oqsillarningstrukturalari

PPTX 39 pages 3.8 MB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.8 MB

File type PPTX

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

prezentatsiya powerpoint 2-mavzu: oqsillarning strukturalari. oqsillarni ajratib olish va tozalash usullari. oqsillar denaturatsiyasi. reja: 1. oqsillar haqida umumiy tushuncha. 2. oqsillar klassifikatsiyasi. 3. oqsillarning funktsiyasi. 4. oqsillarni ajratib olish va tozalash usullari. 5. oqsillar denaturatsiyasi. 1. oqsillar haqida umumiy tushuncha. oqsillar, ya’ni proteinlar barcha organizmlar tarkibiga kiradigan eng muhim biopolimerlardan biri. ularning «protein» (yunoncha prot, eyuz — birinchi, eng muhim) deb atalishi haqiqatan ham oqsillarning hayotdagi o’rnini rasmona aniq ifodalaydi. oqsil nomi esa tuxum oqligi so’zidan kelib chiqqan sodda atamadir. adabiyotlarda bu ikkala so’z ham bir xil ma’noda, sinonimlar sifatida ishlatiladi. oqsillar hujayra tarkibidagi organik moddalarning taxminan 50% ini tashkil qiladi. tirik organizmlarning to’qimalari, hujayralari, hujayra komponentlari asosan protein molekulalaridan tashkil topgan. oqsillarning xillari nihoyatda ko’p. organizmlarning har bir turi o’ziga xos oqsillarga ega. eng sodda organizmlardan bo’lgan, biokimyoviy tomondan yaxshi o’rganilgan bakteriya — ichak tayoqchasi (eshiriha coli) hujayrasida 3000 ga yaqin ayrim oqsil molekulalari mavjud. odam organizmidagi oqsillarning xillari …

2 / 39

, ular 50 dan kam bo’lsa peptidlar (polipeptidlar), ortiq bo’lsa oqsillar deb ataladi. 2. oqsillar klassifikatsiyasi. 2.1. oqsillar hujayrada boshqa hamma birikmalarga (kimyoviy komponentlarga) qaraganda ancha ko’p jarayonlarda xilma-xil funktsiyalarni bajaradi. hamma proteinlarning struktura elementlari bir xil aminokislotalar bo’lsa ham, oqsil molekulasida nisbiy miqdori va joylashish o’rni turlicha. ko’p minglab oqsillarning sistematik va mantiqiy klassifikatsiyasi ularning kimyoviy strukturasiga asoslanishi kerak. ammo bu vazifa juda mushkul va hozircha bajarilishi mumkin bo’lmaganidan klassifikatsiya soddaroq printsiplar — 1. ularning funktsiyasi, 2. kelib chiqishi, 3. joylashishi, 4. erish xususiyati, 5. sodda yoki murakkabligi asosida tuzilgan. 2.2. oqsillarning umumiy funktsiyasi bo’yicha klassifikatsiyasi. proteinlar bajaradigan funktsiyalari faqat oqsil molekulalari uchun xos, aksari ajoyib yagona vazifalardir. eng muhimi quyidagilar: 1. katalitik funktsiyasi. shu vaqtgacha kashf etilgan barcha biologik katalizatorlar — fermentlar oqsildir. bitta hujayrada ularning soni 2000 dan ortiq bo’ladi. bu funktsiya faqat oqsillar uchun xos. 2. ehtiyot oziq moddasi sifatida oqsillar chegaralangan miqdorda qonda, ba’zi to’qimalarda, …

3 / 39

gormonlar. bir qator ichki sekretsiya bezlarining mahsulotlari peptid va oqsil tabiatiga ega. masalan, insulin, o’sish gormoni va boshqalar. ular organizmda moddalar almashinuvini rostlab turadi. 7. struktura funktsiyasi. oqsillar biriktiruvchi to’qimaning asosiy qurilish materiali: keratin, kollagen, elastin shular qatoriga kiradi. lekin oqsillar hujayra skeleti, xromosomalar, membrana, ribosomalar, retseptorlar tarkibida boshqa moddalar bilan birgalikda uchraydi. bu aytib o’tilgan asosiy funktsiyalardan tashqari xususiy funktsiyasi, oqsillar, yana juda ko’p biologik faol strukturalarning tuzilishida va funktsiyasida ham ishtirok etadi. masalan, 1. hayvon zaharlari ham aksari oqsil tabiatiga ega, 2. ko’rish pigmenti rodopsin, 3. axborotni hujayra ichiga o’tkazadigan membrana yuzasidagi maxsus tuzilma retseptorlar oqsillarning boshqa molekulalar bilan kompleksidir; 4. qon oqsili fibrinogen qon ivishida ishtirok etadi. 2.3. oqsillarni tarkibiga qarab klassifikatsiyasi ikki kategoriyaga: 1. oddiy oqsillar (proteinlar) va 2. murakkab (konyugirlangan) oqsillar (proteidlar) ga bo’lish mumkin. oddiy oqsillar kategoriyagasiga mansub oqsillar faqat protein molekulasidan iborat bo’lib, boshqa qo’shimcha komponent tutmaydi. murakkab oqsillar polipeptid zanjirdan tashqari, unga …

4 / 39

. o’simlik, 3. qon, 4. sut, 5. muskul oqsillariga bo’lish mumkin. 4. oqsillarni ajratib olish va tozalash usullari. oqsillarning fizik-kimyoviy xossalarini to’la tekshirish, tarkibi va tuzilishini o’rganish uchun ularning kimyoviy sof, individual preparatini ajratib olish zarur. buning uchun biologik material maydalanadi, oqsillar ekstraktsiya qilinadi, ya’ni eritma holiga keltiriladi va turli oqsillar aralashmasidan tegishli oqsil ajratib olinadi. oqsillar yuqori harorat va kuchli kimyoviy reagentlarga juda sezgir va ko’pincha murakkab aralashmalar tarkibida juda kam miqdorda bo’lganidan, ularni ajratish, tozalash, tekshirish uchun juda ham takomillashgan va ixtisoslashgan maxsus usullar ishlab chiqilgan. bu usullarning imkoniyati, ruxsat etgan chegarasini tasavvur qilish uchun quyidagi misolni keltirish mumkin. bitta hujayra namunasida bir marta o’tkazilgan tekshirish davomida 2000 ga yaqin individual oqsillarni aniqlashga erishilgan. bu ajoyib usullar bilan faqat ish davomida yaqindan tanishish va ularni qunt bilan tekshirib, mashq qilib o’rganish mumkin. oqsillar bilan ishlashning birinchi sharti ularni yumshoq sharoitda, past (+ 4°c dan yuqori bo’lmagan) haroratda gomogen …

5 / 39

egishli oqsilni cho’ktirish, 2. isitish bilan denatfuratsiyalash, 3. organik eritmalar bilan cho’ktirish, 4. xromotografiya, 5. gelfiltrlash, 6. elektroforez, 7. ultratsentrifugalash, 8. ikki fazali sistemada taqsimlash, 9. kristallash va hokazolar. bu usullardan har birining ruxsat etilgan chegarasi bor. ularning har biri alohida yoki birga ma’lum aniq maqsad uchun qo’llanadi. oqsillarni fraktsiyalashdagi eng samarali usullardan biri xromatografiyadir. bu usul birinchi marta 1906 yilda rus olimi tsvet tomonidan xlorofill va o’simliklarning boshqa pigmentlarini ajratish uchun qo’llangan edi. u aralashma komponentlarining ikki faza, turg’un va harakatchan fazalar o’rtasida taqsimlanishiga asoslangan. juda kichik molekulalar jelning ko'p teshiklariga kiradi, gel o'rtasida muvozanat va shuning uchun sekin harakat va keyinroq elutsiya qilinadi o'rta kattalikdagi molekulalar jel ichidagi ba'zi teshiklarga kiradi, gel va harakatlanuvchi bufer o'rtasidagi muvozanat katta molekulalar gelda bir nechta teshiklarga kiradi va hokazotez sayohat qiladi va tezroq chiqariladi gelfiltrlash harakatchan faza ko’pincha suyuqlik yoki gaz (gaz xromatografiyasi) shaklida turg’un fazaning xossalariga qarab 1. adsorbtsion, 2. …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oqsillarningstrukturalari"

prezentatsiya powerpoint 2-mavzu: oqsillarning strukturalari. oqsillarni ajratib olish va tozalash usullari. oqsillar denaturatsiyasi. reja: 1. oqsillar haqida umumiy tushuncha. 2. oqsillar klassifikatsiyasi. 3. oqsillarning funktsiyasi. 4. oqsillarni ajratib olish va tozalash usullari. 5. oqsillar denaturatsiyasi. 1. oqsillar haqida umumiy tushuncha. oqsillar, ya’ni proteinlar barcha organizmlar tarkibiga kiradigan eng muhim biopolimerlardan biri. ularning «protein» (yunoncha prot, eyuz — birinchi, eng muhim) deb atalishi haqiqatan ham oqsillarning hayotdagi o’rnini rasmona aniq ifodalaydi. oqsil nomi esa tuxum oqligi so’zidan kelib chiqqan sodda atamadir. adabiyotlarda bu ikkala so’z ham bir xil ma’noda, sinonimlar sifatida ishlatiladi. oqsillar hujayra tarkibidagi organik moddalarning t...

This file contains 39 pages in PPTX format (3.8 MB). To download "oqsillarningstrukturalari", click the Telegram button on the left.

Tags: oqsillarningstrukturalari PPTX 39 pages Free download Telegram