so‘z birikmasining lisoniy sintaktik xususiyati va bog‘lanish omillari

DOCX 31 pages 135.0 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 135.0 KB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

mavzu: so‘z birikmasining lisoniy sintaktik xususiyati va bog‘lanish omillari kurs ishi mundarija kirish 3 1-bob.so‘z birikmasi sintaktik birlik sifatida 5 1.1.so‘z birikmasining o‘rganilishi 5 1.2.so‘z birikmasining sintaktikdagi o‘rni 7 2-bob.so‘z birikmasining ahamiyati 12 2.1.so‘z birikmasining grammatik tasnifi 12 2.2.so‘z birikmalarida bog‘lanish omillari 15 xulosa 21 foydalanilgan adabiyotlar 23 kirish davlat tili masalasi milliy g‘oyamizning asosiy tamoyillaridan biri bo‘lishi zarur. yosh avlod qalbiga ona tilimizni bolalikdan singdirish maqsadida ta`limning barcha bosqichlarida o`zbek tilini zamonaviy va innovatsion texnologiyalar asosida mukammal o`rgatishga alohida e`tibor qaratishimiz lozim. toki, bolalarimiz o`zbek tilida ravon o`qiydigan, ravon yozadigan va teran fikrlaydigan insonlar bo`lib yetishsin1ʻʻ. (shavkat mırzıyoyev) muhtaram yurtboshimiz shavkat mirziyoyev miromonovichning tashabbuslari bilan so`nggi yıllarda mamlakatimiz hukumati tomonidan davlat tili sifatida o`zbek tilining nufuzi va mavqeini oshirishga qaratilgan juda ko`plab anchayin ijobiy o`zgarishlar amalga oshirilmoqda. masalan, prezidentimizning 21.10.2019-yildagi ―oʻzbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeini tubdan oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisidagi farmonni imzolandi. unda davlat tilini rivojlantirish departamentini …

2 / 31

a faoliyatini muvofiqlashtirish; •davlat tilining amal qilishi bilan bogʻliq muammolarni aniqlash va bartaraf etish yuzasidan, shuningdek, uni rivojlantirish sohasida yagona davlat siyosatini yuritish boʻyicha takliflar tayyorlash; •oʻzbek tilining yozma nutqi me‘yor va qoidalarini ishlab chiqish boʻyicha hamda lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosini toʻliq joriy etish borasidagi ishlarni jadallashtirish; •davlat tilini rivojlantirish boʻyicha nhhlar loyihalarini ishlab chiqish; •davlat tilini rivojlantirish boʻyicha dasturlar va ―yoʻl xaritalarini ishlab chiqish, ularning amalga oshirilishini nazorat qilish, shuningdek, ―oʻzbek tili bayrami kuni‖ni nishonlash boʻyicha ishlarni muvofiqlashtirish; •ilmiy asoslangan yangi soʻz va atamalarni iste‘molga kiritish, zamonaviy atamalarning oʻzbekona muqobillarini yaratish va bir xilda qoʻllanishini ta‘minlash, geografik va boshqa toponimik obyektlarga qonun hujjatlariga muvofiq nom berilishi borasidagi faoliyatni monitoring qilish va muvofiqlashtirish; •davlat tilini rivojlantirishga oid ilmiy-tadqiqot ishlarini qoʻllab-quvvatlash, bu sohada xalqaro hamkorlikni amalga oshirish. mazkur kurs ishi “so‘z birikmasining lisoniy-sintaktik xususiyati va bog‘lanish omillari” mavzusiga bag‘ishlangan bo‘lib, unda so‘z birikmasining o‘zbek tilidagi grammatik va semantik tuzilishi, bog‘lanish …

3 / 31

n va farovon, demakratik o`zbekiston davlatini birgalikda bapo etamiz. toshkent: o`zbekiston, 2016. – b.56.] mavzuning dolzarbligi. so‘z birikmasi tilda fikrni ifodalash, izchil va mantiqiy nutq tuzishda muhim vosita hisoblanadi. bugungi globallashuv jarayonida tilning ichki tuzilishini, xususan, sintaktik birliklarni chuqur o‘rganish, til madaniyatini yuksaltirishda muhim ahamiyatga ega. so‘z birikmalarining o‘rganilishi nafaqat nazariy tilshunoslik, balki amaliy tilshunoslik, nutq madaniyati, matn tuzilmasini tahlil qilish kabi sohalar uchun ham zaruratga aylangan. so‘z birikmasining bog‘lanish turlari, lisoniy xususiyatlari va tilda tutgan o‘rni haqida o‘zbek tilshunosligida yetarli darajada tadqiqotlar olib borilgan bo‘lsa-da, zamonaviy adabiy til va nutqiy faoliyatda bu masalalarning doimo yangicha tahlil etilishi dolzarb hisoblanadi. ayniqsa, bugungi o‘zbek tilining rivojlanish bosqichida, maktab ta’limidan tortib, ilmiy uslubgacha bo‘lgan bosqichlarda so‘z birikmalarining o‘rni beqiyosdir. shu bois, ushbu mavzuni tadqiq qilish hozirgi davr tilshunosligi uchun dolzarb bo‘lib, o‘zbek tili sintaksisini chuqurroq anglashda muhim ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi. kurs ishining maqsadi. ushbu kurs ishining asosiy maqsadi — so‘z …

4 / 31

og‘liqlikni anglash, mazmunan to‘liq va izchil fikr ifodalash ko‘nikmalarini shakllantiradilar. kurs ishining tuzilishi. ushbu kurs ishimiz kirish, to‘rtta faslni o‘z ichiga olgan ikki bob, umumiy xulosalar, adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. 1-bob.so‘z birikmasi sintaktik birlik sifatida 1.1.so‘z birikmasining o‘rganilishi so‘z birikmasi tushunchasi tilshunoslikda nisbatan kech shakllangan bo‘lsa-da, gapning tarkibiy qismlari orasidagi bog‘lanishlar qadimdan o‘rganilgan. so‘z birikmasi alohida sintaktik birlik sifatida birinchi marta rus tilshunosligida xix asr oxirlarida ko‘tarilgan[footnoteref:2]. vinogradov so‘z birikmasini gapdan kichik, so‘zdan katta bo‘lgan sintaktik birlik deb belgilaydi. bu g‘oya keyinchalik boshqa tillar, jumladan, o‘zbek tilshunosligiga ham kirib keladi. [2: vinogradov v.v. russkiy yazik. grammaticheskoe uchenie o slovosochetanii. moskva, 1950. – b.23-26.] o‘zbek tilshunosligida so‘z birikmalari masalasi xx asrning 50–60-yillaridan boshlab mustaqil sintaktik birlik sifatida o‘rganila boshlagan. bunga asosiy hissa qo‘shgan olimlar quyidagilar: 1.rajabov a. birinchi bo‘lib o‘zbek tilida so‘z birikmasining umumiy nazariy masalalarini yoritgan. u so‘z birikmasini "ikki yoki undan ortiq mustaqil so‘zlarning mazmun va grammatik jihatdan bog‘lanib, bir …

5 / 31

qurilishidagi yordamchi vosita sifatida qaraldi. ammo keyinchalik ularning mustaqil sintaktik birlik sifatidagi roli tan olindi va bu yo‘nalishda ilmiy tadqiqotlar kengaytirildi. [4: sayfullayeva r. hozirgi o‘zbek adabiy tili. — toshkent, 2008. — b.122.] mustaqillikdan keyingi yillarda o‘zbek tilshunosligida zamonaviy yondashuvlar paydo bo‘ldi. jumladan, funksional-sintaktik tahlil, so‘z birikmalarining uslubiy jihatlari, matndagi roli kabi masalalar o‘rganilmoqda. so‘z birikmasi nazariyasi dastlab rus tilshunosligida shakllangan bo‘lsa-da, o‘zbek tilshunosligida u mustaqil ilmiy yo‘nalishga aylangan. rajabov, xo‘jayev, sayfullayeva kabi olimlar bu sohada asosiy ilmiy maktabni yaratgan. sintaksis yunoncha so‘z bo‘lib, “tuzish, qurish” degan ma’nolarni anglatadi. shunga ko‘ra, bu bo‘limda gap tarkibida so‘zlarning bir-biriga qo‘shilishi natijasidagi sintaktik birlikning tabiati, bir mustaqil so‘zning boshqa bir mustaqil so‘z bilan munosabatga kirishish usullari, vositalari, so‘zlarning bir-biriga qo‘shilishidan hosil bo‘lgan so‘z birikmalari va ularning turlari, gap bo‘laklari va ularning turlari, gap va uning boshqa sintaktik birliklardan farqi, gapning turlari kabi masalalar o‘rganiladi. sintaksis so‘zning har qanday birikuvini emas, balki hokim-tobelik munosabatiga …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "so‘z birikmasining lisoniy sintaktik xususiyati va bog‘lanish omillari"

mavzu: so‘z birikmasining lisoniy sintaktik xususiyati va bog‘lanish omillari kurs ishi mundarija kirish 3 1-bob.so‘z birikmasi sintaktik birlik sifatida 5 1.1.so‘z birikmasining o‘rganilishi 5 1.2.so‘z birikmasining sintaktikdagi o‘rni 7 2-bob.so‘z birikmasining ahamiyati 12 2.1.so‘z birikmasining grammatik tasnifi 12 2.2.so‘z birikmalarida bog‘lanish omillari 15 xulosa 21 foydalanilgan adabiyotlar 23 kirish davlat tili masalasi milliy g‘oyamizning asosiy tamoyillaridan biri bo‘lishi zarur. yosh avlod qalbiga ona tilimizni bolalikdan singdirish maqsadida ta`limning barcha bosqichlarida o`zbek tilini zamonaviy va innovatsion texnologiyalar asosida mukammal o`rgatishga alohida e`tibor qaratishimiz lozim. toki, bolalarimiz o`zbek tilida ravon o`qiydigan, ravon yozadigan va teran fikrlaydigan...

This file contains 31 pages in DOCX format (135.0 KB). To download "so‘z birikmasining lisoniy sintaktik xususiyati va bog‘lanish omillari", click the Telegram button on the left.

Tags: so‘z birikmasining lisoniy sint… DOCX 31 pages Free download Telegram