tibbiybiologiya darsi

PPTX 25 pages 677.6 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 677.6 KB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

turon zarmed universiteti davolash ishi fakulteti 105-guruh talabasi xikmatov diyorbekning “tibbiy biologiya” fanidan tayyorlagan mustaqil ish slaydi. turon zarmed universiteti davolash ishi fakulteti 105-guruh talabasi xikmatov diyorbekning “tibbiy biologiya” fanidan tayyorlagan mustaqil ish slaydi. mavzu: irsiyatning molekular asoslari. dnk (dezoksiribonuklein kislota) irsiyatni tashuvchi molekular asos ekanligi birinchi marta 1928-yilda bakteriolog f.griffit tomonidan pnevmokokk bakteriyalarida (diplococcus pneumoniae) transformatsiya jarayonini o’rganishda aniqlangan. pnevmokokk bakteriyalarining 2 xil: s va r shtammlari ma’lum bo’lib, ular birbiridan zich muhitda o’sishi va sichqonlarga nisbatan patogenligi bilan farq qiladi. sichqonlarga nisbatan patogen bo’lgani s shakli, antigen xususiyatiga ko’ra: is, iis, iiis va hokazo xillardagi kapsulalarga ega. r shaklida kapsulalarga ega bo’lmaydi, sichqonlar uchun tashxis emas. aniqlanishicha, mutatsiya natijasida bu shakllar biri ikkinchisiga aylanishi mumkin. bunda r  s mutatsiyalar doim is = ir, iis = iir, iiis = iiir tartibda o’tadi. tajriba natijasida f. griffit shu narsani aniqladiki, agar sichqonlarga 650 da hujayralari o’ldirilgan iis shakldagi pnevmokokklar …

2 / 25

dnk irsiy axborotni tashuvchi ekanligi aniqlandi. vektor – o’zidagi genlarni boshqa hujayraga ko’chira oladigan va hujayra genomi bilan birga yoki alohida replikatsiyaga kirisha oladigan dnk molekulasidir. irsiyatda dnkning mohiyatini aniqlashda t2 bakteriofagi ustida olib borilgan tajriba, buni ikkinchi marta tasdiqladi. bakteriofag – bu bakteriya viruslaridir. bakteriofag zarrachalari e.coli bakteriya hujayralarini yemiradi. hujayra ichida bakteriofagning yangi zarrachalari hosil bo’ladi. 370 da 20 daqiqada hujayra to’liq yemiriladi va 100 ga yaqin bakteriofagning qiz zarrachalari tashqariga chiqadi. bakteriofag – ikkita makromolekulalardan oqsil va dnkdan iborat bo’lib, dnk bakteriofagning bosh qismida joylashgan. 1952-yilda xershi va m.cheyzlar bu ikki makromolekulalarning qaysi biri bakteriofagning ko’payishini boshqarishini aniqlash uchun bakteriofagni 35s va 32r izotoplari bilan ozuqa muhitida bakteriyalarga yuqtiradilar. bundan maqsad radioaktiv izotoplarni bakteriofagga o’tkazishdir. keyin nishonlangan bakteriofag bilan e.coli hujayralarini yuqtirish bo’lgan. tajriba natijasida shu narsa aniqlanadiki, 35s izotopi ham bakteriya hujayrasining tashqi qobig’ida qolgan. bakteriofag ko’payganda 32r izotopi bakteriofag nasliga o’tgan. bu yerda aynan dnk …

3 / 25

hujayralarga tashiydi, jinsiy ko’payishda esa bir organizmdan, ikkinchisiga o’tkazadi. dnk molekulasining polimer tarkibini tuzish va matbuotda 1953-yilda e’lon qilishga amerika virusologi dj.uotson va angliya fizigi f.kriklar musharraf bo’lishgan va bu ishlari uchun nobel mukofoti laureatlari bo’ldilar. 1-rasm. dnkning tuzilishi. a – dnk molekulasining qo‟sh spirali; b – o‟ng spiral - v shakli (asoslarning joylanishi o‟ng tomonda); v – chap spiral – z forma (juft nukleotidlar chap tomonda bo‟lingan holda joylashgan) 1949–1951-yillarda e.chargaff dnkning har bir molekulasida purin va pirimidin asoslarining miqdori bir-biriga teng, ya’ni timin (t)ning miqdori adenin (a)ga, sitozin (s)ning miqdori guanin (g)ga ekanligi aniqlangan (chargaff qoidasi). dnk molekulasining polimer molekulasida purin asoslaridan adenin (a) va guanin (g), pirimidin asoslaridan timin (t) va sitozin (s)ning har biri bir molekula shakar – dezoksiriboza va fosfat kislota qoldig’i bilan bog’langan bo’lib, dezoksiribonukleotid holatida dnkning tarkibiga kiradi va polidezoksiribonukleotid yoki polinukleotid zanjirini hosil qiladi. dnk molekulasining monomerlari nukleotidlar hisoblanadi. dj.uotson va f.kriklar …

4 / 25

tavsiya etilgan modelga asoslangan holda dj.uotson va f.kriklar genlar birbiridan nukleotid ketma-ketligi bilan farq qiladi, irsiy axborot nukleotidlar ketmaketligiga asoslangan holda yozilgan deb fikr yuritishgan. ko’pchilik organizmlarda dnk molekulasi qo’sh zanjirdan iborat bo’lib, zanjir tekis yoki halqasimon tuzilishga ega. hujayra yadrosining tarkibidagi dnkning umumiy soni har xil turlarda turli miqdorda bo’lib, turdan turga farq qiladi. masalan: sichqonning hujayra yadrosi tarkibidagi dnkning soni ichak tayoqchasi bakteriya hujayra yadrosi tarkibidagi dnk sonidan 600 marta ko’pdir. eukariot organizmlar hujayra yadrosi tarkibidagi dnkning soni solishtirilsa, ularda qandaydir korrelatsiya borligini, ya’ni organizm qancha yuqori taraqqiy etgan bo’lsa, uning hujayra yadrosining tarkibida dnkning soni ko’p bo’lishi aniqlanmagan. masalan, dengiz tipratikani, okun balig’i, shuningdek zig’ir hujayra yadrosida dnkning soni 1,4–1,9 ning oralig’ida bo’ladi. ayrim amfibiyalar hujayra yadrosining tarkibida dnkning soni, odam hujayra yadrosi tarkibidagi dnk sonidan 10–30 marta ko’p. vaholanki, odam baqaga qaraganda ancha murakkab genetik tuzilishga ega. ehtimol bu farq dnk molekulasida ayrim genlar sonining ko’pligida …

5 / 25

a purin – adenin, guanin va 2 ta pirimidin – timin, sitozindan iborat. dnk molekulasining eng xarakterli xususiyati shundaki, vodorod bog’lari bilan birlashgan ikkita zanjirdan iboratligidir. bu ikki ip bir-birini shunday to’ldirib turadiki, bunda bitta ipdagi adenin vodorod bog’i orqali ikkinchi ipdan timin bilan, guanin esa sitozin bilan har doim bog’lanib turadi. shuning uchun ham dnk molekulasi 2 ta ipga ajralishi va tegishli sharoitda bu iplarning har biri o’ziga o’xshash 2 ta dnk qiz molekulalarini hosil qilishidadir. dnkning ana shu xususiyati, ya’ni avtoreproduksiyasi, hujayraning bo’linishida, irsiy axborotni ona hujayradan qiz hujayralariga tashishda muhim ahamiyatga ega. dnk molekulasining eng xarakterli tomoni, uning tarkibiga kiradigan monomerlar – nukleotidlarning soniga, sifatiga va ularning qo’shilishiga bog’liqdir. dnk molekulasining ikkala ipi bir-biri bilan komplementardir, ya’ni ular bir-birini to’ldiradi. dnkning bitta o’rami 10 juft asosdan iborat bo’lib, uning uzunligi 34 a0 dir. asoslar oralig’idagi masofa 3,4 a0 dir. dnk molekulasida nukleotidlar navbat bilan ketma-ket joylashadi. nukleotidlar …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tibbiybiologiya darsi"

turon zarmed universiteti davolash ishi fakulteti 105-guruh talabasi xikmatov diyorbekning “tibbiy biologiya” fanidan tayyorlagan mustaqil ish slaydi. turon zarmed universiteti davolash ishi fakulteti 105-guruh talabasi xikmatov diyorbekning “tibbiy biologiya” fanidan tayyorlagan mustaqil ish slaydi. mavzu: irsiyatning molekular asoslari. dnk (dezoksiribonuklein kislota) irsiyatni tashuvchi molekular asos ekanligi birinchi marta 1928-yilda bakteriolog f.griffit tomonidan pnevmokokk bakteriyalarida (diplococcus pneumoniae) transformatsiya jarayonini o’rganishda aniqlangan. pnevmokokk bakteriyalarining 2 xil: s va r shtammlari ma’lum bo’lib, ular birbiridan zich muhitda o’sishi va sichqonlarga nisbatan patogenligi bilan farq qiladi. sichqonlarga nisbatan patogen bo’lgani s shakli, antigen xu...

This file contains 25 pages in PPTX format (677.6 KB). To download "tibbiybiologiya darsi", click the Telegram button on the left.

Tags: tibbiybiologiya darsi PPTX 25 pages Free download Telegram