tinch qo'yish

PPTX 30 pages 485.3 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 485.3 KB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

slayd 1 reja: 23-mavzu.bozor iqtisodiyotini tartibga solishda davlatning iqtisodiy roli 1 davlatningmilliyiqtisodiyotni tartibgasolishdagirolihaqidagi nazariyavaqarashlar 2 iqtisodiyotni davlattomonidantartibgasolishningmaqsad vavazifalari 3 davlatningiqtisodiyotga ta'sirqilish usullarivavositalari milliyiqtisodiyotning yuqori samaradorligigaasosanquyidagi yo'llarorqali erishiladi: 1.davlatningmilliyiqtisodiyotni tartibgasolishdagi rolihaqidagi nazariyavaqarashlar 1 iqtisodiyotni tartibgasolishningbozorusullariniqo'llash; 2 iqtisodiyotni faqat davlattomonidanmarkazlashganholda boshqarish; 3 takrorishlabchiqarish jarayonigadavlatningaralashuvivabozorusullariniuyg'unlashtirish. davlatningiqtisodiyotdagirolimasalasiilmiyasosdabirinchimarta a.smittomonidanko'ribchiqilgan.uning«xalqlar boyliginingtabiativasabablarinitadqiq qilish haqida»(1776)nomliasaridaiqtisodiyotning bozorusullariorqali o'zinio'zitartibgasolishiningzarurligita'kidlabo'tilgan. a.smitningfikricha xususiytovarishlabchiqaruvchilar bozoridavlatnazoratidanto'liq ozodbo'lishizarur.anashundaginaiste'molchilartalabigamosravishdaishlabchiqarishni tashkilqilish imkonimavjudbo'ladi. bundabozorvositasidatartibgasolish,har qanday chetdanaralashuvsiz,ishlabchiqaruvchilarni butunjamiyatmanfaatlariuchunharakat qilishga majburqiladi. masalan, davlat tomonidan belgilangan tashqi savdo tartib-qoidalari milliy iste'molchilarga faqat zarar keltirishi mumkin. haqiqatdan ham importga boj to'lovi milliy ishlab chiqaruvchilarga ustunlik berib, ularning chet el sheriklariga nisbatan raqobatlashuv qobiliyatini oshiradi. ammo bu oxir oqibatda ishlab chiqarishning ancha yuqori xarajatlari va past sifatini saqlanib qolishiga olib keladi. bundan past sifatli va narxi qimmat tovarlarni sotib olishga majbur bo'lgan milliy iste'molchilar zarar ko'radilar a.smitning «tinch qo'yish» nazariyasi, 1929-1933 yillarda bozor iqtisodiyotiga asoslangan deyarli barcha mamlakatlarni qamrab olgan iqtisodiy inqiroz davrida tanqidga uchradi. iqtisodi

2 / 30

y tanazzul va ommaviy ishsizlik davlatning iqtisodiy jarayonlarga aralashuvini kuchaytirishni taqozo qildi. 4 a.smitdavlatningiqtisodiy jarayonlargahar qanday aralashuvioxiroqibatda faqat vaziyatniyomonlashtiradidebhisoblaydi. p taklif qonuni talab qonuni p d d p p s s bozorqonunlari d raqobat bu bozor iqtisodiyotini harakatga keltiruvchi kuch hisoblanadi. d p p s s p p bozorqonunlari davlatningiqtisodiyotdagi rolinioshirishmasalasij.m.keynsning«ishbilanbandlik,foizvapulningumumiynazariyasi» (1936)nomliasaridao'zaksinitopdi. undamuallifdavlatfiskal (xazinaviy)vakreditlitartibgasolishvositalaridanfoydalanib,jamiyatningyalpitalabinirag'batlantirishni vaaholining ishbilanbandliginita'minlashizarurliginiisbotlaydi. iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishning ob'ektiv asosi bo'lib ishlab chiqarishning umumlashuvi jarayoni xizmat qiladi. 2.iqtisodiyotni davlattomonidantartibgasolishning maqsad vavazifalari 1 chuqurlashib borayotgan ijtimoiy mehnat taqsimoti asosida ishlab chiqarish ixtisoslashgan tarmoqlarining o'zaro aloqasi va o'zaro bog'liqligi yanada kuchayadi; 2 ishlab chiqarishning kooperatsiyalashuvi va markazlashuvi natijasida alohida xo'jalik birliklarining mayda bo'laklarga ajralib ketish holatlari barham topadi; 3 ishlab chiqarishning yirik korxonalarda to'planuvi jarayoni o'sadi; 4 turli iqtisodiy mintaqalar o'rtasidagi iqtisodiy aloqalar va faoliyat almashuvi jadallashadi. iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solish deganda davlatning jamiyat a'zolari ehtiyojlarini qondirish darajasini oshirish uchun cheklangan iqtisodiy resurslaridan yanada samarali foydalanishni ta'minlovchi, umumiy …

3 / 30

blanadi bu asosiy maqsaddan bir qator aniq maqsadlar kelib chiqadi. ular jumlasiga iqtisodiy tsiklni barqarorlashtirish; milliy xo'jaliklarning tarmoq va mintaqaviy tuzilishini takomillashtirish, atrof-muhit holatini yaxshilash kabilarni kiritish mumkin. iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishning maqsadi uning vazifalarida aniq namoyon bo'ladi.davlatning iqtisodiy vazifalari 1 2 3 4 5 bozortiziminingsamaraliamalqilishiga imkontug'diruvchi huquqiy asosvaijtimoiymuhitni ta'minlash; raqobatnihimoya qilish. daromadvaboylikniqayta taqsimlash; resurslarniqayta taqsimlash; iqtisodiyotnibarqarorlashtirish,ya'niiqtisodiy tebranishlarvujudgakeltiradiganinflyatsiyavabandlilikdarajasiustidannazoratqilish hamda iqtisodiy o'sishnirag'batlantirish. davlatbozoriqtisodiyotining samaraliamalqilishining shart-sharoitihisoblanganhuquqiy asosnita'minlashvazifalarinio'zzimmasigaoladi.bozoriqtisodiyoti uchunzarurbo'lganhuquqiy asosnita'minlashquyidagi tadbirlarningamalgaoshirilishinitaqozo qiladi: birinchidan ikkinchidan uchinchidan xususiykorxonalarninghuquqiy mavqeini mustahkamlash; xususiymulkchilikhuquqini ta'minlashvashartnomalargaamalqilishni kafolatlash; korxonalar,resurslarnietkazibberuvchilarvaiste'molchilaro'rtasidagimunosabatlarnitartibgasoluvchiqonuniy bitimlarniishlabchiqish vaboshqalar. davlattomonidanijtimoiymuhitni ta'minlasho'zichiga ichkitartibnisaqlash, mahsulot sifativaog'irligini o'lchashstandartlarinibelgilash, tovarvaxizmatlarayirboshlashniengillashtirishuchunmilliypultiziminimuomalagakiritishkabilarnioladi. davlatningdaromadlartengsizliginikamaytirishvazifasibirqator tadbirvadasturlardao'zifodasinitopadi. birinchidan, transfertto'lovlarimuhtojlarni,nogironlarnivabirovningqaramog'ida bo'lganlarninafaqalar bilan,ishsizlarniishsizliknafaqalari bilanta'minlaydi.ijtimoiyta'minotdasturlariorqali pensionerlarvaqariyalarga moliyaviyyordamko'rsatiladi.bubarchadasturlardavlatbyudjetimablag'larini jamiyatningkamdaromadolganyokiumumandaromadgaegabo'lmagana'zolarihisobi

4 / 30

ga qayta taqsimlaydi. ikkinchidan, davlatbozornitartibgasolishyo'libilan,ya'nitalabvataklifta'siridao'rnatiladigannarxlarnio'zgartirishyo'libilanham daromadlarningtaqsimlanishiga ta'sirko'rsatadi.me'yordagioziq-ovqat tovarlarigao'rnatiladiganimtiyozlinarxlarvaishhaqining engkam(minimal)darajasihaqidagi qonunchilik davlatning,aholining ma'lumqatlami daromadlarinioshirishgaqaratilgan tadbirlariningyanabirmisolidir. bozor mexanizmining resurslarni qayta taqsimlashdagi layoqatsizligi ikki holatda ko'rinadi, ya'ni raqobatli bozor tizimi: 1) ma'lum tovarlar va xizmatlarning kam miqdorini ishlab chiqaradi; 2) ishlab chiqarishi o'zini oqlagan ayrim tovarlar va xizmatlarga resurslarning har qanday turini ajratish holatida bo'lmaydi. davlatjamiyata'zolario'rtasidadaromadlarniqayta taqsimlashda soliq imtiyozlarinibelgilashorqali soliq tizimidanham kengfoydalanadi. resurslarningqayta taqsimlanishi tovarlarniishlabchiqarish yokiiste'molqilish bilanbog'liq foydayokizarar,uchinchitomonga,ya'nibevositaxaridoryokisotuvchihisoblanmaganlar tomonga«siljigan»chog'davujudgakeladi.buqo'shimcha samaradebataladi,chunkiubozorqatnashchisi hisoblanmaganlar hissasiga to'g'ri keluvchifoydayokizararniifodalaydi. bungaatrof-muhitning ifloslanishinimisolqilib keltirishmumkin. kimyokorxonasio'ziningsanoatchiqindilarini ko'lyokidaryogaoqizsa,buushbusuvhavzasida cho'miluvchilar,baliqchilar vaatrofdagiaholiga zararkeltiradi. 17 3.davlatningiqtisodiyotga ta'sirqilish usullari vavositalari davlatmilliyiqtisodiyotni tartibgasolishdabirqator usullardanfoydalanadi bevositata'sirqilish usullari; bilvositata'sirqilish usullari; tashqi iqtisodiy usullar. davlat sektorini quyidagi yo'llar orqali shakllanadi: 1 ishlab chiqarish vositalari egalariga pul yoki qimmatli qog'ozlar bilan tovon to'lash orqali mulkni milliylashtirish; 2 davlat byudjeti mablag'lari hisobiga yangi korxonalar, ba'zi hollarda yaxlit tarmoqlarni barpo etish; 3 davlat tomonidan xususiy korporatsiyalarning aktsiyalarini sotib olish va aralash

5 / 30

davlat-xususiy korxonalarini tashkil etish. ko'rsatkichlar yillar 2004 2005 2006 2007 2008 yalpi ichki mahsulot 24,2 24,2 22,2 20,7 20,6 sanoat mahsuloti 20,7 21,6 20,6 20,1 18,7 qishloq xo'jaligi mahsuloti 0,8 0,5 0,3 0,2 0,1 qurilish ishlari 10,1 9,0 12,6 10,6 10,4 transport 64,3 62,1 61,6 52,9 51,7 aloqa 3,2 3,0 3,0 3,2 3,3 chakana savdo aylanmasi 1,1 0,4 0,3 0,2 0,2 aholiga pullik xizmat ko'rsatish 28,7 25,7 23,4 20,2 20,5 tashqi savdo aylanmasi 26,6 23,4 17,6 17,4 23,8 iqtisodiyotda band ishchilar soni 23,0 22,9 22,4 22,1 21,6 o'zbekistoniqtisodiyotida davlatsektoriningulushi, umumiyhajmga nisbatanfoizda manba:o'zbekistonrespublikasidavlatstatistikaqo'mitasi ma'lumotlari. davlatiqtisodiyotni bevositatartibgasolishdama'muriyvositalardanfoydalanadiva udavlathokimiyati kuchigatayanadi ma'muriyvositalar taqiqlash ruxsatberish majburqilish xususiyatidagitadbirlarnio'zichigaoladi. davlattadbirkorligibirtomondan,ma'lumsharoitlardaiqtisodiy o'sishuchunzarurbo'lsa,ikkinchitomondanvaqt o'tishibilansamarasizbo'libqolishi ham mumkin.bundayholdaularxususiytadbirkorlikob'ektigaaylantiriladi. ishlabchiqarish tanazzulgauchragandavrdaiqtisodiyotga bilvositata'sirqilish tadbirlarikamsamaralibo'lib,ma'muriyvositalardanfoydalanishgaustunlikberiladi.buusullardanquyidagilarni alohida ko'rsatishmumkin: iqtisodiyotning ayrimbo'g'inlari– transport,aloqa,atomvaelektrenergetikasi,kommunalxizmatvaboshqa sohalarni bevositaboshqarish. bundadavlatmulksohibi vatadbirkorsifatidao'zigaqarashli korxonavatashkilotlarningiqtisodiy hayotida faolqatnashadi.davlattadbirkorligima'lumdoiradaamalqilib, ko'pinchatexnologiyasharoitixususiykapitaluchunqulay bo'lmagankorxonalardoirasibilancheklanadi. b)narxlarvaishhaqini«muzlatib»qo'yish siyosati. buiqtisodiyotni tartibgasolishninginflyatsiyagaqarshi tadbirlarihisoblanib, inflyatsiyaniyumshatishgaqaratiladi.mazkursiyosatniyuritishdanarxlarvaishhaqini oshirishqonun bilantaqiqlandi yokima'lumdoirabilancheklanadi.inflyatsiyagaqarshi tadbirlarta'siridainflyatsi

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tinch qo'yish"

slayd 1 reja: 23-mavzu.bozor iqtisodiyotini tartibga solishda davlatning iqtisodiy roli 1 davlatningmilliyiqtisodiyotni tartibgasolishdagirolihaqidagi nazariyavaqarashlar 2 iqtisodiyotni davlattomonidantartibgasolishningmaqsad vavazifalari 3 davlatningiqtisodiyotga ta'sirqilish usullarivavositalari milliyiqtisodiyotning yuqori samaradorligigaasosanquyidagi yo'llarorqali erishiladi: 1.davlatningmilliyiqtisodiyotni tartibgasolishdagi rolihaqidagi nazariyavaqarashlar 1 iqtisodiyotni tartibgasolishningbozorusullariniqo'llash; 2 iqtisodiyotni faqat davlattomonidanmarkazlashganholda boshqarish; 3 takrorishlabchiqarish jarayonigadavlatningaralashuvivabozorusullariniuyg'unlashtirish. davlatningiqtisodiyotdagirolimasalasiilmiyasosdabirinchimarta a.smittomonidanko'ribchiqilgan.uning«xalqlar boyligin...

This file contains 30 pages in PPTX format (485.3 KB). To download "tinch qo'yish", click the Telegram button on the left.

Tags: tinch qo'yish PPTX 30 pages Free download Telegram