nafas olish jarayoni

DOCX 3 pages 18.3 KB Free download

3 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.3 KB

File type DOCX

Pages 3

Updated Dec 2025

Page preview (3 pages)

Scroll down 👇

1 / 3

12- amaliy mashg’ulot. nafas olish jarayonida sarflangan organik moddalarni hisoblash nafas olish barcha tirik organizmlarga xos bo‘lib, bunda oksidlanish tufayli organik moddalarning, (xususan,uglevodlar) c02 va h20 gacha parchalanadi. bu jarayonda energiya ajralishi kuzatiladi. ma’lumki, tirik organizm tashqi muhit bilan doimiy ravishda uzluksiz aloqada bo'lib turadi. shulardan biri tirik hujayralarning nafas olishidir. bu jarayon o'ta murakkab bo'lib, organizmni energiya va oraliq mahsulotlar bilan taminlashda muhim o'rin tutadi. bu energiya o'sish va rivojlanishga moddalarning yutilishi hamda tashiluvi uchun sarf bo'ladi. hujayra darajasida oziq moddalaridan foydalanish bu nafas olish jarayonidir. hujayraning nafas olishi bu oksidlanish jarayoni bo'lib kislorod ishtirokida oziq moddalarining yani fotosintez jarayonida hosil bo'lgan organik birikmalarning parchalanishi bilan boradi. bunda ajralib chiqqan kimyoviy faol metabolitlar va energiya hujayraning hayot faoliyati uchun foydalaniladi. nafas olish jarayonida kislorodning o'rni haqidagi ilmiy talimot birinchi bor a.l.lavuaze (1773-1778) tomonidan yaratilgandir. u hayvonlarning nafas olishi hamda yonish jarayonini bir vaqtda o'rganib ikkala holatda o2 yutilishi va …

2 / 3

q vaqtlar shubha ostida qaralgan. keyinchalik, o'simliklarda hayvonlardagi singari nafas olish organi bo'lmasada ularning nafas olish jarayonlari bir xil ekanligi va ikkala holda qandlar parchalanishi bir nechta tajribalar orqali isbotlandi. masalan, i.p.borodin (1876) o'simliklar o'stida qator tajribalar utkazib bargli o'simliklarda nafas olish jarayoni jadalligi birinchi navbatda ularning yorug'likda to'plagan uglevodlar miqdoriga bog'liq ekanligini isbotlagan. hujayradagi oksidlanish-qaytarilish reaktsiyalari fermentlar tomonidan katalizlanadi. tabiiy nafas olish uchun muhitda kislorod bo'lishi kerak, bunda organik moddalar to'la anorganik moddalarga parchalanadi va tegishli miqdorda energiya ajralib chiqadi. buni quyidagi tenglama bo'yicha ifodalash mumkin: c6h12o6+6o2 →6co2+ 6h2o+energiya (2875 kj/mol.) uglevodlar bilan bir qatorda boshqa organik moddalar yog'lar, oqsillar ham nafas olishda o'z o'rniga ega. o'simlikni har bir tirik hujayrasi nafas oladi. bunda hujayra organoidlaridan mitoxondriyalar faol qatnashadi va organik modda to'la oksidianib, co2 va h2o hosil bo'ladi. bu jarayonm biologik oksidlanish deb ataladi. nafas olish fiziologik jarayon bo'lib, u korong'u va yorug'likdagi har bir tirik organizmga xosdir. …

3 / 3

va adf, nadh va nad+ qaytar aloqalar tizimida nafas olish jarayonining ayrim qismlarini to’xtatishi (manfiy qaytar aloqa) yoki faollashtirishi mumkin (musbat qaytar aloqa). hujayradagi fermentlar faolligiga undagi fizik-kimyoviy muhitning (muhit ph ko'rsatkichining surilishi, ionlarning tarkibi va miqdori va boshq.) ta’siri juda kattadir. shuning uchun ham keyingi vaqtda organizmlarning fizik-kimyoviy va funktsional xossalarini katta etibor berilmoqda. nafas olish jarayoniga fitogormonlarmng ta’siri ularning oqsillar sintezlanishiga yoki hujayraning funktsional faolligiga ta’siri orqali bo'lishi mumkin. ayrim oksidoreduktazalarning sintezi genom nazoratida bo'lib hujayraning rivojlanishi rejasi asosida boradi. hozirgi vaqtda olimlaming aniqlashicha har bir hujayra uchun uning rejalashtirilgan rivojlanishi va ulimi prorammasi mavjudligi aniqlangan. ontogenez davomida nafas olish jadalligining o'zgarishi. o'simliklarning nisbatan yosh organlari va to'qimalarida yam faol o'sish bosqichida nafas olish jadalligi yuqori bo'ladi. yosh barglar yoyilib va kengayib borgan sari o'lardagi nafas olish jadalligi (noj) ortib boradi. qachonki barg o'sishdan to'xtasa, yani hujayralarning umumiy soni va ulchami o'zgarmas bo'lib qolgan taqdirda noj miqdori ham …

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nafas olish jarayoni"

12- amaliy mashg’ulot. nafas olish jarayonida sarflangan organik moddalarni hisoblash nafas olish barcha tirik organizmlarga xos bo‘lib, bunda oksidlanish tufayli organik moddalarning, (xususan,uglevodlar) c02 va h20 gacha parchalanadi. bu jarayonda energiya ajralishi kuzatiladi. ma’lumki, tirik organizm tashqi muhit bilan doimiy ravishda uzluksiz aloqada bo'lib turadi. shulardan biri tirik hujayralarning nafas olishidir. bu jarayon o'ta murakkab bo'lib, organizmni energiya va oraliq mahsulotlar bilan taminlashda muhim o'rin tutadi. bu energiya o'sish va rivojlanishga moddalarning yutilishi hamda tashiluvi uchun sarf bo'ladi. hujayra darajasida oziq moddalaridan foydalanish bu nafas olish jarayonidir. hujayraning nafas olishi bu oksidlanish jarayoni bo'lib kislorod ishtirokida oziq moddala...

This file contains 3 pages in DOCX format (18.3 KB). To download "nafas olish jarayoni", click the Telegram button on the left.

Tags: nafas olish jarayoni DOCX 3 pages Free download Telegram