haykaltaroshlik

DOCX 4 pages 19.2 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.2 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

haykaltaroshlik annotatsiya: ushbu tezisda haykaltaroshlik tushunchasi va turlari, unda ishlatiladigan ish qurollari hamda ushbu san’at turiga hissa qo‘shgan haykaltarosh ustalar va ularning yaratgan ijodiy asarlari haqida so‘z boradi. kalit soʻzlar: haykaltaroshlik, relyef, gorelyef, barelyef, mahobatli haykaltaroshlik, granit, gliptika, janrli haykal. haykaltaroshlik sanʼat turi eng qadimiy sanʼat turlaridan biri hisoblanadi. haykaltaroshlik – borliqni hajmli shakllarda, makonda uch oʻlchamda tasvirlashga asoslanadi. haykaltaroshlik asarlari atrof-muhitdagi hajmli barcha shakllar va detallar bilan aks etadigan tasviriy san’at turidir. tasvir obyekti, asosan, inson, shuningdek, hayvonlar (animalistika), tabiat (manzara) va boshqa narsalar kabilar bo‘ladi. haykaltaroshlikning 2 asosiy koʻrinishi – aylanib kuzatish imkonini beruvchi dumaloq haykal hamda faqat bir tomondan koʻrishga moʻljallangan boʻrtma (qabariq) tasvir relyef turi farqlanadi. relyef, oʻz navbatida, yuzaga nisbatan bir oz boʻrttirib ishlanadigan barelyef hamda tasvir yuzaga nisbatan ancha boʻrttirib ishlanadigan gorelyefta boʻlinadi. shuningdek nursoya oʻyini hisobiga tasvir koʻzga tashlanadigan tekis yuzaga ishlanadigan yana oʻyma koʻrinish mavjud. haykaltaroshlikning keng tarqalgan material turlaridan biri loy …

2 / 4

ladi. bunda, albatta eng avvalo haykaltaroshning o‘ta ziyrakligi, tasvirlash qoidalarini puxta egallaganligi,odam gavdasi va mimik o‘zgarishlari borasida ayniqsa plastik antomiya sohasidagi yuqori bilimlarga ega bo‘lishi taqazo etiladi. to‘g‘ri topilgan harakat, yuzdagi mimik holat haykalni ta’sirli ifodalash uchun zamin yaratadi. haykaltaroshda deyarli rang ishlatilmaydi, lekin xalq haykaltaroshligida haykallarni bo‘yash hollari uchraydi. bunda o‘zbekiston hududidan topilgan qator haykaltaroshlik asarlari misol bo‘la oladi. haykaltaroshlik asarlari ham tasviriy san’atning boshqa turlari kabi o‘zining bajaradigan vazifasi, mazmuniga qarab tur va janrlarga bo‘linadi. haykaltaroshlik turlari monumental, dastgoh va dekorativ haykaltaroshligini tushunamiz. mahobatli haykaltaroshlik bu katta hajmdagi haykallar, muhim tarixiy voqealar, atoqli shaxslar xotirasini abadiylashtirish maqsadida o‘rnatilgan yirik o‘lchovdagi, turli xildagi yodgorliklar, haykaltaroshlik ansambllari kiradi. odatda monumental haykaltaroshlik asarlari o‘zida katta mazmuni anglatib, mustaqil harakterga ega bo‘ladi. bu unga yanada ulug‘vorlik va ta’sirchanlik baxsh etadi. mahobatli haykaltaroshlik asarlariga xos bo‘lgan xususiyatlardan biri bu asar qahramonlarini ko‘tarinki ruhda tasvirlashdir. monumental haykaltaroshlik asarlari doim ochiq havoda turish uchun mo‘ljallangan …

3 / 4

rlar kiradi; ular koʻrgazmalar, muzey xonalariga va uylarning interyeriga qoʻyish uchun moʻljallanadi. bu tur asarlarda voqelik oʻzining butun borligʻi bilan aks ettiriladi hamda inson ruhiyatidagi nozik uzgarishlar, uning ichki kechinmalari, kayfiyatini ochib berish imkoniyati katta. dastgoh haykaltaroshlik asarlari byust (belgacha boʻlgan portret), tors, haykal (odam gavdasining natural kattalikda ishlangan koʻrinishi), haykalcha (natural kattaligidan kichik boʻlgan haykallar), koloss (haddan ortiq kattalikda ishlangan haykallar, mas, rodos kolossi), janrli haykal (muayyan muhitda tasvirlangan odam yoki odamlar guruhi) va boshqa koʻrinishda boʻladi. kichik shakllar haykaltaroshlikgi oʻz xarakteriga koʻra amaliy bezak sanʼatiga yaqin turadi. bunga stol ustiga qoʻyiladigan sopol, chinni va boshqa xomashyolardan ishlanadigan haykallar kiradi. eng koʻp tarqalgan turlaridan biri terrakota; medal yasash san’ati va gliptika ham shu turga mansub. haykaltaroshlikda ijodkor soya-yorug‘dan foydalanish orqali asarning taʼsir kuchini oshirishga erishiladi (nur tushishi bilan haykal yanada jozibali ko‘rinadi, nur yoʻnalishining oʻzgarishi bilan undagi nur-soya tovlanishi ham oʻzgaradi, natijada undan tomoshabin oladigan taassurot ham oʻzgarib boradi). …

4 / 4

shlikda tanlangan xomashyo uning rangini belgilaydi. mahobatli va mahobatli-bezak haykaltaroshlik borasida qator asarlar yaratishda tosh, metall, shamot, sopol va boshqa qattiq materiallardan keng foydalanilgan. oʻzbekistondagi har bir meʼmoriy majmua sanʼatlar sintezi zaminida shakllantirilishi haykaltaroshlik rivojida muhim oʻrin egalladi. toshkent shahri, viloyatlar va tumanlar markazlarida bosh maydon, yirik xiyobon, koʻchalar va boshqa markazlarda maydonlar tashkil etildi, ularda davlat va fan, madaniyat arboblariga yodgorliklar oʻrnatildi: toshkentdagi pushkin (m.anikushin), samarqanddagi alisher navoiy va jomiy (h.husniddinxoʻjayev va v.lunev) hamda mirzo ulugʻbek (m.musaboyev) va boshqa haykallar. bezak haykaltaroshlikda afsonaviy ajdaho, kiyik va qoʻzichoqlar haykallari yaratilib, madaniy, maʼmuriy binolarning may-donlariga oʻrnatildi (toshkentdagi oʻzbekiston badiiyot akademiyasi markaziy koʻrgazmalar zali oldidagi haykallar va boshqa, samarqand muzeyi oldidagi ajdaho, buxoro inturist mehmonxonasi uchun ishlangan relyef va haykallar), favvoralarda haykaltaroshlik koʻrinishlari oʻz ifodasini topgan. dastgoh haykaltaroshlikning portret va animalistika janrlarida a.boymatov, a.shoymurodov, a.ahmedov, aka uka p. va m.ivanovlar, t.qosimov, d.roʻziboyev, keyinroq jabborov, t.toʻlaxoʻjayev va boshqa, qoraqalpoq haykaltaroshligida j.quttimurodov, toʻraniyozov va …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "haykaltaroshlik"

haykaltaroshlik annotatsiya: ushbu tezisda haykaltaroshlik tushunchasi va turlari, unda ishlatiladigan ish qurollari hamda ushbu san’at turiga hissa qo‘shgan haykaltarosh ustalar va ularning yaratgan ijodiy asarlari haqida so‘z boradi. kalit soʻzlar: haykaltaroshlik, relyef, gorelyef, barelyef, mahobatli haykaltaroshlik, granit, gliptika, janrli haykal. haykaltaroshlik sanʼat turi eng qadimiy sanʼat turlaridan biri hisoblanadi. haykaltaroshlik – borliqni hajmli shakllarda, makonda uch oʻlchamda tasvirlashga asoslanadi. haykaltaroshlik asarlari atrof-muhitdagi hajmli barcha shakllar va detallar bilan aks etadigan tasviriy san’at turidir. tasvir obyekti, asosan, inson, shuningdek, hayvonlar (animalistika), tabiat (manzara) va boshqa narsalar kabilar bo‘ladi. haykaltaroshlikning 2 asosiy koʻr...

This file contains 4 pages in DOCX format (19.2 KB). To download "haykaltaroshlik", click the Telegram button on the left.

Tags: haykaltaroshlik DOCX 4 pages Free download Telegram