ibn sinoning “sher sanati” asari

DOCX 16 pages 300.6 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 300.6 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

ibn sinoning “sher sanati” asarining estetik mohiyatini tahlil qilish reja kirish 1. “sher sanati” asarining nazariy asoslari 2. ibn sinoning estetik qarashlari tahlili 3. “sher sanati” asarining sharq adabiy-estetik tafakkuridagi orni xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish abu ali ibn sino (980–1037), g arbda avitsenna nomi bilan mashhur bolgan buyuk orta asr olimi, sharq va garb madaniyatida ochmas iz qoldirgan kop qirrali mutafakkirdir. uning ilmiy merosi tibb, falsafa, matematika, astronomiya, musiqa va boshqa sohalarni qamrab oladi. ibn sino 450 ga yaqin asar yozgan bolib, ulardan 240 tasi saqlanib qolgan. eng mashhur asarlari orasida "tibb qonunlari" (al-qanun fi at-tibb) tibbiyotning ensiklopediyasi bolib, asrlar davomida yevropada oqitilgan. falsafada esa "shifo kitobi" (kitab ash-shifo) va "ishorot va tanbihot" (al-isharat wa at-tanbihat) kabi asarlar aristotel va platon falsafasini islomiy ruhda sintez qilgan. ibn sino falsafani ilohiyot, mantiq, tabiatshunoslik va metafizika bolimlariga ajratib, inson aqli va ruhini organishga katta etibor bergan. uning qarashlari boyicha ilm – haqiqatni …

2 / 16

m muxayyil) deb hisoblab, uning inson ruhini tasir qilish qobiliyatini takidlaydi. asar orqali u yunon estetikasini arab-islam madaniyatiga moslashtirgan, sheriyatni mantiqiy sillogizmlar bilan boglab, uning ijtimoiy va axloqiy rolini ochib bergan. bu sharh falsafiy tafakkurni boyitish va sheriyatni ilmiy asosda organish maqsadida yaratilgan.“sher sanati” asari estetik tafakkur taraqqiyotida muhim orin egallaydi, chunki u sheriyatni falsafiy va psixologik jihatdan birinchi marta chuqur tahlil qilgan. ibn sino sherni taqlid (muhokama) orqali haqiqatni aks ettiruvchi sanat deb korsatib, estetik mohiyatni tasavvur va lazzatda koradi. “sher sanati” asarining nazariy asoslari ibn sino (980–1037), garbda avitsenna nomi bilan mashhur bolgan buyuk sharq faylasufi, tabib va olimi, ozining koplab asarlarida falsafa, tabiiyot, mantiq va estetika masalalarini chuqur organgan. uning “kitob ash-shifo” (shifolash kitobi) nomli yirik ensiklopedik asari mantiqqa oid bolimida “ash-sher” (sher sanati) qismi mavjud bolib, bu aristotelning “poetika” asariga sharh sifatida yozilgan. ushbu bolimda ibn sino sheriyat nazariyasini mantiqiy tuzilma doirasida tahlil qiladi va estetik …

3 / 16

ning ruhiy kamoloti va ilohiy haqiqatga intilishida aks etadi.sanat haqidagi qarashlarda ibn sino sanatni inson ijodining oliy shakli deb baholaydi. sanat – bu voqelikni taqlid qilish (muhokot) orqali yangi haqiqatni yaratish jarayoni. aristotelning “poetika”sida taqlid (mimesis) sherning asosiy elementi sifatida korsatilgan bo lsa, ibn sino uni mantiqiy tuzilma – sheriy sillogizm deb qayta talqin etadi. sheriy sillogizm haqiqat va yolgonlikdan ajralgan bolib, u taxayyul (tasavvur, make-believe) hosil qiladi. bu taxayyul orqali sanat gozallikni yaratadi va tinglovchida hayrat (wonder) tuygusini uygotadi. sanatning mohiyati shundaki, u oddiy voqelikni emas, balki ideallashtirilgan, mutanosib voqelikni tasvirlaydi.ijod haqidagi qarashlarida ibn sino insonni allohning xalifasi deb hisoblab, ijodni ilohiy jarayonning aks-sadosi deb koradi. ijod – bu taxayyul kuchining natijasi bolib, u ruhiy quvvatlar (hayoliy quvvat) orqali amalga oshiriladi. masalan, sherda shoir voqelikni taqlid qiladi, ammo bu taqlid oddiy nusxa emas, balki yangi estetik haqiqatni yaratishdir. amaliy misol sifatida ibn sinoning ozi yozgan ramziy sheriy asarlarini keltirish …

4 / 16

tadi va gozallikni his qildiradi. ibn sino bu qarashlarni aristotelning metafora haqidagi talimoti bilan boglaydi, ammo uni ruhiy darajaga kotaradi.gozallik, sanat va ijodning ozaro boglanishi ibn sinoning falsafiy tizimida markaziy orin tutadi. sanat gozallikni ijod orqali namoyon qiladi, ijod esa taxayyul kuchiga asoslanadi. bu nazariya keyingi sharq shoirlari, masalan, attor va sanoiyga tasir korsatgan. masalan, attorning “mantiq ut-tayr” asarida qushlar sayohati ibn sinoning ramziy ijodiga oxshaydi, unda gozallik ruhiy haqiqatda aks etadi. ibn sinoning qarashlari estetikani falsafiy va ruhiy darajada birlashtiradi, sanatni oddiy oyin-kulgi emas, balki haqiqatni ochish vositasi deb hisoblaydi. sherning mohiyati va uning inson ruhiyatiga tasiri ibn sinoning “sher sanati” asarida sherning mohiyati sheriy sillogizm sifatida belgilangan. aristotelning “poetika”sida sher taqlid (mimesis) deb atalgan bolsa, ibn sino uni mantiqiy jarayon – taxayyul hosil qiluvchi sillogizm deb qayta izohlaydi. sher haqiqat yoki yolgon emas, balki tasavvuriy haqiqat yaratadi. bu mohiyat sherni boshqa nutq turlaridan (masalan, ritorka yoki dialektika) ajratib …

5 / 16

iladi, tinglovchida hayrat uygotadi.yana bir misol – ibn sinoning “qush risolasi” (qush haqida risola). bu ramziy sheriy asarda qushlar timsoli orqali ruhning sayohati tasvirlanadi. qushlar jismoniy zindondan chiqib, ilohiy haqiqatga intiladi. bu sher ruhiyatga tasir qiladi: tinglovchi oz ruhini qushlar bilan identifikatsiya qiladi va hayrat orqali nafsini tarbiyalaydi. ruhiyatga tasirning chuqurligi shundaki, sher oddiy hissiyotni emas, balki ruhiy hodisalarni modellashtiradi. masalan, ishq ruhiy muvozanatni buzishi mumkin (tibbiy qarashda), ammo sherda u ruhiy kamolot vositasi boladi.sherning mohiyati va tasiri ibn sinoning umumiy falsafiy tizimida joylashgan. u sherni xos doiralar uchun moljallangan deb hisoblaydi, chunki oddiy odamlar taxayyulni togri qabul qilmasligi mumkin. bu nazariya keyingi adabiyotshunoslikka tasir korsatgan, masalan, forobiy va gazzoliyning asarlarida sher ruhiy tarbiya vositasi sifatida koriladi. sher ruhiyatni hayrat orqali ozgartiradi, bu esa estetik tajribaning asosiy elementi hisoblanadi. sanat va axloqiylik ortasidagi bogliqlik ibn sinoning “sher sanati” asarida sanat va axloqiylik ortasidagi boglanish falsafiy va tasavvufiy darajada organilgan. sanat …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ibn sinoning “sher sanati” asari"

ibn sinoning “sher sanati” asarining estetik mohiyatini tahlil qilish reja kirish 1. “sher sanati” asarining nazariy asoslari 2. ibn sinoning estetik qarashlari tahlili 3. “sher sanati” asarining sharq adabiy-estetik tafakkuridagi orni xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish abu ali ibn sino (980–1037), g arbda avitsenna nomi bilan mashhur bolgan buyuk orta asr olimi, sharq va garb madaniyatida ochmas iz qoldirgan kop qirrali mutafakkirdir. uning ilmiy merosi tibb, falsafa, matematika, astronomiya, musiqa va boshqa sohalarni qamrab oladi. ibn sino 450 ga yaqin asar yozgan bolib, ulardan 240 tasi saqlanib qolgan. eng mashhur asarlari orasida "tibb qonunlari" (al-qanun fi at-tibb) tibbiyotning ensiklopediyasi bolib, asrlar davomida yevropada oqitilgan. falsafada esa "shifo kitobi" (kitab ash...

This file contains 16 pages in DOCX format (300.6 KB). To download "ibn sinoning “sher sanati” asari", click the Telegram button on the left.

Tags: ibn sinoning “sher sanati” asari DOCX 16 pages Free download Telegram