morfologik tahlil (muayyan asar misolida)

DOCX 35 pages 65.1 KB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 65.1 KB

File type DOCX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

kurs ishi mavzu: morfologik tahlil (muayyan asar misolida) mundarija kirish……………………………………………………………………...6 i bob. tilshunoslikda morfologiya bo‘limi 1.1. o‘zbek tili morfologiyasining shakllanishi va taraqqiyoti………........7 1.2. tilshunoslikda morfologiya bo‘limi, morfologik kategoriyalar……..11 i bob bo‘yicha xulosa ………………………………………………………20 ii bob. morfologik tahlil metodi 2.1. morfologik tahlil qilish tartibi va namunasi………………………......21 2.2 abdulla qahhorning “anor” hikoyasidan olingan parchaning morfologik tahlili………………………………………………………………….....25 ii bob bo‘yicha xulosa………………………………………………………31 xulosa……………………………………………………………… …..32 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati kurs ishining umumiy tavsifi kurs ishining belgilanishi. kurs ishi mavzusi alisher navoiy nomidagi toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti oʻzbek tilshunosligi kafedrasi tomonidan berildi va tasdiqlandi. mavzuning o‘rganilganlik darajasi. ona tilini o‘qitish sohasiga salmoqli hissa qo‘shgan m.asqarova[footnoteref:1], a.g’ulomov[footnoteref:2], y.abdullaev, k.qosimova, a.po‘latov, a.mirzaev, o.roziqov, a.sayfullaev, o.yoqubjonova, n.shukrullayev, r.abdulahatova, b.abduraimova, r.qayumova, t.g‘aniyev, sh.yusupova, n.sattorova, t.yusupova, t.ziyodova, a.bobomurodova, m.saidov[footnoteref:3] kabi metodist olimlarning yaratgan tadqiqot ishlari, metodik qo‘llanmalari, ilmiy maqolalarida uzluksiz ta’lim tizimi bosqichlarida morfologik tahlil yuzasidan yo‘l-yo‘riqlar bayon qilingan. jumladan, o‘zbek tili o‘qitish nazariyasi va metodikasi fanida morfologiya hamda …

2 / 35

on dolzarb mavzu sifatida e’tibor qaratilib kelinayotganligini guvohi bo‘lamiz. [1: asqarova m. o‘zbek tili praktikumi. – toshkent,2006.] [2: g‘ulomov a. asqarova m. hozirgi o‘zbek adabiy tili. t.: o‘qituvchi, 1987] [3: hozirgi o‘zbek adabiy tili. t.: o‘qituvchi, 1987.] kurs ishining maqsadi va vazifalari. ushbu kurs ishining maqsadi morfologik tahlil tushunchasini o‘zbek tilshunosligidagi tartibini va qonun–qoidalarini o‘rganishdan iborat. tadqiqot maqsadidan kelib chiqqan holda quyidagi vazifalarni hal etish nazarda tutildi: · morfologiya bo‘limi, morfologik kategoriya tushunchalarini o‘rganish; · morfologik tahlil tushunchasini izohlash; · morfologik tahlil qilish tartibini o‘zlashtirish va namunalar keltirish; · biror badiiy asarni mustaqil holda morfologik tahlil qilish. kurs ishining obyekti. o‘zbek tilidagi morfologik tahlil va morfologik kategoriyalar ishning asosiy obyekti hisoblanadi. ularning mavzu talab etgan masalalarni dalillashda o‘zbek yozuvchi va shoirlarining asarlaridan olingan materiallarga murojaat qilinadi. kurs ishimizning manbalari sifatida oldin bu sohada amalga oshirilgan ilmiy–tadqiqot ishlari, oliy ta’lim muassasalari uchun yaratilgan darslik va qoʻllanmalar, izohli lugʻatlar, shuningdek, badiiy asarlar …

3 / 35

ib turadigan belgisi, bebaho boyligi, moddiy, ma’naviy merosni saqlash va boyitishning eng kuchli vositasi, insoniylik jamiyatining asosi, davlat mustaqilligining muhim tamoyillaridan biri. millat tarixi qancha uzoqqa borib taqalsa, til ham shuncha qadimiy. til azaldan mavjud va millat bor ekan, u ham yashab qolaveradi. qisqa muddatda dunyo xaritasida yangi davlatlar paydo bo‘lishi mumkin, ammo hech vaqt bir kun yoki bir asrda yangi bir til paydo bo‘lib qolmaydi. insonni tiliga qarab qaysi millatga mansubligi, shevasiga qarab esa qaysi hududdan ekanligi aniqlanadi. tillarning morfologiyasiga oid birinchi tadqiqot ishlari aristotel davrida boshlangan. aynan u o‘zining “poetika” asarida nutq qismlari, ot turlari va tilga alohida bo‘limlar bag‘ishlagan. son-sanoqsiz murakkab nazariy masalalar tadqiqi bilan mashg‘ul bo‘lgan “grammatika” terminining yunoncha “yozuv san’ati” ma’nosini bildirishi ham aslida shu amaliy maqsadlar bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan. morfologiya – so‘zlarning nutqda o‘zgarish qoidalarini belgilaydi. morfologiyada so‘z formasini hosil qilish qoidalari va so‘z yasash qoidalari o‘rganiladi: shuningdek morfologiya so‘zlarning ma’lum belgilar asosida …

4 / 35

da kelgan bo‘lsa, uning sintaktik aloqasi va vazifasi tahlil etiladi. 6 i bob. tilshunoslikda morfologiya bo‘limi 1.1. o‘zbek tili morfologiyasining shakllanishi va taraqqiyoti o‘zbek tilshunosligida morflogiya sohasi o‘zining munosib taraqqiyot tarixiga egadir. turkiy til morfologiyasi tavsifini bergan va mahmud koshg‘ariy asaridan foydalanganligi taxmin etilayotgan o‘rta asr tilshunos, turkiyshunosi asiruddin abu hayyondir (1256–1345). abu hayyonning “kitobul idrok lil–lisonil atrok”, undan foydalanib xiv–xv asrda yozilgan va muallifi haligacha muammo bo‘lib kelinayotgan “attuhfatuz zakiya fil lug‘atit turkiya” asarida o‘zbek tili morfologik xususiyatining ilk sistemaviy bayoni beriladi. har ikkala asar muallifi o‘z talqinida arab tilshunosligi grammatik an’anasi va terminologiyasiga tayanadi, lekin turkiy tilning agglyutinativ tabiatini – so‘z shakli yasash jarayonida o‘zak–negizning o‘zgarmasligini uqqan va o‘z tavsifida uni ochib berishga intilgan. ular o‘z davri turkiy tili so‘z o‘zgartirish tizimi uchun xos bo‘lgan deyarli barcha shaklning – ot va olmoshda ko‘plik va kelishik, egalik shakli, fe’l nisbati, harakat nomi va sifatdosh, bo‘lishli bo‘lishsiz shakli, mayli, zamoni …

5 / 35

qurduq) o‘zbek tili yodgorligida qo‘llanilishi hali aniqlanmagan turkiy tilshunoslikda morfologiyaga kelsak, bu boradagi ilk qarashlar, bahslar ix–xi asrlarda yuzaga kela boshlagan va bunda arab tilshunosligi turtki bo‘lgan. shunday qilib, mahmud qoshg‘ariy tomonidan ishlab chiqilgan va tuzilgan “turkiy so‘zlar lug‘ati” turkiy turkumga kiruvchi o‘zbek tiliga xos bo‘lgan morfologiya, so‘z yasalishi, jumladan, fe’lning ko‘plab shakllariga oid jiddiy tadqiqotlarni o‘z ichiga oladi. buyuk shoir, adib va faylasuf alisher navoiy ham “ikki til bahsi” asarida turkiy (eski o‘zbek) tili leksik birliklarining graduonimiyasini ko‘rib chiqib, eski o‘zbek tili morfologiyasini o‘rganishga katta e’tibor bergan. alisher navoiyning morfologik qarashi uning “muhokamat–ul lug‘atayn” asarida qisman o‘z ifodasini topgan deyish mumkin. alisher navoiy turk (o‘zbek) tilining shuhratini olamga yoyish bilan birga, umuman, tilshunoslikning eng muhim masalasiga nisbatan o‘z fikrini ham aytib o‘tgan, o‘z munosabatini bildirgan. lekin o‘zbek tili sintaksisi va morfologiyasiga ilmiy nuqtai nazarni shakllantirishda muhim rol o‘ynagan haqiqiy kashshof samarqand tilshunoslik maktabiga asos solgan olim abdurauf abdurahim o‘g‘li …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "morfologik tahlil (muayyan asar misolida)"

kurs ishi mavzu: morfologik tahlil (muayyan asar misolida) mundarija kirish……………………………………………………………………...6 i bob. tilshunoslikda morfologiya bo‘limi 1.1. o‘zbek tili morfologiyasining shakllanishi va taraqqiyoti………........7 1.2. tilshunoslikda morfologiya bo‘limi, morfologik kategoriyalar……..11 i bob bo‘yicha xulosa ………………………………………………………20 ii bob. morfologik tahlil metodi 2.1. morfologik tahlil qilish tartibi va namunasi………………………......21 2.2 abdulla qahhorning “anor” hikoyasidan olingan parchaning morfologik tahlili………………………………………………………………….....25 ii bob bo‘yicha xulosa………………………………………………………31 xulosa……………………………………………………………… …..32 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati kurs ishining umumiy tavsifi kurs ishining belgilanishi. kurs ishi mavzusi alisher navoiy nomidagi toshkent davlat oʻzbek tili va...

This file contains 35 pages in DOCX format (65.1 KB). To download "morfologik tahlil (muayyan asar misolida)", click the Telegram button on the left.

Tags: morfologik tahlil (muayyan asar… DOCX 35 pages Free download Telegram