ishlab chiqarish xarajatlari va ularning turlari

DOCX 21 pages 49.0 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 49.0 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

o`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta'lim vazirligi andijon mashinasozlik instituti sirtqi bo’limi gumanitar fanlar kafedrasi qtisodiyot nazariyasi fanidan kurs ishi mavzu:ishlab chiqarish xarajatlari va ularning turlari. bajardi: __________________________________________ kurs ishi rahbari : _______________________ __________ (lavozimi, ilmiy unvoni, fish) (imzo) ro’yhatga olindi:№ ______ «___» _______________2021 yil komissiyaa’zolari: __________________________ ____________ (lavozimi, ilmiy unvoni, fish) (imzo) __________________________ ____________ (lavozimi, ilmiy unvoni, fish) (imzo) __________________________ ____________ (lavozimi, ilmiy unvoni, fish) (imzo) bahosi: ___________ mundarija kirish……………………………………………………………………3 asosiy qism: 1.ishlab – chiqarish harajatlari mazmuni va turlari………………………….5 2.doimiy va oʻzgaruvchi harajatlar…………………………………………..9 3.tijorat harajatlari, uning turlari…………………………………………...13 4.ishlab – chiqarish va tijorat harajatlarining qoplanishi…………………..17 xulosa………..……………………………………………………….19 foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati………………...21 kirish mavzuning dolzarbligi. iqtisodiyotni erkinlashtirish va chuqurlashtirish jarayonida xo’jalik yurituvchi sub’ektlar faoliyatini rivojlantirish borasida muhim tarkibiy islohatlar va ulardan ko’zlangan maqsadlarning bajarilishi yuqori sur’atlar bilan rivojlanib bormoqda. 2020 yilda “ilm, ma’rifat va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish” davlat dasturiga muvofiq yangi o‘zbekistonni barpo etish bo‘yicha barcha sohalarda islohotlarni qat’iy davom ettirdik. “iqtisodiy …

2 / 21

oteref:1] – deb takidlab o’tdilar. [1: muhtaram prezidentimiz shavkat mirziyoyevning 2020 yil oliy majlisga murojaatnomasi] shunday ekan, biz kelgusidagi asosiy vazifalarimizdan biri xo’jalik yurituvchi sub’ektlarda eksportbop mahsulot (ish va xizmat) lar ishlab chiqishimiz zarur. buning uchun mahsulotlar raqobatbardosh bo’lishi va tovar ishlab chiqaruvchilarimiz raqobatda ustunlikka erishishlari lozim. raqobatdagi ustunlik esa, ishlab chiqarilayotgan mahsulot (ish va xizmat) larga sarflanayotgan xarajatlarni kamaytirish, uning sifatini ko’tarish va bozor talablariga tez moslashishi bilan belgilanadi. bunda, ishlab chiqarish xarajatlarni kamaytirish masalalari muhim ahamiyatga egadir. shu boisdan, xo’jalik yurituvchi sub’ektlarda yaratilayotgan mahsulot (ish va xizmat) larga sarflanayotgan xarajatlarni xarajat ob’ektlariga ko’ra ob’ektiv taqsimlash va ularni dastlabki hujjatlarda to’g’ri hisobga olish hamda mahsulot (ish va xizmat) tannarxida ishlab chiqarish xarajatlarining to’g’ri shakllanayotganligini kelgusi davrlar uchun aniq qarorlar qabul qilish dolzarb vazifa hisoblanadi. chunki ishlab chiqarilayotgan mahsulot (ish va xizmat) larga sarflanayotgan xarajatlarni buxgalteriya hisobi va hisobotlarida to’g’ri yuritishda amaldagi tizim boshqaruv talablariga to’la javob bermasligini ko’rsatadi. kurs …

3 / 21

b chiqarish bilan bog’liq xarajatlarning jami summasini ishlab chiqarilgan mahsulot soniga taqsimlasak, ishlab chiqarilgan bir birlik mahsulotning tannarxini topamiz. tannarx ko’rsatkichi korxona faoliyatida muhim sifat ko’rsatkichlaridan biri hisoblanadi. u qancha, past bo’lsa, ishlab chiqarish rentabelligi shuncha yuqori bo’ladi. tannarxga korxonaning hamma xarajatlari qo’shilmaydi, ba’zi xarajatlari boshqa manbalar hisobidan qoplanadi. masalan, foyda hisobidan davr xarajatlari qoplanadi. mahsulot ishlab chiqarish xarajatlari xarajat kalkulyatsiya moddalari bo’yicha ishlab chiqarish turlari, xarajatlarning vujudga kelish joylari, mahsulot turlari bo’yicha buxgalteriya hisobida aks ettiriladi. xarajatlarni hisobga olish hamda mahsulot tannarxini kalkulyatsiya qilishdan asosiy maqsad ishlab chiqarish va sotish bilan bog’liq xarajatlarni o’z vaqtida, to’laligicha va haqqoniy aniqlash, shu bilan birga ayrim mahsulotlarning haqiqiy tannarxini hisoblash hamda korxona resurslari va pul mablag’lari ishlatilishi ustidan nazoratni o’rnatishdan iborat. mustaqillik yillarida mamlakatimizda buxgalteriya hisobi islohoti amalga oshirilishi eng asosiy masalalar bo’yicha o’zgarishlar bo’lishiga olib keldi. avval 1995 yilda keyinchalik 1999 yilda "mahsulot (ishlar, xizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish xarajatlari tarkibi …

4 / 21

lib chiqib taqsimlashni belgilab berdi. xarajatlar hisobining aynan shu tizimga yaqinlashtirilishi bozor iqtisodiyoti sharoitida buxgalteriya hisobi bajarishi kerak bo’lgan vazifalardan kelib chiqdi. hozirgi kunda iqtisodiyotning barcha tarmoqlarida raqobatli kurash ketmoqda va ushbu kurashdagi asosiy vositalaridan biri bo’lib mahsulot tannarxini pasaytirish hisoblanmoqda. ammo, xarajatlarni pasaytirish bo’yicha ma’muriy choralarga o’tishdan oldin ularni to’g’ri hisoblash va mahsulot turlari o’rtasida taqsimlash talab qilinadi. xarajatlarni tasniflash bo’yicha ko’plab uslubiyotlar orasida eng keng tarqalganlari va amaliyotda ko’p qo’llaniladigan yondashuvlar quyidagilardan iborat: - xarajatlarni ob’ektga bo’lgan munosabatiga ko’ra tasniflash; - xarajatlarni ishlab chiqarish xajmining o’zgarishiga ko’ra tasniflash. birinchi uslubiyot bo’yicha xarajatlar to’g’ri va egri xarajatlarga bo’linadi. to’g’ri xarajatlarni iqtisodiy jihatdan asosli usul bilan ob’ektga bevosita o’tkazish mumkin bo’ladi. egri xarajatlar ob’ekt bilan bevosita aloqaga ega bo’lmaydi va odatda bir necha ob’ektlarga tegishli bo’ladi. masalan ishlab chiqarish personalining mehnat xaqi to’g’ri xarajat bo’lsa, sex boshlig’ining mehnat xaqi egri xarajat hisoblanadi. ushbu tasnif ishlab chiqarish xajmidan qat’iy nazar ma’lum …

5 / 21

yoki shartli o’zgaruvchan deb nomlash odat tusiga kirgan. ko’pincha hisob-kitoblarni murakkablashtirmaslik uchun ularni o’zgaruvchan yoki doimiy xarajatlarga qo’shib yuborishadi. yuqorida keltirilgan tasnifning mantig’idan xulosa qilib aytish mumkinki, u ishlab chiqarish xajmining xarajatlar miqdoriga ta’sirini o’rganishda qo’llaniladi. ho’sh, ushbu ikki tasnif usulidan qay birining qo’llanilishi narx shakllantirish yoki biror mahsulotni ishlab chiqarish bo’yicha boshqaruv qarorlarini qabul qilishda ko’mak bo’ladi. buni aniqlash uchun har bir yondashuvning afzalliklari va kamchiliklarini ko’rib chiqish talab etiladi. xarajatlarni to’g’ri va egri xarajatlarga tasniflash mahsulot biriligini to’liq tannarx bo’yicha kalkulyatsiya qilishda qo’llaniladi. bunda barcha to’gri xarajatlar va barcha egri ishlab chiqarish xarajatlari ishlab chiqarilgan mahsulot tannarxiga kiritiladi. egri xarajatlar mahsulot turlari o’rtasida tanlangan taqsimot bazasiga mutanosib ravishda taqsimlanadi. tovar va xizmatlarni ishlab chiqarish va uni iste‘molchilarga yetkazib berish bilan bog’liq barcha sarflar ishlab chiqarish xarajatlari deyiladi. ishlab chiqarish sarf-xarajatlari tarkibiga xom ashyo, asosiy va yordamchi materiallar, yokilg’i va energiya uchun qilingan xarajatlar, asosiy kapital amortizatsiyasi, ish haqi …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarish xarajatlari va ularning turlari"

o`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta'lim vazirligi andijon mashinasozlik instituti sirtqi bo’limi gumanitar fanlar kafedrasi qtisodiyot nazariyasi fanidan kurs ishi mavzu:ishlab chiqarish xarajatlari va ularning turlari. bajardi: __________________________________________ kurs ishi rahbari : _______________________ __________ (lavozimi, ilmiy unvoni, fish) (imzo) ro’yhatga olindi:№ ______ «___» _______________2021 yil komissiyaa’zolari: __________________________ ____________ (lavozimi, ilmiy unvoni, fish) (imzo) __________________________ ____________ (lavozimi, ilmiy unvoni, fish) (imzo) __________________________ ____________ (lavozimi, ilmiy unvoni, fish) (imzo) bahosi: ___________ mundarija kirish……………………………………………………………………3 asosiy qism: 1.ishlab – chiqarish harajatlari maz...

This file contains 21 pages in DOCX format (49.0 KB). To download "ishlab chiqarish xarajatlari va ularning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarish xarajatlari va… DOCX 21 pages Free download Telegram