yassaviyning yassaviya taraqqiyoti

DOCX 16 sahifa 60,3 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 16
ahmad yassaviyning yassaviya taraqqiyoti reja: i kirish ii asosiy qism 1 yassaviyning hayotiy faoliyati. 2 yassaviy- buyuk mutasavvuf. 3 “devoni hikmat”-yassaviy merosi jamlangan to`plam. 4 hikmatlar sadiiyati. iii xulosa kirish. ahmad yassaviy hazratlari turk dunyosining eng mashhur shaxsiyatlaridandir. farididdin attor uni “piri turkistoniy” ( “turkiston piri”) deb atagan edi. buyuk navoiy “shayxul mashoyix” (“shayxlar piri”) deb nomlaydi .o`z yurtida esa “hazrati sultonim” deydilar. yassaviyning hayoti va faoliyati haqidagi ma`lumotlar juda oz. borlari ham rivoyat va afsonalarga qorishib ketgan. buning ustiga, yassaviy ijodi o`zbekistonda mustaqillikdan keyingina o`rganilmoqda. bu borada birinchi manba, tabiiyki , uning “devoni hikmat” asaridir. shuningdek, yasssaviy xalifasi sulaymon boqirg`oniyning “hakim ota kitobi”, navoiyning “nasoyim ul- muhabbat ”,fazlulloh ro`zbehxonning “mehmonnomayi buxoro”, xizr ibn ilyosning “manoqibi hoji bektoshi valiy”, avliyo chalabiyning “sayohatnoma”, husomiddin bulg`oriyning “tavorixi bulg`oriya”, haziniyning “javohir ul-abror” kitoblarida ham adib haqida ozmi-ko`pmi ma`lumotlar berilgan. yassaviy haqidagi ma`lumotlarni birinchi marta to`plab, jiddiy tadqiq qilgan turkiyalik olim muhammad fuod ko`pruluzoda …
2 / 16
rida tug’ilgan . sayram o’rta osiyoning qadimgi shaharlaridandir . bir vaqtlar “isfijob” , “madinat ul – bayzo” ( oq shahar ) nomlari bilan mashhur bo’lgan . tarihi milloddan oldingi zamonlarga borib taqaladi .alisher navoiy ahmad yassaviyning tug`ilgan yerini yassi deb ko`rsatadi. yassi bugungi turkiston shahrining qadimgi nomidir. uning yassaviy taxallus-nisbasi , ayrim she`rlarda bunga ishoralar borligi, ehtimol, navoiyni shunday fikrga kelishga undagan bo`lishi mumkin. lekin yassaviy hayoti va ijodini qiyoslab o`rgangan mutaxassislar uning sayramda tug`ilgani haqiqatga yaqinroq ,deb hisoblaydilar. yassaviyning tug`ilgan yili ham aniq emas. manbalar uning yusuf hamadoniy qo`lida o`qiganligini tasdiqlaydi .shunga qaraganda, ahmad yassaviy xi asrning ikkinchi yarmida tug`ilgan.chunki yusuf hamadoniyning tavallud sanasi 1048-yildir. ahmad yassaviyning otasi ibrohim shayxlik martabasida edi.uning hazrati ali avlodlaridan bo`lganligini naql qiladilar.onasi oysha shayx ibrohimning shogirdlaridan bo`lgan musa shayxning qizidir.ahmad oilada ikkinchi farzand bo`lgan.opasining oti javhari shahnozdir.juda yoshlik paytlarida ota-onasi vafot etib, yetim qoladi. opasi bilan birgalikda yassiga keladi. arslonbob degan shayx qo`lida …
3 / 16
, uning o`limi (1160-yil)dan so`ng esa, uchinchi xalifa ahmad yassaviy irshod (rahbar)lik mavqeyini egallaydi. so`ng bir “ishorati g`aybiya” (ilohiy ishorat) bilan o`z o`rnini to`rtinchi xalifa abduxoliq g`ijduvoniyga topshirib, yassiga qaytadi va vafotiga qadar u yerda irshodlik maqomida bo`ladi. ahmad yassaviyning pirlik maqomi shu darajada yuqori ediki, xalq orasida; “madinada muhammad, turkistonda xoja ahmad”,- degan naql paydo bo`ladi. ahmad yassaviyning necha yil umr ko`rgani haqida turlicha fikrlar mavjud. ba`zilar 63 yoshida vafot etgan desalar, ayrimlar bu sanani 73, yana birlari 85 deb ko`rsatadilar. ko`pruluzoda 120, rus turkologi v.a.gordlevskiy 125 deb belgilaydilar. bunday xulosa chiqarishga uning hikmatlari ham ma`lum darajada asos beradi. masalan, bir hikmatida shunday satrlar bor; eranlardan fayz-u futuh ololmadim, yuz yigirma yoshga kirdim, bilolmadim, haq taolo toatlarin qilolmadim, eshtib, o`qub yerga kirdi qul xoja ahmad. har holda buyuk so`fiyning 1166-yilda yassida vafot etgani aniq, tug`ilgan yili esa noma`lum. qabri yassi - turkistonda. 1396-1397- yillarda amir temur uning qabrini ziyorat …
4 / 16
anshaidur, voqe` bo`lubdur va turkiston ahlining qiblai duosidir’. rivoyatlarda yassaviy dunyosining turli tomonlariga yoyilib ketgan to`qson to`qqiz ming murid, o`n ikki ming yon- atrofida yuruvchi suhbatdosh do`stlar va ko`plab xalifalarga ega bo`lgani naql qilinadi. birinchi xalifasi arslonbobning o`g`li mansur ota bo`lib, u vafot etgach (1197), o`g`li abdumalik, so`ng uning o`g`li tojxo`ja, tojxo`janing o`g`li zangi ota vaqti bilan irshodlik qilishgan. xorazmlik said ota (1218-19- yilda vafot etgan) uning ikkinchi xalifasi ,hakim ota (sulaymon boqirg`oniy )esa uchinchi xalifasi edi. yassaviy karomatlari haqida ko`plab rivoyatlar yuradi. ularning birida xizr bilan ko`p marotaba suhbatdosh bo`lgani naql qilinadi.xizr unga “har kun yeti iqlimni kezaman va har iqlimdan bir suhbatdosh izlayman.lekin shu paytgacha, senday qobiliyatli va asl suhbatdoshga duch kelmadim”,- degan ekan. bir kuni “shayx ul- mashoyix”ni juma nomozida uchratmagan muxoliflari uning ustidan har xil ig`volar to`qib, yurt podshohiga chiqadilar. podshoh taftish buyuradi. tekshirib ko`rsalar, ahmad yassaviy ba`zan juma nomozini makkaga borib o`qib kelar ekan… bu …
5 / 16
rqalgan falsafasidir. tasavvufning asosida allohni anglamoq yotadi. alloh haqdir, haqiqatdir. uni oddiy odamning jo`n aqli bilan angalsh mumkin emas. buning uchun ustoz , pir kerak. chunki bu dunyoda o`z holingcha to`g`ri yo`lni topish g`oyat qiyin. bu boradagi birdab- bir to`g`ri yo`l tariqatdir. tariqat deganining o`zi ham “yo`l”, “usul” degan ma`nolarni bildiradi. “devoni hikmat”da o`qiymiz: tariqatga siyosatlig` murshid kerak, ul murshidga e`tiqodlig` murid kerak, xizmat qilib pir rizosin topmoq kerak, mundoq oshiq haqdin ulush olur ermish. tariqat shariyatning davomidir. yassaviy aytmoqchi, shariyat iymonning po`sti bo`lsa, tariqat uning mag`zidir. shariyat uning zohiri bo`lsa, tariqat botinidir. biri ikkinchisiz tasavvur qilib bo`lmaydi. shariyat islomda riyo qilinishi lozim bo`lgan diniy qoidalar yig`indisidir. tariqat shularni anglamoq yo`lidir. ahmad yassaviy turkey xalqlar orasidan chiqqan birinchi mutasavvifgina emas, yangi bir tariqatning asoschisi hamdir. bu tariqat uning nomi bilan “yassaviya” deb ataladi. tariqat o`zining quyidagi qoidalariga ega: 1 murid o`z pirini barchadan afzal bilmog`i va unga o`z ihtiyorini to`la …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 16 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"yassaviyning yassaviya taraqqiyoti" haqida

ahmad yassaviyning yassaviya taraqqiyoti reja: i kirish ii asosiy qism 1 yassaviyning hayotiy faoliyati. 2 yassaviy- buyuk mutasavvuf. 3 “devoni hikmat”-yassaviy merosi jamlangan to`plam. 4 hikmatlar sadiiyati. iii xulosa kirish. ahmad yassaviy hazratlari turk dunyosining eng mashhur shaxsiyatlaridandir. farididdin attor uni “piri turkistoniy” ( “turkiston piri”) deb atagan edi. buyuk navoiy “shayxul mashoyix” (“shayxlar piri”) deb nomlaydi .o`z yurtida esa “hazrati sultonim” deydilar. yassaviyning hayoti va faoliyati haqidagi ma`lumotlar juda oz. borlari ham rivoyat va afsonalarga qorishib ketgan. buning ustiga, yassaviy ijodi o`zbekistonda mustaqillikdan keyingina o`rganilmoqda. bu borada birinchi manba, tabiiyki , uning “devoni hikmat” asaridir. shuningdek, yasssaviy xalifasi sulaymon b...

Bu fayl DOCX formatida 16 sahifadan iborat (60,3 KB). "yassaviyning yassaviya taraqqiyoti"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: yassaviyning yassaviya taraqqiy… DOCX 16 sahifa Bepul yuklash Telegram