yassaviyning yassaviya taraqqiyoti

DOCX 16 pages 60.3 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 60.3 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

ahmad yassaviyning yassaviya taraqqiyoti reja: i kirish ii asosiy qism 1 yassaviyning hayotiy faoliyati. 2 yassaviy- buyuk mutasavvuf. 3 “devoni hikmat”-yassaviy merosi jamlangan to`plam. 4 hikmatlar sadiiyati. iii xulosa kirish. ahmad yassaviy hazratlari turk dunyosining eng mashhur shaxsiyatlaridandir. farididdin attor uni “piri turkistoniy” ( “turkiston piri”) deb atagan edi. buyuk navoiy “shayxul mashoyix” (“shayxlar piri”) deb nomlaydi .o`z yurtida esa “hazrati sultonim” deydilar. yassaviyning hayoti va faoliyati haqidagi ma`lumotlar juda oz. borlari ham rivoyat va afsonalarga qorishib ketgan. buning ustiga, yassaviy ijodi o`zbekistonda mustaqillikdan keyingina o`rganilmoqda. bu borada birinchi manba, tabiiyki , uning “devoni hikmat” asaridir. shuningdek, yasssaviy xalifasi sulaymon boqirg`oniyning “hakim ota kitobi”, navoiyning “nasoyim ul- muhabbat ”,fazlulloh ro`zbehxonning “mehmonnomayi buxoro”, xizr ibn ilyosning “manoqibi hoji bektoshi valiy”, avliyo chalabiyning “sayohatnoma”, husomiddin bulg`oriyning “tavorixi bulg`oriya”, haziniyning “javohir ul-abror” kitoblarida ham adib haqida ozmi-ko`pmi ma`lumotlar berilgan. yassaviy haqidagi ma`lumotlarni birinchi marta to`plab, jiddiy tadqiq qilgan turkiyalik olim muhammad fuod ko`pruluzoda …

2 / 16

rida tug’ilgan . sayram o’rta osiyoning qadimgi shaharlaridandir . bir vaqtlar “isfijob” , “madinat ul – bayzo” ( oq shahar ) nomlari bilan mashhur bo’lgan . tarihi milloddan oldingi zamonlarga borib taqaladi .alisher navoiy ahmad yassaviyning tug`ilgan yerini yassi deb ko`rsatadi. yassi bugungi turkiston shahrining qadimgi nomidir. uning yassaviy taxallus-nisbasi , ayrim she`rlarda bunga ishoralar borligi, ehtimol, navoiyni shunday fikrga kelishga undagan bo`lishi mumkin. lekin yassaviy hayoti va ijodini qiyoslab o`rgangan mutaxassislar uning sayramda tug`ilgani haqiqatga yaqinroq ,deb hisoblaydilar. yassaviyning tug`ilgan yili ham aniq emas. manbalar uning yusuf hamadoniy qo`lida o`qiganligini tasdiqlaydi .shunga qaraganda, ahmad yassaviy xi asrning ikkinchi yarmida tug`ilgan.chunki yusuf hamadoniyning tavallud sanasi 1048-yildir. ahmad yassaviyning otasi ibrohim shayxlik martabasida edi.uning hazrati ali avlodlaridan bo`lganligini naql qiladilar.onasi oysha shayx ibrohimning shogirdlaridan bo`lgan musa shayxning qizidir.ahmad oilada ikkinchi farzand bo`lgan.opasining oti javhari shahnozdir.juda yoshlik paytlarida ota-onasi vafot etib, yetim qoladi. opasi bilan birgalikda yassiga keladi. arslonbob degan shayx qo`lida …

3 / 16

, uning o`limi (1160-yil)dan so`ng esa, uchinchi xalifa ahmad yassaviy irshod (rahbar)lik mavqeyini egallaydi. so`ng bir “ishorati g`aybiya” (ilohiy ishorat) bilan o`z o`rnini to`rtinchi xalifa abduxoliq g`ijduvoniyga topshirib, yassiga qaytadi va vafotiga qadar u yerda irshodlik maqomida bo`ladi. ahmad yassaviyning pirlik maqomi shu darajada yuqori ediki, xalq orasida; “madinada muhammad, turkistonda xoja ahmad”,- degan naql paydo bo`ladi. ahmad yassaviyning necha yil umr ko`rgani haqida turlicha fikrlar mavjud. ba`zilar 63 yoshida vafot etgan desalar, ayrimlar bu sanani 73, yana birlari 85 deb ko`rsatadilar. ko`pruluzoda 120, rus turkologi v.a.gordlevskiy 125 deb belgilaydilar. bunday xulosa chiqarishga uning hikmatlari ham ma`lum darajada asos beradi. masalan, bir hikmatida shunday satrlar bor; eranlardan fayz-u futuh ololmadim, yuz yigirma yoshga kirdim, bilolmadim, haq taolo toatlarin qilolmadim, eshtib, o`qub yerga kirdi qul xoja ahmad. har holda buyuk so`fiyning 1166-yilda yassida vafot etgani aniq, tug`ilgan yili esa noma`lum. qabri yassi - turkistonda. 1396-1397- yillarda amir temur uning qabrini ziyorat …

4 / 16

anshaidur, voqe` bo`lubdur va turkiston ahlining qiblai duosidir’. rivoyatlarda yassaviy dunyosining turli tomonlariga yoyilib ketgan to`qson to`qqiz ming murid, o`n ikki ming yon- atrofida yuruvchi suhbatdosh do`stlar va ko`plab xalifalarga ega bo`lgani naql qilinadi. birinchi xalifasi arslonbobning o`g`li mansur ota bo`lib, u vafot etgach (1197), o`g`li abdumalik, so`ng uning o`g`li tojxo`ja, tojxo`janing o`g`li zangi ota vaqti bilan irshodlik qilishgan. xorazmlik said ota (1218-19- yilda vafot etgan) uning ikkinchi xalifasi ,hakim ota (sulaymon boqirg`oniy )esa uchinchi xalifasi edi. yassaviy karomatlari haqida ko`plab rivoyatlar yuradi. ularning birida xizr bilan ko`p marotaba suhbatdosh bo`lgani naql qilinadi.xizr unga “har kun yeti iqlimni kezaman va har iqlimdan bir suhbatdosh izlayman.lekin shu paytgacha, senday qobiliyatli va asl suhbatdoshga duch kelmadim”,- degan ekan. bir kuni “shayx ul- mashoyix”ni juma nomozida uchratmagan muxoliflari uning ustidan har xil ig`volar to`qib, yurt podshohiga chiqadilar. podshoh taftish buyuradi. tekshirib ko`rsalar, ahmad yassaviy ba`zan juma nomozini makkaga borib o`qib kelar ekan… bu …

5 / 16

rqalgan falsafasidir. tasavvufning asosida allohni anglamoq yotadi. alloh haqdir, haqiqatdir. uni oddiy odamning jo`n aqli bilan angalsh mumkin emas. buning uchun ustoz , pir kerak. chunki bu dunyoda o`z holingcha to`g`ri yo`lni topish g`oyat qiyin. bu boradagi birdab- bir to`g`ri yo`l tariqatdir. tariqat deganining o`zi ham “yo`l”, “usul” degan ma`nolarni bildiradi. “devoni hikmat”da o`qiymiz: tariqatga siyosatlig` murshid kerak, ul murshidga e`tiqodlig` murid kerak, xizmat qilib pir rizosin topmoq kerak, mundoq oshiq haqdin ulush olur ermish. tariqat shariyatning davomidir. yassaviy aytmoqchi, shariyat iymonning po`sti bo`lsa, tariqat uning mag`zidir. shariyat uning zohiri bo`lsa, tariqat botinidir. biri ikkinchisiz tasavvur qilib bo`lmaydi. shariyat islomda riyo qilinishi lozim bo`lgan diniy qoidalar yig`indisidir. tariqat shularni anglamoq yo`lidir. ahmad yassaviy turkey xalqlar orasidan chiqqan birinchi mutasavvifgina emas, yangi bir tariqatning asoschisi hamdir. bu tariqat uning nomi bilan “yassaviya” deb ataladi. tariqat o`zining quyidagi qoidalariga ega: 1 murid o`z pirini barchadan afzal bilmog`i va unga o`z ihtiyorini to`la …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yassaviyning yassaviya taraqqiyoti"

ahmad yassaviyning yassaviya taraqqiyoti reja: i kirish ii asosiy qism 1 yassaviyning hayotiy faoliyati. 2 yassaviy- buyuk mutasavvuf. 3 “devoni hikmat”-yassaviy merosi jamlangan to`plam. 4 hikmatlar sadiiyati. iii xulosa kirish. ahmad yassaviy hazratlari turk dunyosining eng mashhur shaxsiyatlaridandir. farididdin attor uni “piri turkistoniy” ( “turkiston piri”) deb atagan edi. buyuk navoiy “shayxul mashoyix” (“shayxlar piri”) deb nomlaydi .o`z yurtida esa “hazrati sultonim” deydilar. yassaviyning hayoti va faoliyati haqidagi ma`lumotlar juda oz. borlari ham rivoyat va afsonalarga qorishib ketgan. buning ustiga, yassaviy ijodi o`zbekistonda mustaqillikdan keyingina o`rganilmoqda. bu borada birinchi manba, tabiiyki , uning “devoni hikmat” asaridir. shuningdek, yasssaviy xalifasi sulaymon b...

This file contains 16 pages in DOCX format (60.3 KB). To download "yassaviyning yassaviya taraqqiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: yassaviyning yassaviya taraqqiy… DOCX 16 pages Free download Telegram