ishqalanish kuchi

PPT 17 pages 689.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 689.0 KB

File type PPT

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

ma'ruza №2 mavzu: ishqalanish kuchi. dars rejasi. sirpanishdagi ishqalanish qonunlari. ishqalanish burchagi. dumalanishdagi ishqalanish. bog`lanishdagi jismlarning biri ikkinchisiga nisbatan siljiganda ularning bir-biriga tegib turgan sirtlarida hosil bo`ladigan qarshilik kuchi ishqalanish kuchi deyiladi. ishqalanishning qo`yidagi asosiy 2 turini ko`rib chiqamiz. bir jismning ikkinchi jism ustida sirpanishi natijasida hosil bo`ladigan ishqalanish sirpanishdagi ishqalanish deyiladi. bir jismning ikkinchi jism ustida sirpanmasdan dumalanishi natijasida hosil bo`ladigan ishqalanish dumalashdagi ishqalanish deyiladi.rels ustidagi g`ildirakning dumalashi bunga misol bo`la oladi. sirpanishdagi ishqalanish qonunlari. sirpanishdagi ishqalanish kuchining mavjudligini moren tajribasi deb ataluvchi qo`yidagi tajriba yordamida kuzatish mumkin.(67-rasm). ipning ikkinchi uchiga palla osib qo`yamiz. jism og`irlik kuchi r va stolning reaktsiya kuchi n ta'sirida muvozanatda bo`ladi. jismga ta'sir etayotgan kuchlar vertikal kuchlardan iborat bo`lgani uchun palaga juda kichik og`irlikka ega bo`lgan tosh qo`ysak, ipning tortilish kuchi ta'sirida jism harakatga kelishi kerak. lekin jism pallaga ma'lum miqdorda tosh qo`yguncha harakatlanmaydi, chunki stol yuzasi va jismning stolga tegib turgan yuzasi absolyut …

2 / 17

ib turgan yuzasi orqali o`tgan urinma tekisligida yotuvchi urinma reaktsiya kuchidan ham iborat bo`lar ekan. shuning uchun bog`lanishning to`la reaktsiya kuchi urinma va normal reaktsiya kuchlarining geometrik yig`indisiga teng bo`ladi: r =f +n frantsuz olimi sh.g.kulon (1736-1806) o`tkazgan tajribalariga asoslanib, sirpanishdagi ishqalanish qonunlarini qo`yidagicha ta'riflangan. 1.eng katta ishqalanish kuchi normal bosimga mutanosibdir: fmax=fn, bunda: fmax–eng katta statik ishqalanish kuchi: f-sirpanishdagi ishqalanish koeffitsienti: n -normal bosim. 2.ishqalanish kuchi jismlarning ishqalanuvchi sirtlari o`lchamlariga bog`liq bo`lmaydi. 3.sirpanishdagi ishqalanish kuchi jismlarning materialiga ishqalanuvchi sirtlarning ishlanish darajasiga bog`liqbo`ladi. sirtlar silliq bo`lsa, ishqalanish kuchi kam bo`ladi. 4.jism harakatda bo`lganda ishqalanish kuchi tinch turgandagiga nisbatan kamroq bo`ladi. ya'ni sirpanishdagi ishqalanish koeffitsienti o`lchovsiz son bo`lib, uning qiymatini yuqorida keltirilgan moren ajribasi asosida aniqlash mumkin. turli materiallar uchun ishqalanish koeffitsientining qiymatlari spravochniklarda beriladi. ishqalanish burchagi. ishqalanish konusi agar biror sirtga tayanib turgan jism sirpanish oldida bo`lsa, ishqalanish kuchi eng katta qiymatga ega bo`ladi (68-rasm), ya'ni rmax =n + fmax …

3 / 17

i kerak. a nuqtada ishqalanish konusini yasaymiz. jism muvozanatda bo`lganda ra kuchning ta'sir chizig`i ishqalanish konusi ichida yotadi, muvozanat chegarasida esa konus sirtida yotishi mumkin. shu sababli ra kuch r kuchni ishqalanish konusi ichidagina muvozanatlay oladi. teng ta'sir etuvchi kuchning normal reaktsiya kuchi n bilan tashkil qilgan burchagini α=bilan belgilasak, α=φmax bo`lganda jism muvozanat chegarasida bo`ladi: α > φmax bo`lsa, jism sirpana boshlaydi. shunday qilib, bir nuqtasi bilan qo`zg`almas sirtga tayangan jism muvozanatda bo`lishi uchun bu jismga ta'sir etayotgan kuchlarning teng ta'sir etuvchisi ishqalanish konusidan tashqarida bo`lmasligi kerak. dumalashdagi ishqalanish. og`irligi r va radiusi r ga teng silindr gorizontal tekislikda turgan bo`lsin, u holda silindrning og`irlik kuchi r tekislikning a nuqtadagi normal reaktsiya kuchi n bilan muvozanatlashadi (72-rasm,a) n + r = 0 tsilindrning markaziga uncha katta bo`lmagan gorizontal q kuch ta'sir etsa, silindr muvozanat holatida qolaveradi. bunday holda silindr bilan tekislikning deforma-tsiyalanishi natijasida ishqalanish a nuqtada hosil bo`lmay, ikki …

4 / 17

yo`nalgan (q, f) va (p, n) juft kuchlar ta'sir etadi. (q, f) juft kuchning momenti (p, n) ning momentiga teng bo`lganidagina silindrning dumalashiga qarshilik ko`rsatuvchi (p, n) juft kuch dumalashdagi ishqalanish juft kuchi, bu juft kuchning m momenti dumalashdagi ishqalanish momenti deyiladi. dumalanishdagi ishqalanish momenti mq=n biror mmax dan katta bo`la olmaydi, ya'ni 0 ≤ m ≤ mmax tajribalarning ko`rsatishicha, dumalashdagi ishqalanish momentining eng katta qiymati normal bosimga mutanosib bo`ladi: mmax = δ n bunda δ≥k bo`lib, dumalashdagi ishqalanish koeffitsienti deyiladi va u uzunlik birligida o`lchanadi. tajribalarning ko`rsatishicha, dumalashdagi ishqalanish koeffitsienti jismlarning materialliga ishqalanuvchi sirtlarning ishlanish darajasiga, g`ildirakning radiusi va normal bosimga bog`liq bo`ladi. g`ildirak dumalashi oldida |ma(q)| = |ma(n)| yoki q·r = δ·n, bu formuladagi kattalik ko`pchilik materiallar uchun sirpanishdagi ishqalanish koeffitsienti f dan ancha kichik bo`ladi. yuqoridagi formulada  kattalik ko`pchilik materiallar uchun sirpanishdagi ishqalanish koeffitsienti f dan ancha kichik bo`ladi. shu sababli texnikada ko`pincha sirpanma harakat g`ildiraklar, …

5 / 17

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishqalanish kuchi"

ma'ruza №2 mavzu: ishqalanish kuchi. dars rejasi. sirpanishdagi ishqalanish qonunlari. ishqalanish burchagi. dumalanishdagi ishqalanish. bog`lanishdagi jismlarning biri ikkinchisiga nisbatan siljiganda ularning bir-biriga tegib turgan sirtlarida hosil bo`ladigan qarshilik kuchi ishqalanish kuchi deyiladi. ishqalanishning qo`yidagi asosiy 2 turini ko`rib chiqamiz. bir jismning ikkinchi jism ustida sirpanishi natijasida hosil bo`ladigan ishqalanish sirpanishdagi ishqalanish deyiladi. bir jismning ikkinchi jism ustida sirpanmasdan dumalanishi natijasida hosil bo`ladigan ishqalanish dumalashdagi ishqalanish deyiladi.rels ustidagi g`ildirakning dumalashi bunga misol bo`la oladi. sirpanishdagi ishqalanish qonunlari. sirpanishdagi ishqalanish kuchining mavjudligini moren tajribasi deb ataluvchi q...

This file contains 17 pages in PPT format (689.0 KB). To download "ishqalanish kuchi", click the Telegram button on the left.

Tags: ishqalanish kuchi PPT 17 pages Free download Telegram