tibbiy biologiya va genetika

PPTX 20 pages 1.4 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

prezentatsiya powerpoint mustaqil ish tibbiy biologiya va genetika mavzu:organizmning mutagen ta’siriga chidamliligi. tomos morganning xromosoma nazariyasi.jins genetikasi. tekshirdi: odilova m bajardi: abduvalixonov sh xx asrning oxiriga kelib organizmlarning barcha hujayralarida xromasomalarning soni juft va barqaror ekanligi, mitoz bo‘linishda ular ikki hissa ko‘payib, yosh hujayralarga teng taqsimlanishi, jinsiy hujayrada esa ularning diploid soni tiklanishi aniqlandi. shunday qilib, irsiyatda xromasomalar yetakchi rolni o‘ynash har tomanlama tastiqlandi. 1911 yilda amerika genetigi t.morgan o‘z laboratoryasida o‘tkazgan tadqiqototlari natijasida irsiyatning moddiy negizi hisoblangan xromasomalarni o‘rganishni yana yuqori pog‘onaga ko‘tardi. u genlarning xromasomalarda joylashish tartibini tajribada isbotlab, irsiyatning xromasoma nazariyasini yaratadi. shundan so‘ng genetikaning rivojlanishida yangi davr boshlandi. t.morgan o‘zining barcha genitik tajribalarini drozofila (meva) pashshasi ustida o‘tkazadi. chunki bu pashsha kichik, hatto probirkada ham arzon oziqa bilan ko‘payib, qisqa muddatda (ikki haftada) bir necha yuzlab yangi nasl berishi mumkin. bundan tashqari drozofila pashshasining ko‘pgina tashqi belgilari turg‘un ravishda nasildan-naslga o‘tadi. uning somatik hujayrasida faqatgina 4 …

2 / 20

echa juft bo‘ladi. bir-biridan farq qiluvchi faqat bir juft xromasoma jinsiy xromasoma deb atladi. drozofila pashshasining tana hujayrasida xromasomalar yig‘indisi 6 ta autosoma va ikkita jinsiy xromasomadan iborat. odamlar (homo zapienz zapinz)da xromasomalarning diploid soni 46 ta yoki 23 juft bo‘lib, shundan 44 tasi autosoma (erkak va ayollarda bir xil) qolgan ikkitasi jinsiy xromasomalardir. mana shu bir juft jinsiy xromasomalar bir-biridan farq qiladi. ularning bir x harfi, ikkinchisi esa u harfi bilan belgilanadi. odamda xromasomalarning normal balanisi ayollar uchun 44 xx, erkaklar uchun 44 xu bo‘ladi. o‘g‘il yoki qizning tug‘ilishi ona va ota jinsiy xromasomalarining urug‘lanishida qanday qo‘shilishiga bog‘liq. agar tuxum hujayraning x xromasomasi spermatozoidning x xromasomasi bilan qo‘shilsa, zigotada ikki (xx) xromasomalar (44 ta autosomalardan tashqari) hosil bo‘lib, qiz organizmi rivojlanadi; uning xromasomalar yig‘indisi 44 xx bo‘ladi. tuxum xujayradagi x xromasoma spermatozoidning u xromasomasi bilan qo‘shilsa, xu xromasomali zigota hosil bo‘lib, undan o‘g‘il organizmi rivojlanadi; uning xromasomalar yig‘indisi 44 …

3 / 20

chiqishga sabab bo‘ladi. urug‘lanayotgan tuxum hujayrada bitta x xromasoma o‘rniga ikkita xx xromasoma bo‘lib qolishi yoki birorta ham jinsiy xromasoma bo‘lmasligi mumkin. bunday tuxum hujayra normal spermatozoid bilan urug‘lanishi natijasida hosil bo‘lgan zigotadan xromasoma kasaligiga mubtalo bo‘lgan organizm vujudga keladi. tuxum hujayralarning hosil bo‘lishida jinsiy xromasomalar qutblarga teng taqsimlanmasligi natijasida odamda kelib chiqadigan xromasoma kasalliklari qo‘yidagilardir: 1.klaynfelder sindromi (44 xxu) erkaklarda uchraydi. organizmda jinsiy bezlar rivojlanmaydi va sprmatozoid hasil bo‘lmaydi. bunday kishilar pushtsiz (naslsiz) bo‘ladi. ularning qo‘l va oyoqlari proporsional rivojlanmaydi, organizm aqliy rivojlanishda normal holatga nisbatan orqada qoladi. 2.trisomiya sindromi (44 xxx) qiz bolalarda uchraydi. bu kasallikka mubtalo bo‘lganlarda tuxumdon bulmaydi, ikkinchi darajali jinsiy belgilar ham rivojlanmaydi, organizm naslsiz bo‘ladi. kasallangan kishilar juda ham past bo‘yli bo‘lib, aqliy rivojlanishda orqada qoladi, tez qariydi. 3.shereshevskiy-terner sindromi (44 x) ayollarda uchraydi. bu kasallik ko‘p jixatdan trisomiya sindromiga o‘xshaydi. jins genetikasi hayvonlar va o‘simliklarda erkak va urg‘ochi organizmlar nisbati 1 : 1 …

4 / 20

‘ochi organizmlarda bir xil bo'ladi). urg'ochi jins kariotipida jinsiy xromosomalar bir xil bo'ladi, ular bir xil gametalarni hosil qilgani uchun gomogametali deyiladi: erkak jinsiy jinsiy xromosomalari har xil bo‘lib, ikki xil gametalarni hosil qilganligi uchun geterogametali deyiladi odamda x xromosomaga bog‘liq belgilarga daltonizm, gemofiliya (retsessiv), tish emali qo‘ng‘ir rangda bo‘lishi (dominant) misol bo‘la oladi y xromosomaga bog'liq belgilar kamroq. ularga gipertrixoz, sindaktiliya misol bo‘la oladi. jins bir yoki bir necha genning nazorati va ta'siri bilan belgilanadi. ma’lumki, jinsni belgilovchi genlar jinsiy xromosomalarda (geteroxromosomalarda) joylashgan. shuni alohida ta'kidlash zarurki, geteroxromosomalarda jinsni belgilovchi genlar bilan bir qatorda organizmning boshqa ko'pgina belgilarini shakllantiruvchi genlar ham joylashgan. tabiiyki, jinsiy xromosomalardan o'rin olgan mazkur genlar guruhi muayyan jins bilan birikkan holda o'ziga xos tarzda nasldan-naslga o'tadi. jinsiy xromosomalarda joylashgan genlar ta'sirida yuzaga chiqadigan belgilarga jins bilan birikkan holda irsiylanish deb ataladi. hozirgi paytda odamlarda jinsiy x yoki y xromosoma bilan belgilangan belgilar borligi aniqlandi. jumladan, …

5 / 20

li ekanligini aniqlab olish zarur. mutagenlar (mutatsiya va ... genez) — fizik va kimyoviy omillarning tirik organizmlarga taʼsir etib, ularda mutatsiyalar paydo qiladigan omillar. fizik m. ichida ionlovchi nurlar muhim oʻrin tutadi. ular, oʻz navbatida, elektromagnitli (toʻlqinli) va korpuskulyar omillarga boʻlinadi. birinchi guruhga rentgen, gamma va kosmik nurlar kiradi. ikkinchi guruhga beta zarrachalar (elektron va pozitronlar), protonlar, neytronlar, alfa zarrachalar, yuqori va past harorat kiradi. ionlovchi nurlarning barchaturlari mutagenlik xossalariga ega, ammo sunʼiy mutatsiyalarni olishda, asosan, rentgen va gamma nurlari qoʻllanadi. kimyoviy mutagenlarga koʻpchilik alkillovchi birikmalar (di-metilsulfat, dietilsulfat, etilenimin, n nitrozoalkilmochevina, nitrozometilmochevina, nitrozoetilmochevina, etilmetan sulfonat, di-etilnitrozomochevina va boshqalar), nuklein kislotalar azotli asoslarining analoglari, alkaloidlar va boshqa kiradi. m. orasida kanserogen va teratogen xossalarga ega boʻlganlari ham uchraydi. shu sababli koʻpchilik mamlakatlarda barcha yangi kimyoviy birikmalarning mutagenlik xususiyatini tekshirish uchun maxsus institut va lab. tashkil etilgan. mutagenez - mutatsiyalar yuzaga jarayon. mexanizmi qanday, u bo'lishi mumkin? kuchli mutagen omillar deb atalmish …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tibbiy biologiya va genetika"

prezentatsiya powerpoint mustaqil ish tibbiy biologiya va genetika mavzu:organizmning mutagen ta’siriga chidamliligi. tomos morganning xromosoma nazariyasi.jins genetikasi. tekshirdi: odilova m bajardi: abduvalixonov sh xx asrning oxiriga kelib organizmlarning barcha hujayralarida xromasomalarning soni juft va barqaror ekanligi, mitoz bo‘linishda ular ikki hissa ko‘payib, yosh hujayralarga teng taqsimlanishi, jinsiy hujayrada esa ularning diploid soni tiklanishi aniqlandi. shunday qilib, irsiyatda xromasomalar yetakchi rolni o‘ynash har tomanlama tastiqlandi. 1911 yilda amerika genetigi t.morgan o‘z laboratoryasida o‘tkazgan tadqiqototlari natijasida irsiyatning moddiy negizi hisoblangan xromasomalarni o‘rganishni yana yuqori pog‘onaga ko‘tardi. u genlarning xromasomalarda joylashish tarti...

This file contains 20 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "tibbiy biologiya va genetika", click the Telegram button on the left.

Tags: tibbiy biologiya va genetika PPTX 20 pages Free download Telegram