi 2 1863-yil 8 yillik izlanishlar davomida 29,000 dan ortiq o'simliklar bilan tajribalar o'tkazildi 3 1866-yil irsiyat qonunlari haqida maqola e'lon qilindi, ammo 34 yil davomida e'tibordan chetda qoldi 4 1900-yil mendel qonunlari qayta kashf etildi va zamonaviy genetikaning asosini tashkil …

2 / 17

aqat urug' rangini - sariq yoki yashil ekanligini kuzatamiz. monoduragay chatishtirish: asosiy tushunchalar bir juft allel har bir belgi uchun ikkita allel mavjud - biri dominant (kuchli), ikkinchisi retsessiv (zaif). masalan: y - sariq (dominant), y - yashil (retsessiv) dominant belgi ustunligi agar organizm yy yoki yy genotipiga ega bo'lsa, u sariq urug'li bo'ladi. faqat yy genotipida yashil urug' hosil bo'ladi. f1 avlod sof ota-onalarni (yy × yy) chatishtirganda, birinchi avlod (f1) barcha duragaylar bir xil dominant fenotipga ega bo'ladi - yy sariq urug'li. misol: no'xat urug'lari sariq rang - dominant belgi (y) yashil rang - retsessiv belgi (y) yy va yy - sariq urug'li yy - yashil urug'li f2 avlod nisbati f1 avlodni o'zaro chatishtirganda (yy × yy), ikkinchi avlodda 3:1 nisbat hosil bo'ladi - 75% sariq, 25% yashil urug'li. mendelning birinchi qonuni: dominant belgilar ustunligi 01 sof ota-onalar tanlash ikki xil sof nasl olinadi: biri dominant belgi (yy …

3 / 17

avlod yyrr - barcha duragaylar sariq va silliq urug'li dominant belgilar ustunlik qiladi 3 f2 avlod 16 ta kombinatsiya, 4 xil fenotip 9:3:3:1 nisbatida taqsimlanadi ikki juft belgi misoli urug' rangi y - sariq rang (dominant) y - yashil rang (retsessiv) urug' shakli r - silliq shakl (dominant) r - burishgan shakl (retsessiv) f1 avlodda barcha o'simliklar yyrr genotipiga ega bo'lib, sariq va silliq urug'li bo'ladi. f2 avlodda esa 16 ta turli kombinatsiya paydo bo'ladi. mendelning uchinchi qonuni: mustaqil irsiylanish 1 belgilar mustaqil irsiylanadi har bir belgi boshqa belgidan mustaqil ravishda avlodlarga o'tadi. urug' rangi va shakli bir-biriga ta'sir qilmaydi. 2 f2 avlodda 9:3:3:1 nisbati 9 ta sariq silliq : 3 ta sariq burishgan : 3 ta yashil silliq : 1 ta yashil burishgan 3 gametalar erkin kombinatsiyalanadi yyrr genotipli organizm 4 xil gamet (yr, yr, yr, yr) hosil qiladi va ular erkin birikadi mustaqil irsiylanish qonuni - bu mendelning …

4 / 17

lar uch belgi uchun 64 ta turli genotip kombinatsiyasi mavjud 8 fenotiplar uch belgi bo'yicha 8 ta turli fenotip hosil bo'lishi mumkin poliduragay chatishtirish: asosiy xususiyatlari bir nechta genlar uch yoki undan ko'p juft belgilar bo'yicha chatishtirish amalga oshiriladi. masalan: urug' rangi, shakli va o'lchami bir vaqtda o'rganiladi. mustaqil irsiylanish barcha genlar bir-biridan mustaqil ravishda irsiylanadi, agar ular turli xromosomalarda joylashgan bo'lsa. yuqori xilma-xillik ko'p kombinatsiyalar tufayli juda katta fenotip xilma-xilligi yuzaga keladi. bu genetik diversitetning asosi. poliduragay chatishtirishda rang, shakl, o'lcham, tekstura va boshqa ko'plab belgilar birgalikda irsiylanadi. natijada har bir avlod o'ziga xos noyob kombinatsiyaga ega bo'ladi. poliduragay chatishtirishda genotip va fenotip murakkabligi genotip kombinatsiyalari har bir belgi uchun ikki allel mavjud bo'lsa, n juft belgi uchun 2n ta turli genotip hosil bo'lishi mumkin. 1 belgi: 2¹ = 2 genotip 2 belgi: 2² = 4 genotip 3 belgi: 2³ = 8 genotip 4 belgi: 2t = 16 genotip …

5 / 17

orqali yangi biologik mahsulotlar ishlab chiqish. zamonaviy qo'llanma: poliduragay chatishtirish printsiplari zamonaviy seleksiya ishlarida, molekulyar biologiyada va shaxsiy tibbiyotda keng qo'llanilmoqda. no'xat navlarida fenotipik xilma-xillik mendel o'z tadqiqotlarida no'xatning yettita turli belgisini tanlagan edi: urug' rangi, urug' shakli, urug' po'stlog'i rangi, dukkak rangi, dukkak shakli, gul joylashuvi va poya uzunligi. har bir belgi aniq dominant va retsessiv shakllarga ega edi. rang belgilari sariq/yashil urug' kulrang/oq po'stloq pushti/oq gullar shakl belgilari silliq/burishgan urug' to'liq/siqilgan dukkak baland/past poya joylashuv o'q bo'ylab gul uchida gul tarqoq/zich joylashgan bu xilma-xillik genetik kombinatsiyalar natijasida yuzaga keladi va har bir o'simlik noyob fenotipga ega bo'ladi. xulosa: genetikaning kelajakka olib boradigan yo'li mendel qonunlari - asosiy kalit mendel kashf etgan dominant belgilar, ajralish va mustaqil irsiylanish qonunlari zamonaviy genetikaning poydevoriga aylandi. bu qonunlar irsiyatni tushunishda eng muhim vositadir. chatishtirish metodlari monoduragay, diduragay va poliduragay chatishtirish orqali biz genetik xilma-xillikni, belgilarning kombinatsiyalanishini va irsiyat mexanizmlarini chuqur o'rganamiz. kelajak …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "monoduragay, diduragay va poliduragay chatishtirish: genetikaning sirli dunyosi"

untitled monoduragay, diduragay va poliduragay chatishtirish: genetikaning sirli dunyosi genetika fani irsiyat qonunlarini o'rganib, tirik organizmlarning belgilari qanday avloddan avlodga o'tishini tushuntirib beradi. monoduragay, diduragay va poliduragay chatishtirish metodlari orqali biz hayotning eng sirli sirlarini ochishimiz mumkin. 1-bob: genetika va mendel qonunlari kirishida genetika fani nima? genetika - bu tirik organizmlarning irsiy xususiyatlarini, genlarni va ularning avlodlarga qanday o'tishini o'rganuvchi biologiya sohasi. bu fan xix asrda gregor mendel tomonidan asos solingan. asosiy tushunchala r gen - irsiyat birligi allel - genning turli shakllari genotip - genetik tuzilma fenotip - tashqi ko'rinish gregor mendel va irsiyat qonunlarining kashfiyoti 1 1856-yil mendel avs...

This file contains 17 pages in PDF format (13.2 MB). To download "monoduragay, diduragay va poliduragay chatishtirish: genetikaning sirli dunyosi", click the Telegram button on the left.

Tags: monoduragay, diduragay va polid… PDF 17 pages Free download Telegram