buxoro amirligida siyosiy hayot

DOCX 48 pages 90.7 KB Free download

48 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 90.7 KB

File type DOCX

Pages 48

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 48

reja buxoro amirligida siyosiy hayot reja 1. buxoro amirligidagi siyosiy hayot. 2. ahmad donish va uning ijtimoiy-siyosiy faoliyati. 3. ahmad donishning tarixiy asarlari. 4. ahmad donishning ilmiy merosida davlat boshqaruvi masalalari. xix asrda buxoro amirligidagi ijtimoiy-siyosiy ahvol . buxoro amirligida siyosiy hayot xix asrning boshlaridan boshlab buxorodagi ma`rifatparvar, musulmon ruhoniylari va ziyolilarida madrasa va maktablarni isloh qilish fikri paydo bo`la boshladi. bunday islohot tarafdorlari jadidlar ya`ni yangilik tarafdorlari deb atalishar edi. bunday yangilik tarafdorlarining yorqin namoyondasi sifatida abu nasr al-kursaviy, tarixchi olim marjoniy, mulla xudoyberdi boysuniy, sadriddin ayniy, ahmad donish, fitrat fayzulla xo`jaev nomlarini keltirish mumkin. jadidchilik harakati vakillaridan biri bo`lgan abdurauf fitrat – o’zining “bayonoti sayyohi hindi”, “amir olimxonning hukmronlik davri” asarlarida buxorodagi ijtimoiy-iqtisodiy hayot, jadidchilik harakati mohiyati, hukmdorlarining olib borgan siyosatlari haqida fikr yuritadi. u mamlakat taraqqiyotida ilm-fanning o`rnini e`tirof etib shunday deydi: “agar biz o`zimizning bilimimiz va iqtidorimizdan foydalanmasak, nimaiki e`tiborli, ustun, balki eng yomon va past …

2 / 48

nliklari orasida o’zining hududiy o’rni, aholisi va tabiiy resurslari jihatidan muhim mavqeiga ega edi. uning chegaralari janubda amudaryoning so’l qirg’og’idan boshlanib, sirdaryogacha cho’zilib, qozoq juzlari bilan chegaradosh edi. amirlik sharqda pomir tog’lari, g’arbda xiva xonligi chegaralarigacha bo’lgan hududni tashkil etardi. buxoro va samarqand kabi yirik shaharlar joylashgan zarafshon vodiysi amirlikning markaziy qismi hisoblanardi. qashqadaryo va surxondaryo vohalari, hozirgi tojikiston hududidagi vaxsh, kafirnihon, panj daryolari vodiysida joylashgan shahar va qishloqlar, hozirgi turkmaniston hududidagi murg’ob daryosi vohalaridagi yerlar buxoro amirligiga qarar edi. buxoro amirligining poytaxti sharqda eng nufuzli shahar sifatida e’tirof etilgan buxoroi sharif edi. yirik shaharlardan samarqand, qarshi, shahrisabz, kitob, termiz, sherobod, hisor, dushanbe, ko’lob va boshqalar amirlik tasarrufida edi. marv va chorjo’y shaharlari uchun buxoro amirligi bilan xiva xonligi o’rtasida, jizzax, o’ratepa va xo’jand shaharlari uchun buxoro amirligi bilan qo’qon xonligi o’rtasida tez-tez urushlar bo’lib, bu shaharlar qo’ldan-qo’lga o’tib turardi. amirlik iqtisodiy hayotida qoloqlik, turg’unlik hollari mavjud bo’lib, aholining turmushi …

3 / 48

laydi. 1863-1865 yillarda markaziy hokimiyatga bo‘ysunishni istamayotgan hisor, shahrisabz, darboz, ko‘lob, baljuvon bekliklari va qo‘qon ustiga yurish qilib, ularning qarshiligini yengadi. mallaxon tomonidan taxtdan tushirilgan qo‘qon xoni xudoyorxon buxoroga qochib kelganida xonlik taxtini qayta egallashi uchun unga 1861 yilda harbiy yordam beradi. muzaffarning hukmronlik davri rossiyaning o‘rta osiyo xonliklariga qarshi harbiy harakatlari kuchaygan davriga to‘g‘ri keladi. rossiya bilan bo‘lgan kelishmovchiliklarni tinch yo‘l bilan bartaraf etishda umidini uzmay, u najmiddinxo‘ja boshliq elchilarni 1865-yil iyulida peterburgga jo‘natadi. biroq, ko‘zlangan maqsadga erishilmay, ikki o‘rtada harbiy harakatlar boshlandi. amir muzaffar qo‘shini bilan general romanovskiy boshchiligidagi rossiya harbiy kuchlari o‘rtasidagi dastlabki to‘qnashuv 1866-yil 8-mayda jizzax bilan o’ratepa o‘rtasidagi erjar (maydayulg‘un)da bo‘lib, unda buxoro qo‘shini mag‘lubiyatga uchragan. amir muzaffar muftiy muhammad porso boshchiligidagi elchilarni afg‘oniston va hindiston orqali yordam so‘rab, istanbulga yuborsa ham rad javobini olgan. 1868-yil 2-3-iyunda zirabuloq jangida mag‘lubiyatga uchragach, 1868-yil 23-iyunda samarqandda imzolangan rossiya-buxoro sulh shartnomasiga ko‘ra, buxoro amirligi rossiyaga tobe bo‘lib qolgan. …

4 / 48

lavozimidan olib tashlar edi. amaldorlar amir farmoyishini bajaribgina qolmay, uning istak-xohishi va ko’nglini topa bilishlari, unga doimo xushomad qilishlari kerak edi. shu bois saroyda xushomadgo’ylik, amir shaxsini ulug’lash rasm bo’lib qoladi. amir va uning oilasigagina emas, quyi mansabdagilar yuqori amaldorlarga ham xushomadgo’ylik qilardilar. o’z mavqei, turmushi, oilasining omonligi, mulki uchun qo’rqish, ertangi kunga ishonmaslik kabi og’ir vaziyat vujudga keladi. qisqasi, mansabdorning taqdiri to’lig’icha yuqori amaldor qo’lida edi. mansabni sotish, poraxo’rlik keng tarqaldi. amirlikdagi eng katta saroy mansablari va unvonlari qushbegi, dargoh vaziri, ya’ni bosh vazir lavozimi edi. davlatning barcha boshqaruv idoralari unga itoat etar edi. bir so’z bilan aytganda, barcha ijroiya hokimiyat qushbegining qo’lida edi. viloyat va tuman hokimlari ham qushbegi tavsiyasiga binoan tayinlanar edi. qushbegi xon istiqomat qilib turgan arki oliyda turar edi.[footnoteref:2] [2: o’zbekiston davlatchiligi tarixi ocherklari -t.: sharq, 2001. –b.78.] amirlikda devonbegi, mushrif, dodxoh, miroxo’r, dasturxonchi, to’qsobo, parvonachi, sadrlar, shayxulislom, qozikalon kabi lavozimlar mamlakatdagi muhim ijtimoiy-siyosiy va …

5 / 48

vlodlaridanmiz deyuvchi xo’jalardan iborat edi. ular katta yer-suvga, savdo do’konlariga, hunarmandchilik ustaxonalariga ega edilar. amirlikda jo’ybor shayxlari alohida mavqega ega bo’lib, xix asrda ular buxoroda o’n olti mahalla bo’lib yashardi. sudlov ishlarida shariat qonun - qoidalariga rioya etilishini ta’minlashda shayxulislom, a’lam va qozilar amirning eng yaqin yordamchilari edi. amirlikda eng katta mansabdorlardan yana biri – qozikalon hisoblanardi. uning mahkamasida har bir viloyatdan bittadan qozi ish olib borardi. ularni amirning o’zi tayinlardi. qozi din masalalari, oila, meros, jinoiy ishlarga oid masalalar bo’yicha hukmlar qabul qilardi. amir qo’shinining jangovorlik darajasi past edi. askarlar harbiy mashqlarga nisbatan ko’proq mehnat bilan band bo’lardi. sipohlikka 15 yoshdan 70 yoshgacha erkaklar olinardi, qo’shin safida keksayib qolganlar anchagina bo’lardi. amirlikning yillik daromadi 2 mln. 300 ming so’m bo’lgani holda, uning 1 mln. 300 ming so’mi qo’shinni saqlashga sarflanardi. oziq-ovqat yetishmasligidan sipohlar qochardi. xix asr o’rtalarida askarlar soni, piltali miltiq va to’plar ham anchagina ko’paygan. qo’shinda yuz boshi, …

Want to read more?

Download all 48 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buxoro amirligida siyosiy hayot"

reja buxoro amirligida siyosiy hayot reja 1. buxoro amirligidagi siyosiy hayot. 2. ahmad donish va uning ijtimoiy-siyosiy faoliyati. 3. ahmad donishning tarixiy asarlari. 4. ahmad donishning ilmiy merosida davlat boshqaruvi masalalari. xix asrda buxoro amirligidagi ijtimoiy-siyosiy ahvol . buxoro amirligida siyosiy hayot xix asrning boshlaridan boshlab buxorodagi ma`rifatparvar, musulmon ruhoniylari va ziyolilarida madrasa va maktablarni isloh qilish fikri paydo bo`la boshladi. bunday islohot tarafdorlari jadidlar ya`ni yangilik tarafdorlari deb atalishar edi. bunday yangilik tarafdorlarining yorqin namoyondasi sifatida abu nasr al-kursaviy, tarixchi olim marjoniy, mulla xudoyberdi boysuniy, sadriddin ayniy, ahmad donish, fitrat fayzulla xo`jaev nomlarini keltirish mumkin. jadidchilik hara...

This file contains 48 pages in DOCX format (90.7 KB). To download "buxoro amirligida siyosiy hayot", click the Telegram button on the left.

Tags: buxoro amirligida siyosiy hayot DOCX 48 pages Free download Telegram