tuzilishivavazifalari

PPTX 29 pages 13.0 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 13.0 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

chirchiq-2018 6-mavzu: asosiy to‘qimaning tuzilishi va vazifalari reja: assimilyatsiyalovchi to‘qima jamg‘aruvchi to‘qima aerenxima va so‘ruvchi to‘qimalar ajratuvchi to‘qima tashqi va ichki ajratuvchi to‘qimaning tuzilishi va vazifalari tayanch iboralar: assimilyasiyalovchi – g’ovaksimon, ustunsimon va krans hujayralar; g‘amlovchi (zapas) to‘qimalar – parenxima hujayralar, endosperm, perisperm; aerenxima, so‘ruvchi to’qima – rizoderma, velamen, gidropot; ajratuvchi to’qima – tashqi ajratuvchi (bezsimon tuklar, trixomalar emergenslar tikanlar, barg tishchalari gidatodlar suv bezlari va hazm bezlari, niktarniklar) va ichki ajratuvchi (idioplastlar, sxizogen va lizigen ajratma kanallari, sut yo’llari); asosiy to’qima: asosiy to‘qimalar o‘simliklarning vegetativ va generativ organlarining asosiy qismini tashkil qilib, vazifasiga ko‘ra 5 turga bo’linadi: assimilyatsiyalovchi to‘qimalar g‘amlovchi (zapas) to‘qimalar aerenxima (shamollatuvchi) to‘qimalar so‘ruvchi to‘qimalar; ajratuvchi to‘qimalar. assimilyatsiyalovchi to’qima: assimilyatsiya (lot. a s s i m i l ya s i o – o‘zlashtirish) to‘qimalarining asosiy vazifasi fotosintezdan iborat. bu to‘qimalarda hayot uchun eng zarur bo‘lgan organik moddalar sintez qilinadi. assimilyatsiyalovchi to’qima xlorofillga boy bo’lgan ustunsimon, g’ovaksimon …

2 / 29

hi to’qima tuzilishi: 1 – epiderma, 2 – g‘ovaksimon hujayra, 3 – o‘tkazuvchi bog‘lam, 4 – kollenxima, 5 – ustunsimon hujayra, 6 – trixoma. 1 2 3 4 1 5 2 3 1 5 2 3 6 krans hujayra - fotosintezni amalga oshiruvchi tuzilma. krans hujayraning asosiy belgilaridan biri unda ko‘p sonli xloroplastlarning mavjudligi bo‘lib, ularning shakli ko‘p xollarda cho‘zinchoq, xatto to‘lqinsimon va jadal kraxmal to‘plashga moslashgan bo‘ladi (karpilov, 1970). mezofilldagi ustunsumon va krans hujayra xloroplastlari c4 tipli fotosintezni birgalikda amalga oshiradilar. krans hujayradagi mitoxondriya mezofill hujayralarinikidan 10 baravar faol (black, 1971) bo‘ladi assimilyasiyalovchi to’qima: turli o‘simlik turlarining krans hujayralari bargning turli qismlarida joylashib, tuzilmaning o‘zgaruvchanligini ta’minlashda katta imkoniyatlar yaratadi, hamda bunday hujayra va qurg‘oqchilikka chidamliligini ta’minlagani o‘simlikni jaziramaga uchun u evolyusion jihatidan yangi va yosh tuzilma hisoblanadi. krans hujayrali va c4 tipli fotosintezlovchi o‘simliklar s3 fotosintezlovchi - kserofitlarga nisbatan oqsilni 20 baravar ortiq ishlab chiqaradi, transpirasiya uchun suvni 2,5 …

3 / 29

ddalar tinim davridan so‘ng o‘zlashtiriladi. g‘amlovchi to‘qimalar yupqa devorli tirik parenxima hujayralardan iborat bo’lib, ularda oziq moddalar qattiq va suyuq holatda to‘planadi. qattiq holda - kraxmal, oqsil kristallari (kartoshka tugunaklarida va piyozdoshlarning urug‘ida) yoki aleyron donachalari shaklida, suyuq holda esa - lavlagi ildizmevalar, sabzi piyozboshlilar, shakar qamish, uzum, tarvuz, qovun va boshqalarda uchraydi. 2-rasm. s. longa turi ildizpoyasi ko'ndalang kesmasining anatomo-gistologik tuzilishi. g’amlovchi to’qimalar: bir pallali o‘simliklarda organik oziq moddalar poya va urug‘larda to‘planadi. ko‘pchilik o‘simlik urug‘larida maxsus oziq modda to‘plovchi to‘qima – endosperm va perisperm bo‘ladi. o‘simlik turiga qarab urug‘lar endospermida turli moddalar to‘planadi. bug‘doy, sholi, arpalarda kraxmal, no‘xot va loviyalar urug‘larida erimaydigan oqsil va kraxmal, kanakunjut urug‘ida oqsil va moylar, kungaboqar, kunjut, yong‘oq kabilarda esa moy to‘planadi. to‘plangan moddalar hujayralarda erigan yoki erimagan holatda bo‘ladi. yoz davomida to‘plangan organik moddalar bahorda murtak va kurtaklarning o‘sishi va rivojlanishiga sarf bo‘ladi. ikki pallali o‘t o‘simliklarda organik moddalar asosan poyaning o‘zak …

4 / 29

simliklarda maxsus suv saqlovchi to‘qimalar hosil bo‘ladi. bunday to‘qimalar yupqa devorli suv saqlovchi, gipoderma va gidrotsit hujayralardan iborat bo‘lib, suvni saqlashga yordam beradigan shilimshiq moddalarga ega. suv saqlovchi hujayralarni sukkulent o‘simliklarning poya va barglarda yaxshi rivojlangan bo’ladi. a b g‘amlovchi to‘qima – suv saqlovchi hujayraning climacoptera ferganica (a) va salsola euryphylla (b) o‘simligi bargidagi anatomik tuzilishi: 1 – suv saqlovchi hujayra, 2 – o‘tkazuvchi bog‘lam. 1 2 aerenxima (shamollatuvchi) to‘qimalar aerenxima (yunon. aer - havo; enxima - to‘ldirilgan) to’qima hujayralarining oralig‘i havo bilan to‘ldirilgan bo‘lib, suv ostida yoki suv yuzasida qalqib o‘suvchi gidrofit (yunon. gidro -suv; fiton - o‘simlik) va ba’zi quruqlikda o‘suvchi o‘simliklarga xos xususiyatlardan hisoblanadi. aerenxima to‘qimalari o‘simliklarni havo (kislorod va karbonat angidrid) bilan ta’minlaydi, shuning uchun ham suvda o‘suvchi o‘simliklar suv yuzasida qalqib tura oladi (zulfiobilar, o‘qbarg, suvayiqtovoni va boshqalar). aerenxima to‘qimalari suv va botqoqlikda o‘suvchi o‘simliklarning vegetativ organlarida uchraydi. bu to‘qimalar parenxima hujayralarining modifikasiyasi (lot. modifikasio …

5 / 29

ya o‘simligining havo ildizlarida yaxshi rivojlangan. gaustoriya (lotincha haustoria) yoki so'rg'ichlar parazit o‘simliklarining poya va ildiz metamorfozlashishidan paydo bo‘lib, o‘simliklar ta’nasiga kirib boradigan so‘rg‘ichlari moddani o'zlashtirishga xizmat qiladi. gaustoriyalar: gidropodlar: gidropodlar bir yoki ko‘p hujayralar guruhidan tashkil topib, suvga yashaydigan botib o‘simliklar barglarining ustki tomonida paydo bo‘ladi. gidropodlar suvda erigan moddalarni tanlab so‘rish xususiyatiga egadirlar. ajratuvchi to’qima: ajaratuvchi to’qimalar, o’zidan ajaratadigan moddalarning tashqariga yoki ichkarida saqlanib qolishiga asoslanib, ikki guruhga bo’linadi: evolyutsiya jarayonida tashqariga chiqaruvchi to’qima epidermadan, sekretlarni saqlovchi to’qima esa, assimlyatsion va g’amlovchi to’qimalardan kelib chiqqan. ajratuvchi to‘qimalar tashqi ajratuvchi to‘qimalar bir hujayrali, ko‘p hujayrali bezsimon tuklar (trixomalar) floral va ekstrafloral nektardonlar gidatodlar emergenslar xasharatxo‘r o‘simliklarni bezlari ichki ajratuvchi to‘qimalar idioplastlar sxizogen va lizigen ajratma kanallar sut yo‘llari tashqi ajratuvchi to’qimalar: trixomalar (bezsimon tuklar) - epiderma hujayralari hosil qilgan o‘simtalar trixomalar deb ataladi. ular nihoyatda xilma–xil bo‘lib, ayrim sistematik guruhlar uchun xarakterli belgi hisoblanadi. cho‘l o‘simlik barglarining trixomalari (t): …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuzilishivavazifalari"

chirchiq-2018 6-mavzu: asosiy to‘qimaning tuzilishi va vazifalari reja: assimilyatsiyalovchi to‘qima jamg‘aruvchi to‘qima aerenxima va so‘ruvchi to‘qimalar ajratuvchi to‘qima tashqi va ichki ajratuvchi to‘qimaning tuzilishi va vazifalari tayanch iboralar: assimilyasiyalovchi – g’ovaksimon, ustunsimon va krans hujayralar; g‘amlovchi (zapas) to‘qimalar – parenxima hujayralar, endosperm, perisperm; aerenxima, so‘ruvchi to’qima – rizoderma, velamen, gidropot; ajratuvchi to’qima – tashqi ajratuvchi (bezsimon tuklar, trixomalar emergenslar tikanlar, barg tishchalari gidatodlar suv bezlari va hazm bezlari, niktarniklar) va ichki ajratuvchi (idioplastlar, sxizogen va lizigen ajratma kanallari, sut yo’llari); asosiy to’qima: asosiy to‘qimalar o‘simliklarning vegetativ va generativ organlarining aso...

This file contains 29 pages in PPTX format (13.0 MB). To download "tuzilishivavazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tuzilishivavazifalari PPTX 29 pages Free download Telegram