tabiat va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlar

DOCX 10 pages 24.1 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.1 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

refarat mavzu: tabiat va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlar reja: 1. tabiat, jamiyat va inson. 2. tabiat va jamiyat munosabatlari evolyutsiyasi. 3. insonning ijtimoiy biologik mohiyati, tabiatni muhofaza qilish va undan oqilona foydalanishning nazariy asoslari. 4. tabiatni muhofaza qilish va undan oqilona foydalanishning tarixi. 5. o'zbekistonda tabiatdan foydalanish tarixi 1. tabiat insonlarning moddiy va ma’naviy talablarini qondiruvchi manbadir. tabiat – bu butun moddiy borliqdir. tabiat va jamiyat bir-biri bilan chambarchas bog‘langan yaxlit borliqning ikki bo‘lagini tashkil etadi. tabiat va jamiyatning umumiy belgilari bilan bir qatorda o‘ziga xos tomonlari ham bor. butun ijtimoiy hayot, ishlab chiqarish, inson va ongi tabiat qonunlariga bo‘ysunadilar. bu borada jamiyat tabiatning bir qismi, uning sotsial mohiyatini aks ettiradi. jamiyat va tabiat turli yo‘nalishlarda doim muloqotda bo‘ladi. tabiiy muhitsiz jamiyat yashay olmaydi. hayot insonni tabiat bilan bog‘laydi. insonni yashashi uchun zarur bo‘lgan barcha narsalar – ozuqa, kiyim, qurilish materiallari va boshqalar tabiatdan olinadi. jamiayatda foydalaniladigan barcha narsalar ikki element: …

2 / 10

da va energuya almashinuvi, ya’ni xom-ashyolarni tabiatdan ortig‘i bilan olinishi va zararli chiqindi holiday atrof muhitga tashlanishi tabiat va jamiyat o‘rtasidagi azaliy muvozanatning buzilishiga olib keldi. tabiat va jamiyat munosabatlarining rovijlanishida biogen, antropogen va texnogen bosqichlar ajratiladi. 2.tabiiy muhit holatining inson ta’sirida o‘zgarishi, jonli va jonsiz komponentlarga kuchli antropogen ta’sir ekologik muammolarni keltirib chiqardi. mahalliy, mintaqaviy va global ekologik muammolarni ajratish mumkin. ayrim yirik shahar, sanoat markazlari, alohida tumanlarda mahalliy, orolbo‘yi, chernobilda mintaqaviy ekologik tang vaziyatlar vujudga kelgan. ozon tuynuklari muammosi, kislotali yomg‘irlar, cho‘llashish, dunyo okeanining ifloslanishi va boshqalar umumsayyoraviy muammolar hisoblanadi. yer yuzida ekologik tang vaziyatli hududlarning keskin ko‘payishi global ekologik inqiroz havfining real ekanligi ko‘rsatadi. agar keyingi 30-40 yil ichida ekologik muammolarni hal etish uchun barcha zarur chora-tadbirlar ko‘rilmasa ekologik inqiroz muqarrardir. ekologiya deganda organizmlarning o‘zaro va muhit bilan aloqadorligini o‘rganadigan biologik fan tushuniladi. shuning bilan birga ekologiya deganda inson va organizmlarning yashash muhiti holati, organizmlar (shu jumladan …

3 / 10

unchasiga ma’nodoshdir. 3. ibtidoiy jamoa tuzumi davrida o‘ziga kerakli bo‘lgan ozuqalarni olishdan tashqari, tabiatdan olayotgan ne’matlarning holatiga ahamiyat bera boshlagan. kishilar tabiiy hodisa va jarayonlarning sabablarini, ular o‘rtasidagi aloqalarni aniqlamoqchi bo‘lgan, albatta. ishlab chiqarish qurollarining ancha takomillashgan turlari – o]q-yoy, murakkabroq baliq ovlash asboblari, qadimgi aholining tabiatan o‘zi uchun zarur bo‘lgan narsalarni ko‘proq olishga va hayvonlarni kengroq maydonda tutishga, ov qilishga imkon beradi. bularning hammasi qadimgi kishilar jamoasi yashagan joyning tezda buzilishi, ozuqa kamayishiga olib kelgan.insonlar o‘zlarining hayotlari uchunmuhim tabiiy zahiralarni himoya qilish yuzasidan ba’zi choralarni ko‘ra boshlagan. qimmatli hayvonlar, ov qilinadigan va yeyishga yaroqli yovvoyi o‘simliklar o‘sadigan joylar muqadda deb e’lon qilinib, bu yerlarda ov qilish va o‘simliklarni terish man etilgan. quldorlik jamiyatida ham tabiatni muhofaza qilish buyicha choralar ko‘rilgan. chunki ibtidiy-sinfiy jamiyatning deyarli hammasida qurg‘ochchilik bo‘lib, yerlarni sug‘ormasdan yashab bo‘lmas edi. yog‘och-taxtalarga ehtiyoj katta bo‘lgani uchun, ularda o‘rmon daraxtlarini qo‘riqlash haqida qonunlar vujudga kela boshlagan. masalan, vavilon podshosi …

4 / 10

feodalizm davrida tmq aniqroq shakl oldi. o‘z yerlarida ov hayvonlarini saqlashdan manfaatdor feodallar ularni qo‘riqlash uchun qonunlar chiqara boshladilar. har qanday qonunni buzgan kishi jazolanar edi. 4. ko‘p yillar davomida hom ashyo bazasi bo‘lib kelgan o‘zbekistonda tabiiy muhit holati ancha ayanchli holga kelib qolgan. yer osti boyliklarini isrofgarchilik o‘zlashtirilishi natijasida katta maydondagi unumdor yerlar yaroqsiz ahvolga tushgan. suv, havo, tuproq ifloslangan. obikor yerlarda eroziya, cho‘lga aylanish, sho‘r bosish jaroyonlari tezlashgan. yirik sanoat markazlari, katta shaharlarda murakkab ekologik vaziyat kuzatilmoqda. orol dengizi, orolbuyi muammolari yana ko‘plab ekologik qurbonlarni keltirib chiqarmoqda. o‘zbekistonda turli hastaliklarning ko‘payishi va atrof muhitning ifloslanishi o‘rtasida bevosita bog‘lanishlar kuzatilmoqda. o‘zbekistonda atrof muhitning ifloshlanishi va uning oqibatlari o‘ziga hos xususiyatlarga ega. issiq iqlim sharoitida havo, suv, tuproq sifatining buzilishi insonlar sog‘ligiga ayniqsa kuchli ta’sir ko‘rsatadi. o‘zbekistonda yirik shaharlar va sanoat markazlari tog‘ oldida, tog‘ oraliq botiqlarida joylashganligi tufayli atmosfera havosi va boshqa komonentlarning ifloslanish darajasi nisbatan yuqori bo‘ladi. qishloq …

5 / 10

i takomillashib boradi. natijada u o‘zini o‘rab turgan tabiatning xususiyatlarini o‘zgartirib, o‘ziga xos "muhit” yaratadi. shuning uchun, jamiyat va tabiat munosabatlari haqida gapirganda tabiiy muhit, geografik muhit, atrof-muhit, texnogen muhit kabi tushunchalar qo‘llaniladi. tabiat – bizni o‘rab olgan borliq, olam. tabiat vaqt va fazoda cheksizdir, to‘xtovsiz ravishda harakatda, rivojlanishda va o‘zgarishda bo‘ladi. jamiyat ham tabiatning, moddiy olamning o‘ziga xos bir bo‘lagidir. tabiiy muhit – tabiiy jism va moddalarning, nimanidir yoki kimnidir o‘rab turuvchi, uning hayotiy faoliyati kechadigan tabiiy sharoit yoki tabiiy sharoitlar mujassamligi. geografik adabiyotlarda mazkur tushuncha, ko‘pincha, geografik qobiqning inson va uning xo‘jalik faoliyatini o‘rab turgan qismiga nisbatan ishlatiladi. geograﬁk muhit – jamiyatni o‘rab turgan tabiiy sharoit; ijtimoiy ishlab chiqarishning muayyan tarixiy bosqichida tabiatning jamiyat bilan o‘zaro ta’sirda bo‘ladigan bir qismi. geografik muhit jamiyat taraqqiyotining doimiy va zaruriy sharoitlaridan biri, u mehnat taqsimotiga va xo‘jalik tarmoqlarining joylashishiga faol ta’sir etadi. o‘z navbatida, jamiyat ham geografik muhitga ta’sir ko‘rsatadi. jamiyat …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiat va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlar"

refarat mavzu: tabiat va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlar reja: 1. tabiat, jamiyat va inson. 2. tabiat va jamiyat munosabatlari evolyutsiyasi. 3. insonning ijtimoiy biologik mohiyati, tabiatni muhofaza qilish va undan oqilona foydalanishning nazariy asoslari. 4. tabiatni muhofaza qilish va undan oqilona foydalanishning tarixi. 5. o'zbekistonda tabiatdan foydalanish tarixi 1. tabiat insonlarning moddiy va ma’naviy talablarini qondiruvchi manbadir. tabiat – bu butun moddiy borliqdir. tabiat va jamiyat bir-biri bilan chambarchas bog‘langan yaxlit borliqning ikki bo‘lagini tashkil etadi. tabiat va jamiyatning umumiy belgilari bilan bir qatorda o‘ziga xos tomonlari ham bor. butun ijtimoiy hayot, ishlab chiqarish, inson va ongi tabiat qonunlariga bo‘ysunadilar. bu borada jamiyat tabiatning bir q...

This file contains 10 pages in DOCX format (24.1 KB). To download "tabiat va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiat va jamiyat o‘rtasidagi m… DOCX 10 pages Free download Telegram