uglerod skeleti

DOCX 44 pages 1.8 MB Free download

44 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type DOCX

Pages 44

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 44

1.uglerod skeleti to’g’ri yoki tarmoqlangan zanjirli birikmalarda bo’lishi mumkin, bunga asiklik birikmalar deyiladi. yoki asiklik birikmalar to’yingan va to’yinmagan birikmalarga bo’linadi. to’yinmagan birikmalarda uglerod atomlari o’zaro qo’sh va uch bog’lar orqali birikkan bo’ladi. b) 2.karbosiklik birikmalar. bunga uglerod atomlaridan tashkil topgan xalqa shaklidagi zanjirli birikmalar kiradi. ular ikkiga bo’linadi: ii. a) alisiklik birikmalar. b) aromatik birikmalar, tarkibida c6h6 gruppa benzol xalqasi bo’ladi. v). geterosiklik birikmalar. bu sinfga xalqada ugleroddan boshqa element (kislorod, azot, oltingugurt va boshqalar) atomlari ham bo’ladigan xalqasimon (siklik) birikmalar kiradi: qolgan organik moddalar esa shu i a, b, va ii a, b, v skeletli moddalarning hosilasi deb qabul qilingan va shunday ifodalanadi r-x. r - radikal. i va ii skeletlar. x - funksional guruhlar. x = -f, -cl, -br, -i - galloid hosilalar -oh - spirtlar -cho, =c=o aldegid va ketonlar -cooh – kislotalar -nh2 - aminobirikmalar -no2 - nitrobirikmalar va boshqa birikmalar butlerovning nazariyasi uning shogirdi …

2 / 44

sikloparafinlar sikloalkanlar, siklning hosil bo’lishi va siklopropan, siklobutan, siklopentan, siklogeksan misolida siklning nisbatan mustahkamligi. siklogeksan konformasiyasi "kreslo" va "vanna" tipidagi strukturalar. kislorodli hosilalari: siklogeksanol, siklogeksanon. ikki o’rinbosarlar izomeriyasi. siklogeksan hosilalari. "diyen sintezi", siklogeksan hosilalarini aromatlash. tayanch iboralar: sikl, sikloalkan, sikloparafin, kreslo, vanna, diyen sintezi, karbosiklik. ochiq zanjirli tuyingan uglevodorodlardan farqli ravishda berk zanjirli tuyingan uglevodorodlar ham mavjud. o’z xossalari bilan oddiy to'yingan uglevodorodlarni eslatadi va shundan ularning nomlanishi kelib chiqadi - sikloalkanlar. sikloalkanlar gomologik qatorining umumiy formulasi cnh2n ya'ni sikloalkanlar etilenli uglevodorodlarga izomerdirlar.molekulasi faqat uglerod atomlaridan tashkil topgan xalqali (siklik) birikmalardir. alisiklik uglevodorodlar to’yingan va to’yinmagan bo’ladi. ali-alifatik uglevodorodlarga o’xshash degani. bu uglevodorodlar bir nechta metilen guruhlaridan iborat xalqalarga ega bo’lgani uchun polimetilen uglevodorodlar deyiladi. ular quyidagilarga bo’linadi: 1. – sikloparafinlar 2. – sikloolefinlar 3. – siklodiyenlar 4. - siklotrienlar bundan tashqari yadrolarga qarab boshqacha klassifikasiyalanadi: 1.bir yadroli - monosiklik 2.ikki yadroli - disiklik 3.uch yadroli - trisiklik 4.ko’p yadroli …

3 / 44

nflararo izomeriyasi ham xarakterlidir. alisiklik uglevodorodlarning kichik xalqalilari katta xalqalilaridan farq qilib, har xil barqarorlikga ega. buni ularning fazoviy tuzilishi orqali tushintirib berganlar. fazoviy tuzilishi yoki stereokimyosiga ko’ra to’yingan uglevodorodlarda valent burchagi 109o28' bo’lib tetraedr tuzilishiga ega, sikloparafinlarda valent burchagi 60o dan boshlanadi. xalqalarning kattalashishi bilan valent burchagi tetraedrik burchakka yaqinlashadi va bu valent burchaklar molekulaning kimyoviy xossalariga ta'sir qiladi. normal valent burchakga yaqinlasha borib, barqarorligi orta boradi. 1885 yilda nemis kimyogari a.bayer xalqaning kuchlanish nazariyasini yaratdi. bu nazariyaga ko’ra og’ish burchagi qancha katta bo’lsa xalqaning kuchlanishi ham shuncha katta bo’ladi. kuchlanish o’lchovi qilib quyidagi formulani taklif qilgan: n - zanjir soni, d- og’ish burchagi d = 60o siklopropan +24,44 d = 90o siklobutan +9,44 d = 108o siklopentan +0,44 siklogeksan -5o,16 siklogeptan -9,33 siklooktan -12,51. bayerning nazariyasiga ko’ra olingan ma'lumotlar 3 va 4 a'zoli xalqaning barqarorligi va besh a'zoli xalqaning barqarorligini tushuntirib beradi. lekin olti a'zoli siklogeksanni barqarorligini tushuntirib …

4 / 44

. siklopentanda molekulaning bir uchi tekislikdan ko’tarilgan bo’ladi. shuning uchun siklogeksan barqaror bo’lib, kreslo shaklini yoki vanna shaklini oladi, siklopentan esa bunday shakllarni hosil qila olmaydi. sikloparafinlarda geometrik izomeriya ham uchraydi. xalqada 2 ta o'rin oluvchilar bo’lganda har xil uglerod atomlarida geometrik sis- va trans- izomeriyasi mavjud bo'lishi mumkin, bundan tashqari optik izomerya ham. optik izomeriya molekulada simmetriya maydoni bo'lmagandagina namoyon bo'ladi. ko'rsatilgan misollardagi metil guruhlari xalqaning tekisligi 1 va 2 tomonda bo'lishi mumkin. ma'lumki, sis- va trans- izomerlar modellarni bir-biri bilan solishtirilganda ular to'g'ri kelmaydi. shuni aytib o'tish lozimki, siklik birikmada sis- va trans- dan tashqari oyna izomeriyasi ham mavjud bo'lishi mumkin. ularni modellarini bir-biriga solishtirganda ular to'g'ri keladi. sis- va trans- izomerlar uchun bunday solishtirish xususiyati mutlaqo bo'lmaydi. bundan tashqari sikloalkanlar qatorida burilish izomeriyasi ham katta ahamiyatga ega. olinish usullari. 1. a) digalloid hosilalardan olinishi (uch, to’rt, besh va olti a'zoli sikllari hosil qilinadi). b) litiy amalgamasini 1,4- …

5 / 44

hki kondensatlanadi. (1) 8. diyen sintezi orqali olinishi: 9. benzol va uning gomologlarini gidrogenlash (n.zelinskiy usuli). (2) fizikaviy xossalari. birinchi ikki a'zosi gaz holida moddalar (siklopropan, siklobutan), c3 dan c6 gacha bo’lganlari suyuqliklar, c6 dan yuqorilari qattiq moddalardir. qaynash haroratlari uglerod soni teng keladigan to’yingan uglevodorodlardan sal yuqori.suvda barchasi erimaydi. sikloalkanlar alkanlarga ko'ra qaynash va erish xususiyatlari yuqori temperaturaga va yuqori zichlikka ega. bir xil tarkibda sikli qanchalik katta bo'lsa sikloparafin qaynash temperaturasi ham katta bo'ladi. sikloalkanlar suvda erimaydi, lekin organik erituvchilarda eriydi. ba'zi sikloalkanlar fizik xossalari jadvalda keltirilgan. birikmalari tqayn tsuyuq d204 siklopropan -126,9 -33 0,688 metil siklopropan -177,2 0,7 0,6912 siklobutan -80 13 0,7038 metil siklobutan -149,3 36,8 0,6931 siklopentan -94,4 49,3 0,7460 metil siklopentan -142,2 71,9 0,7488 siklogeksan 6,5 80,7 0,7781 10-jadval. sikloalkanlarning ba'zi bir fizikaviy xossalari. kimyoviy xossalari. sikloparafinlar kimyoviy xossalari jihatidan xuddi to’yingan alkanlarning xossalariga o’xshashdir. faqat siklopropan va siklobutanni kimyoviy xossalari to’yinmagan uglevodorodlarning xossasini …

Want to read more?

Download all 44 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uglerod skeleti"

1.uglerod skeleti to’g’ri yoki tarmoqlangan zanjirli birikmalarda bo’lishi mumkin, bunga asiklik birikmalar deyiladi. yoki asiklik birikmalar to’yingan va to’yinmagan birikmalarga bo’linadi. to’yinmagan birikmalarda uglerod atomlari o’zaro qo’sh va uch bog’lar orqali birikkan bo’ladi. b) 2.karbosiklik birikmalar. bunga uglerod atomlaridan tashkil topgan xalqa shaklidagi zanjirli birikmalar kiradi. ular ikkiga bo’linadi: ii. a) alisiklik birikmalar. b) aromatik birikmalar, tarkibida c6h6 gruppa benzol xalqasi bo’ladi. v). geterosiklik birikmalar. bu sinfga xalqada ugleroddan boshqa element (kislorod, azot, oltingugurt va boshqalar) atomlari ham bo’ladigan xalqasimon (siklik) birikmalar kiradi: qolgan organik moddalar esa shu i a, b, va ii a, b, v skeletli moddalarning hosilasi deb qabul qil...

This file contains 44 pages in DOCX format (1.8 MB). To download "uglerod skeleti", click the Telegram button on the left.

Tags: uglerod skeleti DOCX 44 pages Free download Telegram