inson jismoniy va ruxiy xususiyatlarining tibbiy psixologik aspektlari

DOCX 13 pages 57.9 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 57.9 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

iroda rivojlanishining asosiy aspektlari mavzu: inson jismoniy va ruxiy xususiyatlarining tibbiy psixologik aspektlari reja: 1. emotsiya haqida tushuncha. xissiy xolatlarning nerv-fiziologik asoslari. 2. emotsiya nazariyalari (djeyms-lang, kennon-bard, s.shaxtyor, d.zinger). qarama-qarshi emotsiyalar nazariyasi (r.salomon bo‘yicha). 3. iroda haqida tushuncha. irodaviy faoliyatning umumiy xususiyatlari. 4. irodaviy akt va uning tuzilishi. shaxsning irodaviy sifatlari. odam tashqi muhitdagi turli-tuman narsa va hodisalarni idrok qilar ekan, hech vaqt bu narsalarga batamom befarq bo‘lmaydi. odamning aks ettirish jarayoni doimo faol xarakterga egadir. aks ettirish jarayoni quyidagilarni qamrab oladi:5. 1. emotsiya haqida tushuncha. hissiy holatlarning nerv-fiziologik asoslari. a) shaxsning ehtiyojni qondirish imkoniyatiga egaligini; b) qondirishga yordam beradigan yoki qarshilik ko‘rsatadigan ob’ektlarga sub’ekt sifatida qatnashishi; v) uni harakat qildiruvchi bilimga intiltiruvchi munosabatlar va hokazo. chunki odam atrofidagi har turli narsalarni idrok qilib aks ettirar ekan, bu narsalarga nisbatan ma’lum munosabatda bo‘ladi. masalan, bizga ayrim narsalar yoqsa, ya’ni kayfiyatimizni ko‘tarib yuborsa, boshqa bir narsalar yoqmaydi va kayfiyatimizni buzib, dilimizni …

2 / 13

arimizning o‘ziga xos aks ettirish jarayoni bo‘lib, bunda narsa va hodisalarni aks ettirish jarayonida bizda tug‘iladigan ichki kechinmalar va munosabatlar aks ettiriladi. demak, hissiyotlar o‘z- o‘zidan yuzaga kelmasdan, tashqi olamdagi narsa va hodisalarning ta’siri bilan bog‘liq ravishda yuzaga keladi. emotsiya – shaxsning voqelikka o‘z munosabatini his qilishidan kelib chiqadigan, uning ehtiyoj va qiziqishlari bilan bog‘liq bo‘lgan yoqimli yoki yoqimsiz kechinmalaridir. keltirilgan ta’riflardan ko‘rinadiki, hissiyot tushunchasi emotsiyaga nisbatan kengroq tushuncha bo‘lib, shaxsning kundalik hayoti, turmush tarzidagi barcha jabhalarni qamrab oladi.[footnoteref:1][3] [1: david g. myers “psychology” hope college holland, michigan 2010 y. p.-549.] imagine conducting an experiment measuring the physiological responses of emotion. in each of four rooms, you have someone watching a movie: in the first, the person is viewing a horror show; in the second, an anger- provoking film; in the third, a sexually arousing film; in the fourth, an ut¬terly boring movie. from the control center you monitor each …

3 / 13

r hissiy nom bilan ifodalangan xotira obrazlari tariqasida saqlanib qoladi. buni fiziologik jihatdan shunday tushuntirish mumkin: ma’lum qo‘zg‘atuvchilar tirik mavjudotlar uchun xotirjamlik haqida darak beruvchiga aylanadi. hissiy kechinmalar esa insonning shaxsiy tajribasida tarkib topadigan reflekslar tizimini mustahkamlash sifatida namoyon bo‘ladi. hissiyotning mana shu darak beruvchilik vazifasi psixologiyada hissiyotning impressiv tomoni deb ataladi.[1] hissiyot boshqa hamma psixik jarayonlar kabi bosh miya po‘sti qismining faoliyati bilan bog‘liqdir. bosh miya hissiyotlarning kuchini va barqarorligini idora qilib turadi. hissiyotlar boshqa bilish jarayonlaridan farqli bosh miya po‘stining faoliyatidan tashqari organizmning ichki a’zolari faoliyati bilan ham bog‘liqdir, boshqacha qilib aytganda hissiyotlar vegetativ nerv tizimining faoliyati bilan ham bog‘liqdir. chunonchi, odam qattiq uyalgan paytida qizarib ketadi, qattiq qo‘rqqan paytida esa rangi o‘chib, qaltirab ketadi, xattoki odamning ovozida ham o‘zgarish paydo bo‘ladi. ana shunday hissiy holat yuz bergan paytda odamning yuragi tez ura boshlaydi, nafas olishi ham tezlashadi. [footnoteref:2][3] [2: psychology david g. myers hope college holland, michigan …

4 / 13

k ma’naviy hissiyotlar ham o‘zining nerv-fiziologik asosiga ega bo‘lishi kerak (chunonchi intellektual, ahloqiy, estetik hissiyotlar). bu jihatdan akademik i.p.pavlovning dinamik streotip haqidagi ta’limoti juda katta ahamiyatga egadir. bu haqda akademik i.p.pavlov shunday deb yozgan edi: «menimcha, ko‘pincha odatdagi turmush tartibining o‘zgargan paytlarida odat bo‘lib, qolgan birorta mashg‘ulot yaqin kishidan judo bo‘lganda, aqliy iztirob chog‘ida kechiriladigan og‘ir hissiyotlarning fiziologik asosi xuddi eski dinamik streotipning o‘zgarishi, uning yo‘qolishi va yangi dinamik streotipning qat’iylik bilan hosil bo‘lishidan iborat bo‘lsa kerak». ayrim murakkab hissiyotlarning asosida dinamik streotipning yotishi yaqqol ko‘rinadi. masalan, estetik hissiyotni oladigan bo‘lsak, biron yoqimli ko‘ydan lazzatlanish, yoki biron mashhur rassomning ishlagan ajoyib suratlarini tomosha qilib, rohatlanish estetik hissiyot hisoblanadi. agar bu hissiyotlarning nerv-fiziologik asoslarini tahlil qiladigan bo‘lsak, quyidagilarni ko‘rishimiz mumkin. masalan, bizga juda yoqadigan kuy boshqa millat odamiga yoqmasligi mumkin. bunda ajablanishga hech qanday o‘rin yo‘q. biz yoshlikdan boshlab mazkur kuyni bir necha yuz marotalab eshitib borishimiz natijasida ana shu kuyga …

5 / 13

butun a’zoyi badanida bo‘ladigan har qanday hodisalarning hammasini bosh miya po‘sti qismidagi neyronlar idora qiladi. ana shu jihatdan olganda hissiyotning nerv-fiziologik asosi bosh miya po‘sti bilan bog‘liq. uzoq vaqt davomida psixologlar hissiyotlar tabiati haqidagi masalani echishga uringanlar. xviii-xix asrlarda ushbu muammo bo‘yicha hech qaday nuqtai nazarlar mavjud emas edi. keng tarqalgan qarashlardan hissiyotlarning organik ifodalanishlari – bu psixik hodisalarning oqibati haqidagi dalil asosida paydo bo‘lgan intellektuallashtirish nuqtai nazaridir. tasavvur fundamental psixologik dalil bo‘lib hisoblanadi, bizning hislarimiz esa turli tasavvurlar o‘rtasida o‘rnatiladigan aloqalarga mos keladi, va tasavvurlar o‘rtasidagi nizolika nisbatan ta’sirlanish sifatida ko‘rib chiqiladi, deb hisoblagan i.f. gerbart, bu nazariyaning aniq ifodasini keltirdi. v. vundt ham bu nazariyaning tarafdori edi. shunday qilib, hissiyotlarni tadqiq qilishda ular haqidagi sub’ektiv, ya’ni, hissiyotlarning psixik tabiati haqidagi fikrlar o‘z tasdig‘ini topdi, unga muvofiq psixik jarayonlar ma’lum organik o‘zgarishlarni keltirib chiqaradi.[2]2. emotsiya nazariyalari (djeyms-lang, kennon-bard, s.shaxtyor, d.zinger). qarama-qarshi emotsiyalar nazariyasi (r.salomon bo‘yicha). 1872 yilda ch. darvin …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "inson jismoniy va ruxiy xususiyatlarining tibbiy psixologik aspektlari"

iroda rivojlanishining asosiy aspektlari mavzu: inson jismoniy va ruxiy xususiyatlarining tibbiy psixologik aspektlari reja: 1. emotsiya haqida tushuncha. xissiy xolatlarning nerv-fiziologik asoslari. 2. emotsiya nazariyalari (djeyms-lang, kennon-bard, s.shaxtyor, d.zinger). qarama-qarshi emotsiyalar nazariyasi (r.salomon bo‘yicha). 3. iroda haqida tushuncha. irodaviy faoliyatning umumiy xususiyatlari. 4. irodaviy akt va uning tuzilishi. shaxsning irodaviy sifatlari. odam tashqi muhitdagi turli-tuman narsa va hodisalarni idrok qilar ekan, hech vaqt bu narsalarga batamom befarq bo‘lmaydi. odamning aks ettirish jarayoni doimo faol xarakterga egadir. aks ettirish jarayoni quyidagilarni qamrab oladi:5. 1. emotsiya haqida tushuncha. hissiy holatlarning nerv-fiziologik asoslari. a) shaxsning eht...

This file contains 13 pages in DOCX format (57.9 KB). To download "inson jismoniy va ruxiy xususiyatlarining tibbiy psixologik aspektlari", click the Telegram button on the left.

Tags: inson jismoniy va ruxiy xususiy… DOCX 13 pages Free download Telegram