asar va matnning badiiy tahlil turlari

DOC 63.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483366312_66917.doc asar va matnning badiiy tahlil turlari reja: 1. badiiy tahlil tushunchasining mohiyati,mazmun-mundarijasi. 2. badiiy tahlilni turlarga ajratishning ilmiy asoslari va xususiyatlari. 3. badiiy tahlilning shakliga kura turlari va xillari. 4. badiiy tahlilning maqsadiga ko’ra turlari. 5. tahlil turlarining o’zaro mutanosibligi va aloqadorligi. badiiy tahlil tushunchasi ko’p asrlar mobaynida o’z ta'rifiga ega bo’lmay keldi. tahlilga dastlabki ta'rif ovrupo adabiyotshunosligida xix asr ikkinchi yarmidan berila boshlandi. lekin botishda badiiy tahlilni interpretatsiya (talqin) tarzida tushunishga moyillik kuchli edi. bunday yondashuv badiiy asarlardan ko’proq ijtimoiy ma'no qidirishga olib kelardi. adabiyotshunoslik ilmida hozirga qadar badiiy tahlil nima, u qanday maqsadlarni ko’zda tutgan holda amalga oshirilishi kerak degan savolga qat'iy javob berilgani yuq. garchi, botish filologlari tomonidan "hermenevtika", "interpretatsiya" nomlari bilan katta-katta bir qator kitoblar chop etilgan bo’lsa-da, tushunchaga aniq ta'rif berilgan emas. har bir olim badiiy asar tahlilini uzicha izohlaydi. metodist olim b. bobilev "milliy oliy o’quv yurtlarida badiiy matnni filologik tahlillashning nazariy asoslari" …

qilish badiiy asarni tushunishning oliy bosqichidir. ayni vaqtda, badiiy adabiyot namunalari orasida muallif istagidan tashqari ma'nolarni tashiydigan, uning muljalidan ko’ra ogirroq ijtimoiy-estetik "yuk"ni zimmasiga olgan, muallifning o’zi kutmagan yoki bilmagan holda badiiy kashfiyotlarga aylangan ko’plab asarlar borligiga adabiyot tarixi guvoh. chunki muallif tasvirlagan badiiy manzara bilan o’quvchi tomonidan idrok etilgan badiiy manzara hamisha ham bir xil bo’lavermaydi. ba'zan o’quvchi adib mutlaqo ko’zda tutmagan, xayoliga keltirmagan, hatto muallifning qarashlariga zid, ammo o’quvchi tugri deb hisoblaydigan badiiy xulosaga kelinishi ham mumkin. chunki hayotiy vaziyatning o’zgarishi, ijtimoiy voqelikdagi yangicha holat ba'zan ijodkorning oddiy izhori dilidan chuqur sotsial ma'no keltirib chiqaradi. haqiqiy badiiy asarning umri uzun va u faqat yaratilgan dam uchungina mansub bo’la olmaydi. taniqli rus psixologi l.s.vigotskiyning: "san'atni ko’proq darajada kechikkan munosobat deyishmumkin, negaki, uning dunyoga kelishi bilan ta'sir ko’rsata boshlashi o’rtasida hamisha ozdir ko’pdir zamoniy oraliq bo’ladi",- degan fikri bunga dalil bo’la oladi. zamoniy oraliq o’quvchiga adabiy asardan o’zi yashayotgan zamonga …

lari, aslida, bemor san'atkorning tushkun ruhiy holati ifodasi bo’lgan. bugungi o’quvchilarning tushunchalari tufayli, mustamlaka zanjirlaridan kutulgan zamondoshlarimizning dunyoqarashlari, didlari sababli esa adolatsiz zamondan norozi isyonkorning nolasi darajasiga ko’tarilgan. badiiy ijod tarixida yuqoridagilardan ham ta'sirliroq misollarni juda ko’p keltirish mumkin. bu holat ko’rsatadiki, adabiy asarning badiiy tahlili uchun ijodkor obrazini idrok etish, muallifning jilvasiga aylanish yagona asos sifatida qaralishi haqiqiy holatga unchalik ham mos kelmas, badiiy asar tahlili mohiyatini tuligicha idrok qilish imkonini bermas ekani. tanishgan badiiy asardan xulosa chiqarish, uni tadqiq qilish tahlil etuvchining saviyasi, didi, dunyoqarashi, hayotiy tajribasi va boshqa bir qator omillarga bogliq ekanligi ma'lum haqiqatdir. rauf parfi va unga izdosh bo’lgan ijodkorlarning asarlari aksariyat o’zbek tanqidchilari tomonidan mutlaqo bir-biriga zid tarzda tahlil etib kelinganligi, ularning har biri shoirlarning badiiy niyati, san'atkorlik mahoratini o’zicha anglaganligi ham shuni ko’rsatadi. badiiy tahlilni asarning estetik unsurlarini qidiradigan faoliyat deb qaraydigan mutaxassislar ham bor. chunonchi, g.n.taranosova nazarida: "..tahlil adabiy asarni tugridan-tugri va …

ehrini yo’qqa chiqarishi aniq. g.taranosova ham asar tahlilining birinchi tamoyili unga yaxlit hodisa sifatida yondashish ekanligini ta'kidlaydi. lekin olimaning adabiy tahlil mohiyatini tushuntiruvchi fikrida badiiy asarni "qismlar" va "unsurlar"ga ajratib urganish asosiy tadbir hisoblanadiki, bu hol amaliyotda uning qarashlariga zid keladi. adabiyotshunoslar j.azizov va g. usovalarining qalamiga mansub "adabiy tahlil nazariyasi va amaliyoti" risolasida " ..tahlil adabiy asarning badiiy mantigiga singishish maqsad qilib qo’yilgan ilmiy izohdir" tarzida ta'rif beriladi. badiiy tahlilning asl mantigini aks ettirish jihatidan j.azizov hamda g.usovalarning qarashlari haqiqatga yaqinroq. chindanda, "muallif obraziga yetishish" ham, "adabiy asarni fikran qism va unsurlarga ajratish" ham o’z holicha badiiy tahlil mohiyatini aks ettira olmaydi. balki ular badiiy mantiqni kashf etish, unga yetishish yo’lidagi bosqichlardir. biroq yurtdosh olimlar juftligiga mansub mazkur xulosada ham, bizning nazarimizda, kichik bir yoqlamalik borday. chunonchi, unda hayotiy mantiqqa yetishish zarurligi ko’zda tutilmaydi. to’gri, badiiy adabiyot uchun estetik mantiq birlamchi ahamiyat kasb etadi, ammo bu holat asarlardan kelib …

shi, o’quvchiga begona bo’lgan matnni eritib, uning shuuriga joylashga qaratilgan faoliyat ko’zda tutiladi. san'at asaridan kelib chiqadigan hayotiy ma'noni topish, estetik unsurlarni kashfetish, urganilayotgan asarning boshqa asarlardan farqini aniqlash, muayyan millat yoki insoniyatestetik tafakkurini rivojlantirishga qo’shgan hissasini korsatish goyat muhim. ayni vaqtda, badiiy zavq manbai nimada ekanini, kitobxonni muayyan asardan ta'sirlanishga olib kelgan badiiy omillar, ko’rkam so’zning mantiqiy tushunchalar doirasiga sigmaydigan jozibasi qayerdan kelib chiqayotganini aniqlash ham o’ta ahamiyatlidir. badiiy tahlil shakliga ko’ra ikki turga bo’linadi:1) ogzaki;2) yozma. badiiy asar ogzaki shaklda ham tahlil qilinadi. lekin bunday tahlilga yozma ravishda tayyorgarlik ko’rilsa, samaraliroq bo’ladi. badiiy tahlil orasida yozma shakl keng yoyilgan. bu tahlil turi faqat aytilgan vaqt uchungina daxldor bo’lmay, keyinchalik, katta zamoniy oraliqlardan so’ng ham odamlarga ta'sir ko’rsatishi, millat badiiy tafakkurini shakllantira olishi, ajdodlardan avlodlarga meros bo’lib utishi bilan xarakterlanadi. badiiy asar tahlilini undan kuzatilgan maqsadga kura: 1) ilmiy (filologik); 2) o’quv (didaktik) singari ikki turga bo’lish mumkin. filologik …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "asar va matnning badiiy tahlil turlari"

1483366312_66917.doc asar va matnning badiiy tahlil turlari reja: 1. badiiy tahlil tushunchasining mohiyati,mazmun-mundarijasi. 2. badiiy tahlilni turlarga ajratishning ilmiy asoslari va xususiyatlari. 3. badiiy tahlilning shakliga kura turlari va xillari. 4. badiiy tahlilning maqsadiga ko’ra turlari. 5. tahlil turlarining o’zaro mutanosibligi va aloqadorligi. badiiy tahlil tushunchasi ko’p asrlar mobaynida o’z ta'rifiga ega bo’lmay keldi. tahlilga dastlabki ta'rif ovrupo adabiyotshunosligida xix asr ikkinchi yarmidan berila boshlandi. lekin botishda badiiy tahlilni interpretatsiya (talqin) tarzida tushunishga moyillik kuchli edi. bunday yondashuv badiiy asarlardan ko’proq ijtimoiy ma'no qidirishga olib kelardi. adabiyotshunoslik ilmida hozirga qadar badiiy tahlil nima, u qanday maqsadlarn...

DOC format, 63.0 KB. To download "asar va matnning badiiy tahlil turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: asar va matnning badiiy tahlil … DOC Free download Telegram