rikketsiozlar: etiologiya, epidemiologiya va klinik ko'rinishlari

PPTX 22 pages 330.0 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 330.0 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

powerpoint presentation rikketsiozlar etiologiyasi epidemiologiya klinkasi diognostika davolash erkin 1. rikketsiozlarni diagnostika qilish 2. rikketsiozlarni davolash 3. rikketsiozlar: etiologiya, epidemiologiya va klinik ko'rinishlari reja: diagnostika: laboratoriya tekshiruvlari laboratoriya tekshiruvlari qon namunalarida *rickettsia* dnk-sini aniqlash uchun polimeraza zanjiri reaktsiyasidan (pzr) foydalanishni o'z ichiga oladi, sezgirlik 70-90% ni tashkil etadi. immunofluorestsentiya tekshiruvi (ifa) *rickettsia* ga qarshi antitelalarni aniqlash uchun qo'llaniladi, titr 1:64 yoki undan yuqori bo'lishi kasallikni ko'rsatadi, ammo kech bosqichlarda aniqlanadi. qon zardobida *rickettsia* antigenlarini aniqlash uchun elisa testi qo'llaniladi, ammo uning sezgirligi pzr ga nisbatan pastroq, taxminan 60-75% ni tashkil etadi. profilaktika va nazorat rikketsiozlarga qarshi profilaktika, kemiruvchilarga qarshi kurashni, vektorlarni (masalan, kana) yo'q qilish va aholining xabardorligini oshirishni o'z ichiga oladi. rikketsioz tarqalishini minimallashtirish uchun, antibiotiklardan (doksitsiklin) profilaktik foydalanish yuqori xavfli guruhlarda, masalan, laboratoriya xodimlarida, ko'rib chiqilishi mumkin. nazorat tadbirlari qatoriga shaxsiy himoya vositalaridan foydalanish (repellentlar, uzun kiyim), endemik hududlarda ochiq havoda ehtiyot bo'lish va uy hayvonlarini davolash kiradi. …

2 / 22

olib keladi, bu esa qon tomirlarining o'tkazuvchanligini oshiradi va interstitsial shish hosil bo'lishiga sabab bo'ladi. qon tomir shikastlanishi tufayli yuzaga keladigan trombotsitopeniya va qon ivishining buzilishi og'ir hollarda qon ketishiga olib kelishi mumkin, bu esa bemor ahvolini og'irlashtiradi. rikketsiyalarning ko'payishi hujayralarning lizisiga va yallig'lanish reaktsiyasiga olib keladi, bu esa isitma, bosh og'rig'i va toshma kabi klinik belgilarga olib keladi. riketsiozlarning tasnifi serologik testlar va dnk analizlari ham tasniflashda muhim rol o'ynaydi, chunki ular 16s rrna genlari bo'yicha farqlarni aniqlashga yordam beradi. riketsiozlarning tasnifi etiologik agentlar asosida amalga oshiriladi, masalan, *rickettsia*, *orientia*, *ehrlichia* va *anaplasma* kabi turli jinslarga bo'linadi. guruhlash klinik ko'rinishlarni ham hisobga oladi: dog'li isitma guruhi (*r. rickettsii*), tif guruhi (*r. prowazekii*) va skrab tifi (*orientia tsutsugamushi*) shular jumlasidan. kirish “kirish” qismida tashxis qoʻyish usullari, jumladan, serologik testlar, polimeraza zanjirli reaktsiyasi (pzr) va toʻqimalarni boʻyash usullari, shuningdek, davolash usullari muhokama qilinadi. “kirish”da rickettsiozning keng tarqalgan geografik hududlari, vektorlar (masalan, …

3 / 22

kii* keltirib chiqaradigan epidemik tifning retsidiv shakli boʻlib, latent infeksiya yillar oʻtib qayta faollashganda yuzaga keladi. klinik ko'rinish: umumiy simptomlar umumiy simptomlar orasida charchoq va holsizlik ham mavjud bo'lib, bu bemorning kundalik faoliyatini sezilarli darajada cheklashi mumkin, shuningdek, ishtaha yo'qolishi ham kuzatiladi. rikketsiozning dastlabki bosqichlarida bemorlarda 38-40°c gacha isitma, kuchli bosh og'rig'i va mushaklardagi og'riqlar kuzatiladi, bu grippga o'xshash simptomlarni eslatadi. ko'pgina rikketsioz infeksiyalari teri toshmasi bilan birga keladi, bu odatda kasallikning 2-6 kunida paydo bo'ladi va makulopapulyar ko'rinishga ega bo'ladi. etiologiya: qo'zg'atuvchilar riketsiyalar odatda artropodlar (kanalar, burmalar, bitlar) orqali yuqadi, ular infeksiyalangan hayvonlardan odamlarga patogenni yuqtirishda vektor vazifasini o'taydi; bu zanjirni tushunish epidemiologiya uchun juda muhim. riketsiyalar obligat hujayra ichidagi bakteriyalar bo'lib, ular gram-manfiy tuzilishga ega va ko'payish uchun tirik eukariot hujayralariga muhtoj, ularning o'lchami 0,3 dan 1,2 mikrongacha. rickettsia turkumiga mansub ko'plab turlari mavjud bo'lib, ularning har biri o'ziga xos klinik kasalliklarni keltirib chiqaradi; masalan, r. rickettsii rocky …

4 / 22

un doksisiklin antibiotiki eng samarali hisoblanadi, ayniqsa kasallikning dastlabki bosqichlarida qo'llanilsa, bemorlar uchun yaxshi natijalarga olib keladi. it isitmasi (dog'li isitma), rickettsia conorii bakteriyasi orqali yuqadi, ko'pincha ixodid kenalari (masalan, rhipicephalus sanguineus) chaqishi orqali odamlarga o'tadi. dog'li isitma simptomlari odatda kenaning chaqishidan keyin 5-7 kun o'tgach boshlanadi va isitma, bosh og'rig'i va xarakterli makulopapulyar toshmalarni o'z ichiga oladi. quturgan kalamushriketsiozi kasallikning inkubatsiya davri odatda 1-2 hafta davom etadi, so'ngra isitma, bosh og'rig'i va makulopapulyar toshma kabi alomatlar paydo bo'ladi. quturgan kalamushriketsiozi (r. typhi) odamga kalamush burungalari orqali yuqadi, bunda burunga najasi teriga tushishi va qashish orqali kirishi kuzatiladi. quturgan kalamushriketsiozi tashxisi serologik testlar (masalan, ifa) orqali qo'yiladi, bunda r. typhi antitelalari aniqlanadi va davolash tetratsiklin yoki doksisiklin bilan olib boriladi. differentsial diagnostika qizamiq va qizilcha: rickettsiozda toshmalar ham bo'ladi, lekin qizamiqda prodromal alomatlar (isitma, tumov) ko'proq va boshqacha tartibda rivojlanadi. qizilchada esa limfadenopatiya xarakterlidir. leptospiroz: rickettsiozga o'xshash isitma, bosh og'rig'i …

5 / 22

t yoki oqadilarning chaqishi orqali yuqadi. ushbu vektorlar riketsiyalarni odamlarga uzatishning asosiy yo'lidir. riketsiozlar asosan infeksiyalangan artropodlar, masalan, burga, kana, bit yoki oqadilarning chaqishi orqali yuqadi. ushbu vektorlar riketsiyalarni odamlarga uzatishning asosiy yo'lidir. riketsiozlar nima? rickettsia bakteriyalari, masalan, r. rickettsii, r. prowazekii, r. typhi va r. akari, odamlarga kanalash, bitlar, burga va oqadilar orqali yuqishi mumkin. kasallikning inkubatsion davri 2-14 kunni tashkil etadi. riketsiozlarning klinik belgilari orasida bosh og'rig'i, isitma (38-40°c), mushaklardagi og'riq, toshmalar va ba'zi hollarda asab tizimining zararlanishi kuzatiladi. qon testlari tashxis qo'yishda muhim rol o'ynaydi. riketsiozlar – rickettsia turkumiga mansub bakteriyalar qo'zg'atadigan, kemiruvchilar, hasharotlar orqali tarqaladigan o'tkir yuqumli kasalliklar guruhidir. ushbu kasalliklar febril holat va dog'li toshmalar bilan xarakterlanadi. q tekshiruvi q isitmasini aniqlash uchun ishlatiladigan serologik testlar orasida eng keng tarqalgani immunofluoressensiya usulidir, u 1:64 yoki undan yuqori titrlarda antikorlarni aniqlaydi. q isitmasini tashxislashda, ayniqsa surunkali shakllarida, biopsiya namunalari (jigar, suyak iligi) gistopatologiyasi va immunohistokimyoviy tahlili …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rikketsiozlar: etiologiya, epidemiologiya va klinik ko'rinishlari"

powerpoint presentation rikketsiozlar etiologiyasi epidemiologiya klinkasi diognostika davolash erkin 1. rikketsiozlarni diagnostika qilish 2. rikketsiozlarni davolash 3. rikketsiozlar: etiologiya, epidemiologiya va klinik ko'rinishlari reja: diagnostika: laboratoriya tekshiruvlari laboratoriya tekshiruvlari qon namunalarida *rickettsia* dnk-sini aniqlash uchun polimeraza zanjiri reaktsiyasidan (pzr) foydalanishni o'z ichiga oladi, sezgirlik 70-90% ni tashkil etadi. immunofluorestsentiya tekshiruvi (ifa) *rickettsia* ga qarshi antitelalarni aniqlash uchun qo'llaniladi, titr 1:64 yoki undan yuqori bo'lishi kasallikni ko'rsatadi, ammo kech bosqichlarda aniqlanadi. qon zardobida *rickettsia* antigenlarini aniqlash uchun elisa testi qo'llaniladi, ammo uning sezgirligi pzr ga nisbatan pastroq, ...

This file contains 22 pages in PPTX format (330.0 KB). To download "rikketsiozlar: etiologiya, epidemiologiya va klinik ko'rinishlari", click the Telegram button on the left.

Tags: rikketsiozlar: etiologiya, epid… PPTX 22 pages Free download Telegram