buxoro xonligida ashtarxoniylar sulolasining o'rta va siyosiy tarixi

DOC 17 pages 89.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 89.0 KB

File type DOC

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

referat buxoro xonligida ashtarxoniylar sulolasining o'rta va siyosiy tarixi reja: ashtarxoniylar haqida. ashtarxoniylar davrida davlat boshqaruvi. yer egaligigi munosabatlari. dehqonchilik va chorvachilik. hunarmandchilik va savdo. qozoq sultonlarinin glashkari toshkent bilan samarqandni egalladilar. buxoroning o’zi bo’lsa, ikki oy davomida qamal qilindi. xorazm esa mustaqil davlat bo’lib oldi. ana shunday og’ir sharoitda buxoroning oliy tabaqalari kelib chiqishi ashtarxon (hojitarxon) lik bo’lgan jonibek sultonni taxtga o’tkazishga qaror qildilar. yangi sulola ashtarxoniylar nomini oldi. ashtarxoniylar hojixon naslidan bo’ib, xiv asrning 80-yillaridan boshlab ashtarxon (hojitarxon, ashtarxon) va uning atrofidagi yerlar va xalqlar ustidan hukumronlik qilgan. ashtarxoniylar hukmronligi davrida ham shayboniylar davrida amalda bo'lgan davlat lavozimlari saqlanib qolgan. shunday bo’lsada, ashtarxoniylar davrida ba'zi davlat lavozimlari mavqeida o’zgarishlar sodir bo'lgan. masalan, xvi asrda otaliq lavozimida ishlagan amaldorning vazifasi joylardagi boshqaruv ishi bilan bog'liq bo'lgan. ashtarxoniylar davrida esa otaliqning markaziy hokimiyatdagi mavqei kuchaygan. xususan, abdulazizxon (1645—1680) poytaxtdagi otaliq vazifasiga yalangto'shbiyni tayinlagan. subhonqulixon davrida eng muhim harbiy maqsadlarni ro'yobga …

2 / 17

egalik qilishning ilgargi asrlarda amalda bo’lganidek, mulki sultoniy, xususiy mulk, vaqv yerlari shakllari mavjud edi. mulki sultoniy davlat yerlari hisoblanib, undan keladigan daromad xon hazinasiga kelib tushardi. davlat yerlaridan o’sha joylarda yashagan dehqonlar foydalangan, ular yerni ishlarib, olingan hosildan xiroj solig’i to’laganlar. xon davlat tanazzulidagi yerlarni, aholi yashaydigan qishloqlarni shahzodalarga, yirik din ulamolari va sayyidlarga suyurg’ol shaklida, harbiy qisim boshliqlari, saroy amaldorlariga tanho shaklida in’om qilardi. suyurg’ol qilingan katta yer egalari xon xazinasiga soliq to’lamas edi. tanho shaklida in’om qilingan yerlar tanhodorning xususiy mulki bo’lmay, o’sh yerlarda ishlayotgan dehqonlardan soliq olish huquqi berilar edi. xon ayrim shalarga hukumdorga ko’rsatgan alohida xizmatlari uchun ham yer – mulklar soliqlardan ozod qilinardi va shu boisdan ular “mulki xurri xolis” deb atalardi. xususiy mulkchilik tobora kuchayib bordi. xon tomonidan davlat yerlarini soliqqa tortmaslik sharti bilan yirik boylar va saroy amaldorlariga sotish hollari ham yuz berdi. xususiy mulk egalri u yerlarda o’zlari ishlamas edi, yersiz …

3 / 17

sizlanishiga; - yerda ter to’kib ishlovchi, mahsulot yetishtirib beruvchi mehnatkash aholi moddiy ahvolining og’irlashuviga olib keldi. siyosiy parokandalik, tinimsiz davom etgan ichki kurashlar, shahar hayotining so'nishi, oshirib yuborilgan boju xirojlar natijasida aholining xonavayron bo'lishi, tashqi hujumlar, talon-torojlar natijasida vohalarning xarob holga kelib qolishi, savdo karvonlarining g'orat qilinishi ashtarxoniylar hukmronligi davrining o'ziga xos xususiyatlaridandir. to'g'ri, imomqulxon bu holatning oldini olishga harakat qilgan. chunonchi, u 1614-1615 - yillarda qashqadaryodan qarshi cho'liga kanal qazittirgan. 1633-1634 - yillarda esa qo'shqo'rg'onda kanal qazittirgan. lekin, sun'iy sug'orish qurilislilari ko'lami xvi asrdagidek bo'lmagan. natijada, xvii asr ikkinchi yarmiga kelib mamlakat iqtisodiyoti tanazzulga yuz tuta boshladi. qishloq xo'jaligi inqirozga uchradi, sug'orish tarmoqlari izdan chiqdi. buxoro xonligida g'alla ekish kamayib ketdi. chunki, yer egasi oldin dehqondan hosilning uchdan bir qismini oladigan bo'lsa, endi uchdan ikki, to'rtdan uch qismini oladigan bo'lib qoldilar. dehqon ziroatkorlikdan hech naf ko'rmadi. muhammad badi' samarqandiy istehzo bilan «sudxo'r bir kishiga bir tanga bersa, uni yetti …

4 / 17

egalarining mavqei ham o'sdi. farg'ona va toshkentda ular hatto hokimiyatni ham o'z qo'llariga oldilar. ana shu ijtimoiy va iqtisodiy qiyinchiliklarga qaramay, ba'zi viloyatlarda hunarmandchilik, savdo-sotiq va pul munosabatlari rivojlanishda davom etdi. sayido nasafiyning e'tirofiga ko'ra, buxoro xalqi 200 xil turli kasbu hunar sohibi bo'lgan. bunday holni mamlakat chekkalaridagi shaharlardagina kuzatish mumkin edi. 1670-1680 - yillardagi jung'orlar hujumi va talon-torojlari oqibatida zarafshon vodiysi, xususan buxoro va samarqand xarobazorga aylandi. ichki va tashqi dushmanlarga qarshi tinimsiz urushlar olib borish katta mablag' talab etardi, albatta. ubaydullaxon aholidan yig'iladigan soliqlarni 4 barobarga ko'paytirdi. natijada, xalq xonavayron bo'ldi. ana shunday bir sharoitda xon pul islohoti o'tkazdi. ubaydullaxon davrida tarkibining 35 foizini kumush tashkil etuvchi tanga ishlatilardi. 1708-yilda esa bu tangalarning bittasidan 4 ta yangi tanga zarb etila boshlandi. bu hol yangi pulning tarkibidagi kumush miqdorini 9 foizga tushirib qo'ydi. shunday bo'lsada, yangi tanga avvalgi eski tangaga qiymat jihatdan teng deb belgilandi. amalda esa pulning qadri …

5 / 17

hokimiyatni kuchaytirish maqsadida hatto o'sha davrning eng ta'sirchan kuchi - yirik yer egalari hamda jo'ybor shayxlarining ta'sirini kamaytirishga ham uringan edi. ubaydullaxon ularni soliq to'lamaslik imtiyozidan mahrum etdi. natijada, ular ubaydullaxonning eng xatarli dushmaniga aylandilar. ayni paytda, ubaydullaxon tanhodorlarni o'z mulkidan keladigan daromadlaridan mahrum etdi; soliq va majburiyatlar miqdorini ko'paytirdi. ubaydullaxon davrida ijtimoiy-siyosiy parokandalik kuchaydi. har bir viloyat hokimi mustaqil bo’lishga intildi. natijada, ubaydullaxonga qarshi fitna uyushtirildi va 1711-yilning 16-martida u o'ldirildi. fitna ishtirokchisi - ubaydullaxonning inisi abulfayzxon bo'lib, fitnaning hamma ishtirokchi va ijrochilarini saxiylik bilan mukofotlagan. ular katta-katta lavozim egalari bo'ldilar. ubaydullaxon va yaqinlari, amaldorlarining mol-mulklari talangan, o'zlari esa qatl etildi. shunday qilib, parokandahkka qarshi, oliy hokimiyatni kuchaytirish va mamlakat birligini ta'minlash uchun qat'iyatlik bilan kurashgan ubaydullaxonning hukmronligi fojiali yakunlandi. buxoro xonligining tashkil topishi xviii asrning birinchi yarmida davom etgan o'zaro feodal urushlar va qo'zg'olonlar buxoro xonligini talon-toroj qilib qolmasdan, balki fnamlakatning iqtisodiy va siyosiy qudratini ham pasaytirdi. bu …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buxoro xonligida ashtarxoniylar sulolasining o'rta va siyosiy tarixi"

referat buxoro xonligida ashtarxoniylar sulolasining o'rta va siyosiy tarixi reja: ashtarxoniylar haqida. ashtarxoniylar davrida davlat boshqaruvi. yer egaligigi munosabatlari. dehqonchilik va chorvachilik. hunarmandchilik va savdo. qozoq sultonlarinin glashkari toshkent bilan samarqandni egalladilar. buxoroning o’zi bo’lsa, ikki oy davomida qamal qilindi. xorazm esa mustaqil davlat bo’lib oldi. ana shunday og’ir sharoitda buxoroning oliy tabaqalari kelib chiqishi ashtarxon (hojitarxon) lik bo’lgan jonibek sultonni taxtga o’tkazishga qaror qildilar. yangi sulola ashtarxoniylar nomini oldi. ashtarxoniylar hojixon naslidan bo’ib, xiv asrning 80-yillaridan boshlab ashtarxon (hojitarxon, ashtarxon) va uning atrofidagi yerlar va xalqlar ustidan hukumronlik qilgan. ashtarxoniylar hukmronligi dav...

This file contains 17 pages in DOC format (89.0 KB). To download "buxoro xonligida ashtarxoniylar sulolasining o'rta va siyosiy tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: buxoro xonligida ashtarxoniylar… DOC 17 pages Free download Telegram