geobotanika

PPTX 18 pages 5.1 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.1 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

prezentatsiya powerpoint mavzu; geobotanikaga kirish. reja 1.geobotanika fani haqida umumiy tushuncha. 2.geobotanika fanining rivojlanish tarixi. 3.geobotanika fanining o‘simliklar qoplamini o‘rganishdagi roli. 4.o‘simliklarning hayotiy shakllar bo‘yicha xilma-xilligi. geobotanika (grekcha geo — yer, botanike — o‘simlik) — yer yuzidagi o‘simliklar jamoasi haqidagi fan. geobotanika deganda fitotsenologiyaning sinonimi yoki fitotsenologiya bilan botanik geografiyaning majmuasi yoki fitotsenologiya, botanik geografiya va o‘simliklar geografiyasi kabi bo‘limlarning umumiy majmuasi tushuniladi. fitotsenologiya termini 1918 yilda daniyalik olim gams tomonidan taklif etilgan. shundan buyon bu so‘z geobotanika so‘zining sinonimi sifatida ishlatilib kelinmoqda. u botanika va geografiya fanlarining ajralmas bir qismi bo‘lib, o‘simliklarning yer yuzida tarqalishi va joylashish qonuniyatlarini o‘rganadi. boshqacha qilib aytganda, yer sharida tarqalgan o‘simliklar jamoasi va undagi qavmlar (fitotsenozlar) ning tuzilishi, tarkibi va taraqqiyotini tuproq, iqlim, geologik omillarga bog‘lab o‘rganuvchi fan tushuniladi va u alohida o‘simlik yoki florani emas, o‘simliklar guruhini, qoplamini, uyushmasini dunyo floristik oblastlari bo‘yicha o‘rganadi. geobotanika fanining asosiy maqsadi tabiiy holda tarqalgan o‘simlik guruhlari …

2 / 18

ing tuproq qatlami, tuprohining tuzilishi, tarkibi, o‘simliklar qoplamini, hattoki yer osti suvlari holatini aniqlashda ham geobotanik ishlar asos bo‘lib xizmat qiladi. geobotanika fan sifatida xviii asr oxiri xix asr boshlarida rivojlana boshladi. bu fanning rivojlanish tarixi o‘simliklar geografiyasi hamda ekologiyasi bilan chambarchas boglangan. “o‘simliklar geografiyasi” fani a.gumboldtning 1805 yilda nashr etilgai “idei geografii rasteniy” (o‘simliklar geografiyasi to‘grisida g‘oyalar) asarida to‘liq berilgan. shu bilan birga, asarda geobotanikaga oid fikrlar ham bayon etilgan edi. xix asr boshlarida g‘arbiy yevropaning o‘simliklar qoplamini geografik yo‘nalishda o‘rganish ishlari boshlandi. akademik frans ivanovich ruprext (1833-1878) va uning hamkasbi kiev universiteti professori ilya grigoryevich borshov (1814-1870) 1857-1858 yillarda orol dengizi qirg‘oqlariga va sirdaryo havzasiga ekspeditsiya tashkil qiladi. ushbu ekspeditsiyadan maqsad orol bo‘yi o‘simliklari qoplamini o‘rganish bo‘lgan. ushbu ekspeditsiyaning tashkilotchisi ruprext edi. borshov ushbu ekspeditsiyada yig‘ilgan materiallar asosida 1865 yil “materiali dlya botanicheskoy geografii aralo-kaspiyskogo kraya” nomli yirik asarini nashr etirdi. ushbu asar geobotanika yo‘nalishdagi dastlabki ishlardan bo‘lsada, …

3 / 18

o‘lib fanga «geobotanika» terminini kiritdi. geobotanikaning fan sifatida shakllanishida rus akademigi f.ruprextning hissasini alohida takidlash lozim. o‘simliklar qoplami sistematikasiga oid dastlabki ma’lumotlarni avstriyalik olim karner o‘zining “jizn rasteniy dunayskix stran” nomli asarini yozib, u o‘simliklar qoplamini formatsiyalarga ajratishni fanga kiritdi. tuproqshunos olimlardan v.v.dokuchayev, p.a.kostuchev, botanik geograf olimlardan a.n.krasnov, g.i.tanfilyev, s.i.korjinskiy, p.n.krilov, i.k.pachoskiyning xizmatlarini alohida takidlab o‘tish zarur. dokuchayev 1880 yillarda bir gruppa mutaxassis olimlar bilan birga (tuproqshunos, geobotanik, meteorolog) dasht cho‘l mintaqasining tuprog‘ini kompleks o‘rgandi. xix asrning so‘nggi yillarida geobotanik tadqiqotlar keng miqyosda olib borildi. iosif kondratyevich pachoskiy “stadii razvitiya flori” (1891) asarida hozirgi geobotanika termini o‘rniga «florologiya» terminini qo‘lladi. 1896 yilda pachoskiy o‘zining «fitosotsiologiya» terminini kiritdi. bu so‘z ham fanda uzoq turmasdan daniyalik olim gams (1918) taklifi bilan «fitotsenologiya» terminiga aylantirildi. bu so‘z hozirgi kunda geobotanikaning sinonimi sifatida keng qo‘llanilib kelinmoqda. v.n.sukachev o‘zining 1904, 1908 yillarda nashr ettirgan geobotanik yo‘nalishdagi ishlarida, geobotanika yangi yo‘nalish bo‘lib, yangi bilim berishga asoslangandir, …

4 / 18

eb ko‘rsatdi. ularning bundan keyingi maqolalarida bu bahsga yakun yasaldi. xx asrning ikkinchi yarmidan boshlab o‘rta osiyo, kavkazorti, uzoq shimol o‘lkalarini o‘zlashtirish maqsadida yirik hajmli geobotanik yo‘nalishdagi tekshirish ishlari olib borildi. yirik universitetlarda geobotanika kafedralari tashkil etildi. ye.m.lavrenko boshchiligida “polevaya geobotanika” nomli ko‘p jildli asarning birinchi jildi 1959 yil nashr ettirildi. o‘zbekistonda ham geobotanika fanining o‘ziga xos bosqichlari bo‘lib, o‘zbekistonlik olimlarning bu sohadagi ilmiy ishlari dunyo geobotanika faniga qo‘shilgan hissadir. o‘zbekiston va o‘rta osiyoda unga yondosh hududlarda dastlabki botanik-geografik va geobotanik tekshirishlar x1x asrda boshlandi. aleksandr leman 1841 yilda buxoro va samarqand atroflarida, zarafshon daryosining yuqori oqimidan ko‘plab botanik materiallar to‘pladi. ushbu yig‘ilgan materiallanga asoslanib i.g.borshov 1865 yilda zarafshon vodiysini alohida botanik geografik rayonga ajratdi. o‘rta osiyo cho‘llari shimoliy rayonlarining o‘simliklar formatsiyalarini o‘rganish natijasida,o‘simliklar qoplami mustaqil,avtoxton yo‘l bilan paydo bo‘lib rivojlanganligini isbotladi. o.a.fedchenko zarafshon vodiysida 1868-1871 yillarda tekshirishlar olib borib, bir yarim mingga yaqin o‘simlik turlarini aniqladi. a.b.bunakovskiy 1873-1874 yillarda …

5 / 18

lar akademik ye.p.korovin boshchiligida olib borildi va 200 ga yaqin geobotanik mutaxassislar tayyorlandi. bulardan s.n.kudryashov, i.i.granitov, m.m.orifxonova, a.y.butkov, v.k.paziy, m.m.nabiyev, t.a.adilov, p.k.zokirovlar o‘zbekiston geobotanikasi faniga munosib hissa qo‘shdi. yirik geobotanik olim ye.p.korovin o‘zining «rastitelnost sredney azii i yujnogo kazaxstana» (1940) nomli yirik asarida o‘rta osiyo va qozog‘istonning o‘simliklar qoplami haqida to‘liq ma’lumot bergan. i.i.granitov boshchiligida 1931 yilda birinchi marta o‘zbekiston o‘tloqzorlarini geobotanik jihatdan o‘rganish boshlandi. natijada 1936 yildan boshlab keng ko‘lamli xaritalash ishlari boshlab yuborildi. bundan tashqari, o‘zbekiston olimlari tomonidan yirik geobotanik ishlar amalga oshirilgan hamda quyidagi asarlar nashr ettirilgan: i.i.granitov «rastitelnost uzbekistana» (1956), «rastitelniy pokrov yuga zapadnix kizilkumov» (1964; 1967), q.3.zokirov “flora i rastitelnost basseyna reki zeravshan” (1955; 1968), “opit tipologii rastitelnosti zemnogo shara na primere sredney azii” (1978), p.q.zokirov “rastitelniy pokrov nuratinskix gor” (1967), m.m.orifxonova «rastitelnost ferganskoy dolini” (1967), a.y.butkov “visokogornaya rastitelnost zapadnogo tyan-shanya i ego xozyaystvennoe znachenie” (1969), m.m.nabiyev “botanika atlas lug‘ati” (1969) kabi yirik geobotanik asarlardir. …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "geobotanika"

prezentatsiya powerpoint mavzu; geobotanikaga kirish. reja 1.geobotanika fani haqida umumiy tushuncha. 2.geobotanika fanining rivojlanish tarixi. 3.geobotanika fanining o‘simliklar qoplamini o‘rganishdagi roli. 4.o‘simliklarning hayotiy shakllar bo‘yicha xilma-xilligi. geobotanika (grekcha geo — yer, botanike — o‘simlik) — yer yuzidagi o‘simliklar jamoasi haqidagi fan. geobotanika deganda fitotsenologiyaning sinonimi yoki fitotsenologiya bilan botanik geografiyaning majmuasi yoki fitotsenologiya, botanik geografiya va o‘simliklar geografiyasi kabi bo‘limlarning umumiy majmuasi tushuniladi. fitotsenologiya termini 1918 yilda daniyalik olim gams tomonidan taklif etilgan. shundan buyon bu so‘z geobotanika so‘zining sinonimi sifatida ishlatilib kelinmoqda. u botanika va geografiya fanlarining ...

This file contains 18 pages in PPTX format (5.1 MB). To download "geobotanika", click the Telegram button on the left.

Tags: geobotanika PPTX 18 pages Free download Telegram