milliy mahsulot

PPTX 27 pages 459.7 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 459.7 KB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

slayd 1 reja: 19-mavzu. iqtisodiyotning tsiklliligi va makroiqtisodiy beqarorlik 1 makroiqtisodiy beqarorlik vaiqtisodiyotning tsiklliligi 2 iqtisodiytsiklnazariyalari.tsikllarningasosiyturlari 3 inqirozlarning mazmunivaturlari 4 hozirgijahon moliyaviy-iqtisodiyinqirozining mohiyati, kelib chiqish sabablari va salbiy oqibatlari 5 jahon moliyaviy inqirozining o'zbekiston iqtisodiyotiga ta'siri hamda uning oqibatlarini oldini olish va yumshatishga asos bo'lgan omillar vaqti-vaqti bilanob'ektivqonunlarning o'zgartiribbo'lmaydiganta'siriostidatakrorishlabchiqarish harakatidaayrim vaqtlarda, ayrim bo'g'inlardauzilishlarpaydobo'ladivabuuzilishiqtisodiyot nomutanosibliklariningkeskinshakldanamoyonbo'lishihisoblanadi. buholat iqtisodiy adabiyotlardaiqtisodiyotning tsikllirivojlanishidebataladi. 1.makroiqtisodiy beqarorlik vaiqtisodiyotning tsiklliligi iqtisodiytsikldeganda odatdaiqtisodiyot rivojlanishiningbirholatidanboshlanib, birin ketin bir necha fazalarni bosib o'tib, o'zining dastlabki holatiga qaytibkelgungaqadar o'tgandavrtushuniladi. turg'unlik turg'unlik jonlanish jonlanish yuksalish yuksalish inqiroz inqiroz iqtisodiy tsikl iqtisodiy tsikl milliy mahsulot hajmi vaqt iqtisodiytsiklfazalari inqirozfazasi uishlabchiqarishning pasayishidaifodalanadi.inqiroz fazasiningasosiybelgilarivao'zigaxosxususiyatlarinimazkurbobning3-bandidabatafsil bayon etiladi. turg'unlik fazasi bufazadaishlabchiqarish darajasiningbarqarorligi ta'minlansada, uinqiroz boshlanishidanoldingidarajaganisbatananchapastbo'ladi.narxlarningpasayishito'xtab, ssudafoizlaripasayadi, tovarzaxiralaribarqarorlashadi.biroq ishsizlikningyuqori darajasisaqlanib qoladi.turg'unlik fazasidavomidaiqtisodiy faollikjonlanishiuchunsharoitlarvujudgakelishinihoyasiga etadi. jonlanishfazasida ishsizlikdarajasibirozqisqarib, ishlabchiqarish darajasisekin-astao'sibboradi.narxlarham astako'tarilib, ssudafoizio'saboshlaydi.iqtisodiyotning bandlikdarajasiningortishivafoydahajmining tezlikbilano'sishijonlanishfazasiningyuksal

2 / 27

ishbosqichiga o'sibo'tishigaimkoniyatyaratadi. yangi tsiklyuksalishningboshlang'ich nuqtasi hisoblanadi. yuksalishfazasida ishchikuchigabo'lgantalabningkengayishiishsizlikningbirmunchakamayishigahamda ishhaqining o'sishigaolibkeladiki,buningoqibatida iste'moltovarlarigato'lovgaqodir talabkengayadi.pirovardtalabningoshishi,o'znavbatida,iste'moltovarlariishlabchiqaruvchi tarmoqlarga, bozornikengaytirishgajadalturtkiberadi.raqobat vafoydaketidanquvish oqibatida nomutanosibliklarningto'planibborishidaniboratzanjirlireaktsiyatezlashadi.bubilanyangiinqiroz muqarrar bo'libqoladi. ko'pchilik hozirgi zamon iqtisodchilari iqtisodiy tsikllarning ob'ektiv tavsifini tan olib, bu hodisani unga ta'sir ko'rsatuvchi ichki va tashqi omillarni tahlil qilish orqali o'rganishni tavsiya qiladi. 2.iqtisodiytsiklnazariyalari.tsikllarningasosiyturlari iqtisodiy tsikllarnitashqi omillarningmavjudligibilantushuntiruvchinazariyanieksternalnazariyadebataladi. tashqi omillargaiqtisodiy tizimdantashqarida yotuvchivaiqtisodiy hodisalarning davriytakrorlanishinikeltiribchiqaradigan omillarkiritiladi.butashqi omillarichidanquyidagilarni ajratibko'rsatishmumkin: 1 urushlar,inqilobiy o'zgarishlarvaboshqa siyosiylarzalar; 2 oltin, uran, neftvaboshqa qimmatli resurslaryirikkonlariningochilishi; 3 yangihududlarning ochilishivabubilanbog'liq ravishdaaholi migratsiyasi, ershariaholisi soniningo'zgaribturishi; 4 ijtimoiyishlabchiqarish tarkibinitubdano'zgartirishgaqodir bo'lgantexnologiya,tadqiqotlar vainnovatsiyalardagiqudratli o'zgarishlar. iqtisodiy tsiklnikeltiribchiqaruvchiichkiomillar iqtisodiy tsikllarniiqtisodiy tizimningo'zigaxosichkiomillarita'siridavujudgakelishiniasoslovchinazariyainternalnazariyadebataladi. 1 asosiykapitalningjismoniyva ma'naviy jihatdan eskirib,xizmatmuddatitugashi va uning yangilanishi 2 shaxsiy iste'molning o'zgarishi (qisqarishi yoki kengayishi); 3 investitsiyalar, ya'ni ishlab chiqarishni kengaytirish, uni yangilash va yangi ish joylarini vujudga keltirishga yo'naltiriladi

3 / 27

gan mablag'lar hajmi; 4 ishlab chiqarish, talab va takliflar hajmiga ta'sir ko'rsatishga qaratilgan davlat iqtisodiy siyosatining o'zgarishi. iqtisodiyotning tsiklli rivojlanishi sabablarini izohlashda bir qator nazariyalar ham ilgari suriladi. sof monetar nazariya. bu nazariya tarafdorlarining fikricha bozor iqtisodiyotida markaziy o'rinni pul va kredit egallaydi. iqtisodiyotning tsiklli o'zgarishi eng avvalo pul massasi oqimini o'zgartirishga bog'liq. iqtisodiy faollikning o'sishi, iqtisodiyotning ravnaq topishi, uning turg'unlik bilan almashinib turishiga yagona sabab pul oqimining o'zgarishidir. tovarlarga talabning ortishi natijasida savdo, chakana narx o'sib, ishlab chiqarishning kengayishiga olib keladi. puloqimi(iste'molxarajatlarisummasi)pulmiqdorining o'zgarishinatijasidao'zgaradi. pulmiqdorining kamayishiiqtisodiy faoliyatfaolliginipasaytiradi. nomonetarnazariya tarafdorlariesatexnologiko'zgarishlar,yangiliklar,ixtirolarningahamiyatini alohida ta'kidlab, puljamg'arishning ko'payibketishidagiroliniko'rsatishadi.monetarvanomonetaryo'nalisho'rtasidagifarq unchakattaemas,biriikkinchisinito'ldiradi. har ikkalanazariyaham oxir-oqibat iqtisodiy faollikningkuchayishigaiste'molemas, balki investitsiyasababbo'ladi,deganfikrniilgarisuradi. etarlichaiste'molqilmaslik nazariyasi bunazariyaningmohiyati ko'proq jamg'arib, samaralidarajadaiste'molqilmaslik jamiyatnitsikllirivojlanishiningsababiqilib ko'rsatiladi: 1 mablag'ni jamg'arish, boshqacha aytgandaxazinagaaylantirishturg'unlikka olibkelishimumkin,chunkibumablag' investitsiyalashuchunfoydalanilmaydi; 2 pulnijamg'arish iste'moltovarlarigatalabningqisqarishiga olibkeladi,chunkiuiste'molgasarflanmaydi. 3 natijadainvestitsiyaganisbatanpulshaklidagijamg'arish hajmi o'sibborib,iste'moltovarlarigatalabkamayibboradi,taklifesaortadi,narxpasayadi,iste'moltovarlaribozoridagiqiyinchiliklar inqirozga olibkeladi. psixologiknazariya. iqtisodiyotning tsikllirivojlanishinitushuntirishdaiqtisodiy nazariyalarbilanbirqatorda psixologi

4 / 27

knazariyalarham kengo'rinolibbormoqda.psixologiknazariyatarafdorlarigaj.m.keyns, u.mitchell,f.xayekvaboshqalarni kirtishmumkin.ularningfikricha,insondagioptimizmvapessimizmfaoliyataktivligigaob'ektiviqtisodiy omillar:foizme'yori, puloqimi,foydavaboshqalar ta'sirko'rsatib,buningnatijasidaishlabchiqarishning qisqarishi yokikengayishiro'yberadi. kreditningkengayishi,talabvaishlabchiqarishning o'sishiodamlarningkayfiyatiniko'taradivaaksincha.bundantashqari kishilarborgansarilikvidligiyuqori bo'lganpuljamg'arishga moyilligiortibborishivao'znavbatidaiqtisodiy rivojlanishgata'siretishiniko'rsatishadi. tsikl turlari tsiklning davomiyligi asosiy xususiyatlari kitchin tsikli 2–4 yil zaxiralar miqdori  yamm, inflyatsiya, bandlikning tebranishi, tijorat tsikllari juglar tsikli 7–12 yil investitsion tsikl  yamm, inflyatsiya va bandlikning tebranishi kuznets tsikli 16-25 yil daromad  immigratsiya  uy-joy qurilishi  yalpi talab  daromad kondratev tsikli 40-60 yil texnika taraqqiyoti, tarkibiy o'zgarishlar forrester tsikli 200 yil energiya va materiallar toffler tsikli 1000-2000 yil tsivilizatsiyalarning rivojlanishi tsikllarningasosiyturlari kitchin tsikli zaxiralartsiklidebham nomlanadi. bundajozefkitchin(1926y.)o'zininge'tiborinitovarzaxiralariningharakat chog'idagi moliyaviyhisoblar vasotishnarxlarinitahlil qilish asosida2yildan4yilgachadavrdavomidagiqisqa to'lqinlarni tadqiq qilishga qaratadi.ayniqsautsiklningdavomiyliginijahondagi oltinzaxiralariningtebranishlaribilanbog'lab, uni 3yilu4oygateng,debhisoblaydi.biroq qisqa muddatlitsikllarsabablariningbundayizohi bugungikundako'pchilikiqtisodchilarni qoniqtirmaydi. juglar tsikli «biznes-tsikl», «sanoattsikli», «o'rtachatsikl»va«kattatsikl»kabinomlarbilanham ataladi.oldingidavrlardaiqtisodiy fan7-12yilliktsikllarniajratibko'rsatganligitufayli,aynanshutsikl frantsiya, angliyavaaqshda foizstavkalarivanarxdagitebranishlarniasosiytahlil qilish asosidasanoattsikliningtabiatinio'rganishgakattahissa qo'shgan klementjuglar(1819-190

5 / 27

5yy.)nomibilanataladi. birinchisanoattsikli 1825yiliangliyadametallurgiyavaboshqa etakchitarmoqlarda mashinaliishlabchiqarish hukmron mavqeni egallagandavrdakuzatiladi. 1836yildagiinqiroz dastlabangliyadaboshlanib,keyinaqshga ham tarqaladi, 1847-1848yillardaaqshvaqatorevropadavlatlaridaboshlanganinqiroztubmohiyatiga ko'rabirinchijahon sanoatinqirozi bo'lgan. kuznets tsikli ko'phollarda «qurilishtsikli»debham nomlanib, 20yilgachabo'lganiqtisodiy tebranishlarbilananiqlanadi.saymonkuznetso'zining«milliydaromad» (1946y.)nomlikitobidamilliydaromad,iste'molsarflari,ishlabchiqarish maqsadidagi uskunalarhamda binovainshootlargayalpiinvestitsiyalarko'rsatkichlarida20yilliko'zarobog'liq tebranishlarmavjudbo'lishiniko'rsatibbergan. 1955yildaamerikalikiqtisodchining xizmatlarinitanolishramzisifatidasanoattsiklinikuznets tsiklidebnomlashgaqaror qilinadi. kondratev tsikli «uzoq to'lqinlar»tsiklidebham ataladi.tsikllilikningbunazariyasiniishlabchiqishgarusolimin.d.kondratevkattahissa qo'shgan.uningtadqiqotiangliya, frantsiyavaaqshning100-150yildavomidagirivojlanishiniqamrab olgan. bunda uiqtisodiy o'sishningko'pomillitahlilini o'tkazib,ya'nitovarnarxlarikapitaluchunfoiz, nominalishhaqi,tashqi savdoaylanmasikabimakroiqtisodiy ko'rsatkichlarningo'rtachadarajasiniumumlashtirishnatijasidabirqator kattatsikllarniajratibko'rsatadi. inqirozning vujudga kelish sabablari jamiyatda ishlab chiqarilgan tovarlar massasi to'lovga qobil talabga mos kelmay (undan oshib ketadi yoki kam bo'ladi) qoladi. takror ishlab chiqarishdagi beqarorlik va nomutanosibliklardir. 3.inqirozlarning mazmunivaturlari iqtisodiy inqiroz deb ishlab chiqarish va xizmat ko'rsatish hajmining keskin tushib ketishiga aytiladi. xo'jalik tizimidamuvozanatning buzilishimiqyosiga ko'rainqirozlarni umumiy hamda ayrim sohalarda yuz beradigan inqirozlarga bo'lish mumkin. inqiroz turlari pul-kredit sohasidagi inqiroz. mamlakatda pul-kredit tizimining tang ahvolga tushishi bo'lib, bunda tijorat va bank krediti qisqaradi.aktsiyavaobl

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy mahsulot"

slayd 1 reja: 19-mavzu. iqtisodiyotning tsiklliligi va makroiqtisodiy beqarorlik 1 makroiqtisodiy beqarorlik vaiqtisodiyotning tsiklliligi 2 iqtisodiytsiklnazariyalari.tsikllarningasosiyturlari 3 inqirozlarning mazmunivaturlari 4 hozirgijahon moliyaviy-iqtisodiyinqirozining mohiyati, kelib chiqish sabablari va salbiy oqibatlari 5 jahon moliyaviy inqirozining o'zbekiston iqtisodiyotiga ta'siri hamda uning oqibatlarini oldini olish va yumshatishga asos bo'lgan omillar vaqti-vaqti bilanob'ektivqonunlarning o'zgartiribbo'lmaydiganta'siriostidatakrorishlabchiqarish harakatidaayrim vaqtlarda, ayrim bo'g'inlardauzilishlarpaydobo'ladivabuuzilishiqtisodiyot nomutanosibliklariningkeskinshakldanamoyonbo'lishihisoblanadi. buholat iqtisodiy adabiyotlardaiqtisodiyotning tsikllirivojlanishidebataladi. 1....

This file contains 27 pages in PPTX format (459.7 KB). To download "milliy mahsulot", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy mahsulot PPTX 27 pages Free download Telegram