gistologiya

PPTX 57 pages 12.9 MB Free download

57 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 12.9 MB

File type PPTX

Pages 57

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 57

prezentatsiya powerpoint gistologiya sitologiya hujayra tuzilishi reja: hujayra va hujayra bo‘lmagan tuzilmalar hujayra morfologiyasi plazmolemma hujayralararo birikish yo‘llari gistologiya (yunon. “histos”-toʻqima) – bu biologiya va tibbiyotning bir bo‘limi bo‘lib, to‘qimalarni mikroskop yordamida o‘rganadi. gistologiya to‘qimalarning tuzilishi, rivojlanishi, funksiyalari va o‘zaro aloqalarini tadqiq qiladi. u quyidagilarni o‘rganadi: hujayra tuzilishi (sitologiya): hujayraning sitoplazma organellalari, yadrosi va boshqa tuzilmalarini mikroskopik darajada o‘rganadi. to‘qima turlari (umumiy gistologiya): epitelial, biriktiruvchi, muskul va nerv to‘qimalarining tuzilishi va funksiyalari. organlarning mikrostrukturasini (xususiy gistologiya): har bir organ va tizimdagi to‘qimalarning qanday joylashgani va ishlashi. to‘qimalarning rivojlanishi va qayta tiklanishi (embriologiya): to‘qimalarning embriologik rivojlanishi va regeneratsiyasi. gistologiya diagnostikada katta ahamiyatga ega, chunki u patologik o‘zgarishlarni aniqlash va tushunishga yordam beradi, m-n, oʻsmalar. toʻqima hujayra hujayra boʻlmagan strukturalar suprasellular hujayralararo modda (intertsitsial suyuqlik) postsellular i. hujayra va hujayra boʻlmagan tuzilmalar hujayraviy strukturalar – odam organizmida 1013-1014 ta hujayra mavjud. hujayra qolgan barcha hujayra bo‘lmagan strukturalar uchun asosdir. hujayra bo‘lmagan strukturalar: …

2 / 57

liq endoplazmatik to‘r; 9-ribosoma; 10-yadro qobig‘i; 11-donador endoplazmatik to‘r; 12-yadrocha; 13-yadro; 14-vakuola; 15-xromatin; 16-sitozol; 17-mikrovorsinka; 18-aktin filamenti; 19-mikronaychalar; 20-sentriola; 21-polisoma; 22-pufakcha. b. hujayralararo modda hujayralararo modda – organizmdagi hujayra, suprasellulyar va postsellulyar strukturalar orasida joylashadi. struktur komponentlari: asosiy amorf modda tolalar tarkibi organik va anorganik moddalardan iborat bo‘lib, hujayralar tomonidan sintezlanadi. !!! qoida: hujayra faqat hujayradan kelib chiqadi (hujayra nazariyasi) hujayralararo modda ham hujayradan kelib chiqadi hujayralararo modda miqdori: biriktiruvchi toʻqimada juda koʻp epiteliy va nerv toʻqimasida deyarli yoʻq c. hujayrausti strukturalar. suprasellulyar - bir necha hujayralarni oʻz ichiga oladigan koʻp yadroli struktura hujayrausti (suprasellular) strukturalarga simplast va sinsitiy kiradi. simplast – bir nechta (ko‘p) yadrosi umumiy stoplazmatik boʻshliqda turadigan va yaxlit plazmatik membrana bilan o‘ralgan tuzilma. u maʼlum miqdordagi hujayralarning qoʻshilishdan kelib chiqadi. misollar: skelet muskul tolasi yoʻldoshning tashqi qavati (trofoblastlari) suyakdagi osteoklastlar simplast skelet muskuli osteoklast yadro !!! ko‘p yadroli hujayralarda yadro bo‘linib, stoplazma boʻlinishi bo‘lmaydi. shuning hisobiga …

3 / 57

degradatsiya bo‘ladi. misollar: korneotsitlar (muguz tangachalar) epidermisda eritrotsitlar, trombotsitlar ii. odam hujayralari morfologiyasi. odam organizmi 200 dan ortiq xildagi hujayralardan tashkil topgan. har bir hujayra tipi o‘lcham va shaklga ega. sferik (cellula spheroidea) – leykotsitlar, ootsit, xondrosit. ovalsimon (cellula ovoidea) – semiz hujayra, plazmatik hujayra. a. hujayra shakllari poligedral (cellula polyhegralis, poligonal) – gepatositlar ustunsimon/ prizmatik (cellula columnaris) – enterotsitlar, bachadon nayida. kubsimon (cellula cuboidea) – tiroid, follikulyar duksimon (cellula fusiformis) – silliq muskul, fibroblast yassi (cellula squamosa) – endotelial, mezotelial yulduzsimon (cellula sellata) – motor neyronlar, astrotsitlar dendritik (cellula dendritiformis) – dendritik hujayra, osteotsitlar piramidasimon (cellula pyramialis) – miya po‘stlog‘ida qadahsimon (cellula caliciformis) – shilliq sekretsiyalovchilar noksimon (cellula piriformis) – miyacha po‘slog‘idagi purkinye neyronlari disksimon (cellula discoidea) – eritrotsit hujayra o‘lchamlari kichik oʻlchamli – diametri 30 mkm diametri 100 mkm gacha – megakariotsitlar diametri 80-150 mkm – orqa miya oldingi shox motoneyronlari diametri 120-150 mkm – ootsit (odam organizmidagi …

4 / 57

olemma, sitoplazmatik membrana) har bir eukariotik hujayraning bir qismi boʻlib, faqatgina elektron mikroskop ostida koʻrinuvchi qoʻshqavat lipid strukturadan iborat. tashqi muhit va hujayrani ajratib, ularni turlicha muhitda ushlab turadi. tuzilishi qalinligi 7.5-10 nm ikki qavat lipid va undagi integral va periferik oqsillardan iborat elektron mikroskop ostida 3 qavat bo‘lib ko‘rinadi: lamina densa externa – tashqi zich, qoramtir qavat. lamina intermedia lucida – o‘rta yorqin qavat ( elektronlar uchun o‘tkazuvchan) lamina densa interna – ichki zich qavat membrana funksiyalari baryer funksiyasi tayanch retseptor boshqa hujayralar bilan o‘zaro aloqa transport membrana potensialini hosil qilish plazmolemmaning kimyoviy tarkibi lipidlar – 40-60 % oqsillar – 30-50 % uglevodlar – 10 % dan iborat. bu moddalar hujayraning turi va funksiyasiga koʻra turlicha nisbatda bo‘ladi. m-n, miyelin qavatida lipidlar 75 %, mitoxondriyaning ichki membranasida oqsillar 75 % boʻladi membrana lipidlari membrananing asosiy qismini bilipid qavat (2 qavat fosfolipid) tashkil etadi. membrananing tashqi qavati ekstrasellular suyuqlikka (ecf), …

5 / 57

lemmaning oquvchanligi susaya boradi. xolesterol ↑ - membrana oquvchanligi kamayadi. xolesterol ↓ - membrana oquvchanligi ortadi. bundan tashqari temperatura ham membrana oquvchanligiga ta’sir qiladi. temperatura ↑ - membrana oquvchanligi ortadi temperatura ↓ - membrana oquvchanligi kamayadi sfingolipid ham fosfolipid kabi amfipatiklik xususiyatiga ega. xolesterolni memebranada joylashishi membrana oqsillari membrana oqsillari – membranada joylashgan barcha oqsillardan iborat. oqsillar ham amfipatik xususiyatga ega bo‘lib, gidrofil va gidrofob qismlari farqlanadi. proteinlarning gidrofob qismi membranada erigan (botib kirgan). gidrofil qismlari joylashishiga ko‘ra membrana proteinlari quyidagicha: periferik oqsil – membrananing bir yuzasi bilan sust bog‘langan bo‘lib, gidrofil qism hujayra ichi yoki tashqarisida bo‘ladi. integral oqsil – membranaga chuqur botib kirgan, bilipid qavatda joylashgan. gidrofil qismi har ikki tomonga ham chiqib turadi. membrana proteinlarining katta qismi glikoproteinlardan iborat. membrana proteinlarining soni va xillari juda ko‘p. m-n: eritrotsit membranasida 100 turdagi oqsillar borligi hisoblangan. membrana oqsillari membranada quyidagicha harakatlanadi lateral diffuz – membrana yuzasi bo‘ylab ko‘chib yura …

Want to read more?

Download all 57 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gistologiya"

prezentatsiya powerpoint gistologiya sitologiya hujayra tuzilishi reja: hujayra va hujayra bo‘lmagan tuzilmalar hujayra morfologiyasi plazmolemma hujayralararo birikish yo‘llari gistologiya (yunon. “histos”-toʻqima) – bu biologiya va tibbiyotning bir bo‘limi bo‘lib, to‘qimalarni mikroskop yordamida o‘rganadi. gistologiya to‘qimalarning tuzilishi, rivojlanishi, funksiyalari va o‘zaro aloqalarini tadqiq qiladi. u quyidagilarni o‘rganadi: hujayra tuzilishi (sitologiya): hujayraning sitoplazma organellalari, yadrosi va boshqa tuzilmalarini mikroskopik darajada o‘rganadi. to‘qima turlari (umumiy gistologiya): epitelial, biriktiruvchi, muskul va nerv to‘qimalarining tuzilishi va funksiyalari. organlarning mikrostrukturasini (xususiy gistologiya): har bir organ va tizimdagi to‘qimalarning qanday ...

This file contains 57 pages in PPTX format (12.9 MB). To download "gistologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: gistologiya PPTX 57 pages Free download Telegram