idealgaz qonunlari

PPTX 30 pages 374.0 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 374.0 KB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

o`zbekiston – finlandiya pedagogika instituti tabiiy fanlar fakulteti kimyo kafedrasi o`qituvchisi j.bobojonov o`zbekiston – finlandiya pedagogika instituti tabiiy fanlar fakulteti kimyo kafedrasi dotsenti j.bobojonov ma`ruzasi mavzu: ideal gaz qonunlari ma`ruzachi : j.bobojonov samarqand - 2024 reja: 1. gaz holatining umumiy tavsifi. 2. gazlarning zichligi, nisbiy zichligi va molyar hajmi. 3. avogadro soni 4. ideal gazning holat tenglamasi va undan foydalanish yo‘llari 5. gazlarning parsial bosimi. dalton qonuni 6. van-der-vaals kuchlari to‘g‘risida tushuncha. molekulalararo dispersion, polyarizatsion va oriyentatsion ta’sirlar gaz holatining umumiy tavsifi. gazlarning zichligi, nisbiy zichligi va molyar hajmi. avogadro soni birinchi marta gazlar orasida bo‘ladigan reaksiyalarni miqdoriy jihatdan fransuz olimi gey-lyussak tekshirgan. u gazsimon moddalar orasidagi reaksiyalarni o‘rganish jarayonida quyidagi hajmiy nisbatlar qonunini yaratdi. bu qonunga ko‘ra: o‘zgarmas bosim va temperaturada reaksiyaga kirishadigan gazlar hajmlarining o‘zaro nisbati va reaksiyada hosil bo‘ladigan gazsimon mahsulotlar hajmlariga nisbati kichik butun sonlar nisbati kabi bo‘ladi. bu qonun oddiy hajmiy nisbatlar qonuni yoki gey-lyussakning …

2 / 30

agi nisbatlarning oddiyligi hamda ularning hajmini bosim va temperatura o‘zgarganda bir xilda o‘zgarishi barcha kimyogarlarni o‘ziga jalb etdi. berselius bu hodisaga sabab bir xil sharoitda olingan va hajmlari teng bo‘lgan gazlardagi atomlar sonini baravar bo‘lishida degan taxminni bildirdi. ammo bu taxmin darhol bir necha ziddiyatlarga duch keldi. darhaqiqat, hajmlari o‘zaro teng bo‘lgan gazlardagi atomlar soni baravar bo‘lsa, u holda, 1 hajm xlor va 1 hajm vodoroddan 1 hajmdan ortiq vodorod xlorid hosil bo‘lmasligi kerak, chunki vodorod xloridning murakkab atomi kam deganda 1 ta xlor va 1 ta vodoroddan iborat bo‘lishi lozim. holbuki, gey-lyussak tajribalarida 2 hajm vodorod xlorid hosil bo‘lgan. berseliusning fikri to‘g‘ri bo‘lganda edi, 1 hajm vodorod bilan 1 hajm xlordan 1 hajm vodorod xlorid hosil bo‘lgan bo‘lardi: gey-lyussak qonunini izohlab berish yo‘lini italyan fizigi amedeo avogadro topdi. u 1811- yilda har qanday moddaning mustaqil ravishda mavjud bo‘la oladigan eng kichik zarrachasi - molekula degan tushunchani kiritdi va atom …

3 / 30

sfor (p4) va oltingugurt (s8) bug‘lari. lekin nodir gazlarning (he, ne, ar, kr, xe, rn) molekulasi bir atomdan tarkib topgan bo‘lib ular uchun “molekula” va “atom” tushunchalari teng qiymatlidir. 3) bir xil sharoitda baravar hajmda olingan ikki gaz massalari orasidagi nisbat shu gazlarning molekulyar massalari orasidagi nisbatga teng: m1:m2=m1:m2. 2) normal sharoitda har qanday gazning bir mol miqdori 22,4 l hajmni egallaydi. bu hajm gazning molyar hajmi deyiladi. gazlarning molyar hajmi – bu modda hajmining shu moddaning miqdoriga nisbatidir: demak o‘zgarmas temperatura va bosimdagi gazning zichligi faqat uning molekulyar massasiga bog‘liq. gey-lyussakning hajmiy nisbatlar qonuni avogadro qonuni asosida juda qulay izohlanadi. masalan, yuqoridagi misolda keltirilgan 1 hajm vodorod 1 hajm xlor bilan birikib, 2 hajm vodorod xlorid hosil bo‘lishini quyidagicha izohlash mumkin: vodorod va xlorning har bir molekulasi ikki atomdan iborat; vodorodning bitta atomi xlorning bitta atomi bilan birikib, bitta vodorod xlorid molekulasini hosil qiladi; vodorodning ikkinchi atomi esa xlorning …

4 / 30

ki bir gazning molekulyar og‘irligi bir xil bo‘lsa, ikkinchi gazning molekulyar og‘irligi boshqacha bo‘ladi. o‘z-o‘zidan ma’lumki, molekulalar soni teng bo‘lgani holda, bir gaz molekulasi ikkinchi gaz molekulasidan necha marta og‘ir bo‘lsa, birinchi gaz ham ikkinchi gazdan shuncha marta og‘ir bo‘ladi. yuqorida aytib o‘tilganiday bir xil sharoitda teng hajmdagi gazlar massalarining o‘zaro nisbati gazlarning nisbiy zichligi deb ataladi. ma’lim hajmli bir gaz massasining shunday hajmli ikkinchi gaz massasiga nisbati (o‘zgarmas sharoitda) birinchi gazning ikkinchi gaz bo‘yicha zichligi deyiladi va d bilan belgilanadi. d = m1/m2 =ρ1/ρ2 bundan m1=d·m2. demak, 1 chi gazning zichligi (ρa) 2chi gazning zichligidan (ρv) necha marta katta bo‘lsa, 1 chi gazning nisbiy molekulyar massasi (mra) 2 chi gazning nisbiy molekulyar massasidan (mrv) shuncha martaga katta bo‘ladi. odatda gazlarning zichligi eng yengil gaz bo‘lgan vadorodga nisbatan aniqlanadi. dh2 = m/2 bunda 2 vodorodning molekulyar massasi. masalan, kislorodning vodorodga nisbatan zichligi: . demak gaz holatdagi har qanday moddaning molekulyar …

5 / 30

hajmini (n.sh.) topish. 4. modda miqdoridan foydalanib, modda massasini, undagi molekulalar sonini hamda hajmini (n.sh.) topish. ideal gazning holat tenglamasi va undan foydalanish yo‘llari gazning holatini uchta kattalik–harorat, bosim va hajm bilan baholash mumkin. haroratning xalqaro o‘lchov birligi sifatida si sistemasida 1 kelvin (k) qabul qilingan. haroratni amalda o‘lchashda selziy (oc) darajalaridan foydalaniladi: 1 selziy daraja = 273 k. kelvin shkalasi bilan selziy shkalasi orasida: t=273,15+t (yoki t=273+t) bog‘lanish mavjud. gazning bosimi si sistemada paskallar bilan ifodalanadi. 1 paskal (pa) bir m2 sirtga 1 nyuton (1 n) kuch ta’sir etganida namoyon bo‘ladigan bosimni ko‘rsatadi: 1000 pa= 1kpa. si sistemada hajmni o‘lchash uchun m3 qabul qilingan. kimyo sohasida litr (dm3), millilitr (1 sm3) lardan ham foydalaniladi: 1 l =1,000028 dm3 = 1,000028•10-3 m3 hisoblarni bajarishda 1 l =1 dm3 = 1•10-3 m3 dan foydalaniladi. normal sharoitda gazning harorati 00c (yoki 273 k) ga, bosimi 101325 pa ga tengdir. normal sharoitda gazning …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "idealgaz qonunlari"

o`zbekiston – finlandiya pedagogika instituti tabiiy fanlar fakulteti kimyo kafedrasi o`qituvchisi j.bobojonov o`zbekiston – finlandiya pedagogika instituti tabiiy fanlar fakulteti kimyo kafedrasi dotsenti j.bobojonov ma`ruzasi mavzu: ideal gaz qonunlari ma`ruzachi : j.bobojonov samarqand - 2024 reja: 1. gaz holatining umumiy tavsifi. 2. gazlarning zichligi, nisbiy zichligi va molyar hajmi. 3. avogadro soni 4. ideal gazning holat tenglamasi va undan foydalanish yo‘llari 5. gazlarning parsial bosimi. dalton qonuni 6. van-der-vaals kuchlari to‘g‘risida tushuncha. molekulalararo dispersion, polyarizatsion va oriyentatsion ta’sirlar gaz holatining umumiy tavsifi. gazlarning zichligi, nisbiy zichligi va molyar hajmi. avogadro soni birinchi marta gazlar orasida bo‘ladigan reaksiyalarni miqdoriy ...

This file contains 30 pages in PPTX format (374.0 KB). To download "idealgaz qonunlari", click the Telegram button on the left.

Tags: idealgaz qonunlari PPTX 30 pages Free download Telegram