rivojlanish psixologiyasini shakllanishi

DOCX 1 page 27.1 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.1 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

mavzu: rivojlanish psixologiyasini shakllanishi 1.rivojlanish psixologiyasini shakllanishining tavsifiy bosqichi. 2. rivojlanish g‘oyasini yuzaga kelishi. 3.ta’lim amaliyoti bilan bog‘liq yosh davrlarini differensiyasi. 4.ekspermental amaliyot va fan sifatida rivojlanish psixologiyasini shakllanishi. o’tgan buyuk ajdodlarimiz rivojlanish psixologiyasining muammolarini izchil va atroflicha, muayyan yo’nalishda, ma’lum konsepsiya asosida o’rganmagan bo’lsalar ham, allomalarning asarlarida mazkur holatlarning aks etishi, namoyon bo’lishi, rivojlanishi va o’zgarishlari to’g’risida qimmatli fikrlar bildirilgan. bular to’rt xil manbalarda uchraydi. ularning biri — xalq ijodiyoti: rivoyatlar, maqollar, matallar va masallar; ikkinchisi — maxsus ijodkor kishilar (hatto hukmdorlar) muayyan shaxsga bag’ishlab yozgan o’git-nasihat va hikoyatlar; uchinchisi — qomusiy, o’rta osiyo mutafakkirlarining ilmiy-nazarny qarashlari; to’rtinchisi — turli davrlarda ijod qilgan shoir va yozuvchilar ijodining mahsullari, ya’ni badiiy asarlardir. abu nasr forobiyning inson va uning psixikasi haqidagi axloqiy-falsafiy mushohadalari “fozil odamlar shahri”, “masalalar mohiyati”, “falsafiy savollar va ularga javoblar”, “jism va aksidensiyalarning shakllariga qarab bo’linishi”, “sharhlardan”, “hikmat ma’nolari”, “aql ma’nolari to’g’risida” kabi qator asarlarida bayon etilgan. abu …

2 / 1

bor. uning “odob haqida” risolasi ham inson shaxsini shakllantirish to’g’risidagi jiddiy asardir. ibn sinoning fan oldida eng muhim hissasi psixoterapiyani ilmiyamaliy jihatdan boyitgandir. muallif pedagogik psixologiya, rivojlanish psixologiya, umumiy, ijtimoiy psixologiyaga munosib hissa qo’shgan olimdir. shuni faxr bilan ta’kidlash joizki, ibn sino neyropsixologiya fanining asoschisidir. yusuf xos hojibning “qutadg’u bilig” asaridagi bosh masalalardan biri komil insonni tarbiyalashdir. adib o’z asarida eng komil, jamiyatning o’sha davrdagi talablariga javob bera oladigan insonni qanday tasavvur qilgan bo’lsa, shu asosda o’z prinsiplarini bayon etadi. a.jomiyning “bahoriston”, “xiradnomai iskandariy”, “tuhfatul ahror”, “silsilatuz zahob” boshqa asarlarida ilm-ma’rifat, ta’lim-tarbiya, qasb-hunar o’rganish, yaxshi xislatlar va odoblilik haqidagi fikrlar ifodalangan. davoniy o’zining “axloqi jaloliy” nomli asarida insoniy fazilatlarni to’rtga bo’ladi va bular donolik, adolat, shijoat va iffatdir. shoir, ayniqsa donolik fazilatini chuqur tahlil qiladi. uningcha, inson o’zining aqliy qobiliyati va aqliy iste’dodini shakllantirish uchun zukko, zehnli, fahm-farosatli bo’lishi va bilimlarni tez egallashi lozim. a.navoiyning “xazoyinul maoniy”, “mahbubul qulub” va …

3 / 1

, talqin, tavsif qilgan. yuqoridagilardan tashqari, bobur, farog’iy, majlisiy, mashrab, gulxaniy, nodira, uvaysiy, muqimiy, furqat, bedil, zavqiy, hamza, avloniy va boshqalarning yoshlar tarbiyasiga, axloq-odob, fe’l-atvor, oilaviy hayot masalalariga, shaxslararo munosabatlarga doir qarashlari ham turli janrlardagi asarlarda ravon va ixcham bayon qilib berilgan. rossiyada psixologik tadqiqot namunalari sharq va g’arb madaniyati ta’sirida inson ruhiyati bilan bog’liq qator og’zaki va yozma, amaliy va ilmiy asarlarda paydo bo’la boshladi. dastlabki pedagogik-psixologik mazmundagi asarlar xvii—xviii asrlarda diniy-axloqiy negizda yozilgan edi. xviii asrdan boshlab bolalar psixologiyasi bo’yicha muayyan tartibga, yo’nalishga va uslubga ega bo’lgan ilmiy fikrlar vujudga keldi. rus tarixchisi v.n.tatishchev (1686—1750)ning “fanlar va bilim yurtlarining foydasi to’g’risida suhbat” kitobida fanlarning tasnifi, bilimlarni egallash zarurligi, tilning xosiyati, yozuvning ahamiyati, yosh davrlarining xususiyati nuqtai nazardan bayon qilingan. n.i.novikov (1744—1818) bashariyat farovonligini ko’zlab yoshlar va bolalar o’rtasida foydali bilimlarnn keng yoyish uchun ularni o’ziga xos yo’sinda tarbiyalash kerakligi g’oyasini ilgari suradi. uning asarlarida insonning kamoloti uchun tafakkur, …

4 / 1

amon eksperimental psixologiyasi va uning maktab ta’limiga munosabati”, a.f.lazurskiyning “maktab o’quvchisining tavsifi”, p.f.lesgaftning “oilada bola tarbiyasi va uning ahamiyati”, k.yelniskiyning “qizlar tavsifi” asarlari psixologik ilmiy tadqiqotni jadallashtirishga xizmat qildi. rossiyada g.i.rossolinoning “yosh psixologiyasi va nevrologiyasi” laboratoriyasi ishga tushdi. “tarbiya xabarlari”, “rus maktabi”, “erkin tarbiya”, “kundaliklar” kabi jurnallar chop etila boshlandi. ana shuning zamirida “oila tarbiyasi qomusi” dunyo yuzini ko’rdi. bularning barchasi shaxs psixologiyasi va differensial psixologiyaning fan sifatida shakllanishiga keng imkoniyat yaratdi. yuqorida aytilgan asarlarda har xil qarashlarga xayrixohlik, ijtimoiy muhitning ahamiyatiga e’tiborsizlik ko’zga tashlanadi. ularda insonning ijtimoiy mavjudotligi tan olinib, unga ilmiynazariy nuqtai nazardan yondashilsa-da, lekin insondagi psixologik, fiziologik va biologik jihatlar, tarkibiy qismlar tabaqalanmaydi, tashqi muhitni bosh omil deb tushuntiriladi. rus fiziologi i.m.sechenov psixikaning reflektor xususiyatini kashf qilib, shuningdek, bilish jarayoni, inson his-tuyg’usi, o’zini o’zi (o’zini) anglashining fiziologik mexanizmini tushuntirishi fan olamida keskin o’zgarish yasadi. i.p.pavlov kashf etgan qator qonuniyatlar, xossalar, ikkinchi signallar sistemasi eksperimental ishlarni olib borishga …

5 / 1

a amaliy ahamiyatga ega bo’lgan ma’lumotlarni chuqur tahlil qildi. k.byuler xonim (1879—1963) o’zining ilmiy tadqiqotlarida faoliyatning har xil yosh davrlaridagi rolini, faoliyat turlarida fantaziya, tafakkur, nutq jarayonlarining rivojlanishini, aqliy faoliyat hamda uning rivojlanish bosqichlari (instinkt, dressura, intellekt)ni, shaxsning shakllanishida biologik va ijtimoiy omillarning ahamiyatini izchil o’rgandi. mazkur sohada tubdan farqlanuvchi g’oyalar, nazariyalar yuzaga keldi. masalan, amerikalik psixolog s.xoll (1844—1924) gekkelning evolyusiya qonuniyatini psixologiyaga bevosita ko’chiradi. uning fikricha, “irsiyat” filogenezni rivojlanishda takrorlaydi, xolos. shveysariyalik psixolog e.klapared (1873—1940) s.xolldan farqli o’laroq, rivojlanish va filogenezda psixik funksiyaning o’sishini o’rganish uchun quyidagi holatlarga e’tibor beradi: a) organizm ehtiyojini qondirish; b) reflektor harakat to’siqqa duch kelsa, ongli harakat vujudga keladi; v) unga nisbatan ehtiyoj sezsa, u holda ma’lum faoliyat turiga yo’naltiriladi. e.klapared “bola psixologiyasi va eksperimental pedagogika” kitobida qiziqish, motiv, extiyojlarning metodologik asoslari, bolalar tafakkurining xususiyatlari va rivojlanish qonuniyatlari, ularda dastlabki umumlashtirishning sinkretligi (aralash holatdaligi), o’xshashlik va farqlanishning bola ongida aks etishi to’g’risida mulohaza yuritadi. …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rivojlanish psixologiyasini shakllanishi"

mavzu: rivojlanish psixologiyasini shakllanishi 1.rivojlanish psixologiyasini shakllanishining tavsifiy bosqichi. 2. rivojlanish g‘oyasini yuzaga kelishi. 3.ta’lim amaliyoti bilan bog‘liq yosh davrlarini differensiyasi. 4.ekspermental amaliyot va fan sifatida rivojlanish psixologiyasini shakllanishi. o’tgan buyuk ajdodlarimiz rivojlanish psixologiyasining muammolarini izchil va atroflicha, muayyan yo’nalishda, ma’lum konsepsiya asosida o’rganmagan bo’lsalar ham, allomalarning asarlarida mazkur holatlarning aks etishi, namoyon bo’lishi, rivojlanishi va o’zgarishlari to’g’risida qimmatli fikrlar bildirilgan. bular to’rt xil manbalarda uchraydi. ularning biri — xalq ijodiyoti: rivoyatlar, maqollar, matallar va masallar; ikkinchisi — maxsus ijodkor kishilar (hatto hukmdorlar) muayyan shaxsga b...

This file contains 1 page in DOCX format (27.1 KB). To download "rivojlanish psixologiyasini shakllanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: rivojlanish psixologiyasini sha… DOCX 1 page Free download Telegram