badiiyasarni tahlil qilish

PPTX 21 pages 79.5 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 79.5 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

mavzu: boshlang‘ich sinflarda badiiy asarni tahlil qilish. mavzu: boshlang‘ich sinflarda badiiy asarni tahlil qilish. reja: 1. badiiy asarni tahlil qilishning adabiy asoslari. zamonaviy maktab oldiga qo‘yilgan vazifalar, kichik maktab yoshidagi o‘quvchilar umumiy rivojlanishining o‘sganligi, psixologiya va xususiy metodika sohasidagi yutuqlar sinfda o‘qish mazmuni va o‘qitish metodlariga o‘zgartirish kiritishni talab etmoqda. shularga bog‘liq holda badiiy asarni tahlil qilish metodikasi takomillashtira borildi: takroriy bayon qilish mashqlari kamaytirildi, ijodiy va o‘qilgan matn yuzasidan o‘z fikrini bayon qilish ko‘nikmasini o‘stiradigan mashqlar ko‘paytirildi, asar qismlari ustida emas, balki yaxlit asar ustida ishlanadigan bo‘ldi, asar g‘oyasi va obrazlarini tushuntirishda o‘quvchilarning mustaqilligi ortdi, matn ustida ishlashda xilma-xil topshiriq turlaridan, ta’limda texnika vositalaridan va ilg‘or pedagogik texnologiya usullaridan ko‘proq foydalanila boshlandi va h. k. xx asrning 60-yillarida yaratilgan maktab dasturida kichik maktab yoshidagi o‘quvchilarda shakllantiriladigan matn ustida ishlash ko‘nikmalari belgilab berildi, shuningdek, 1-4-sinflarda o‘qish malakasiga qo‘yilgan talablar ancha aniq ajratildi. xx asrning 70-yillari boshlarida mazmuni va metodik apparati …

2 / 21

qan takomillashgan sinfda o‘qish metodikasidan ijodiy foydalanilmoqda. boshlang‘ich sinflarda badiiy asar quyidagi muhim metodik shartlar asosida tahlil qilinadi: 1. asar mazmunini tahlil qilish va to‘g‘ri, tez, ongli, ifodali o‘qish malakalarini shakllantirish bir jarayonda boradi. 2. asarning g‘oyaviy asoslari va mavzusini, uning obrazlari, syujet chizig‘i, kompozitsiyasi va tasviriy vositalarini tushuntirish o‘quvchilarning shaxs sifatida umumiy kamol topishiga yaxshi xizmat qiladi, shuningdek, bog‘lanishli nutqining o‘sishini ta’minlaydi. 3. o‘quvchilarning hayotiy tajribasiga tayanish asar mazmunini ongli idrok etishning asosi va uni tahlil qilishning zaruriy sharti hisoblanadi. 4. sinfda o‘qishga o‘quvchilarning bilish faoliyatini faollashtirish, atrof-muhit haqidagi bilimlarini kengaytirish va ilmiy dunyoqarash asoslarini shakllantirishning samarali vositasi sifatida qaraladi. asarni tahlil qilishda hisobga olish zarur bo‘lgan muhim omillardan biri uning o‘quvchilarga hissiy ta’siridir. o‘quvchilar muallifning asosiy fikrini tushunibgina qolmay, muallif hayajonlangan voqeadan ham hayajonlansinlar. matnni tahlil qilish o‘quvchida fikr qo‘zg‘atishi, hayotiy tajribasining muallif qayd etgan dalillarga to‘g‘ri kelish-kelmasligini aniqlashi zarur. tahlil davomida asarning estetik qimmati, badiiy go‘zalligi ham …

3 / 21

ot bilan aloqadorligini bilib oladilar. boshlang‘ich sinflarda asar tahlilida badiiy til vositalari − sifatlash, o‘xshatish, jonlantirish, mubolag‘a va adabiy janr turlari − ertak, hikoya, masal, she’r, doston, maqol, topishmoq kabilar bilan amaliy ravishda tanishtiriladi. badiiy asar tilini tahlil qilish orqali o‘quvchilarda o‘z ona tiliga muhabbat hissi, badiiy asarni ongli o‘qish ko‘nikmasi o‘stiriladi, asar g‘oyasini chuqur idrok etishga zamin hozirlanadi, o‘quvchilar nutqi rivojlantiriladi. xalq og‘zaki ijodida ertak janrining bolalar tomonidan yaxshi qabul qilinib, qiziqib o‘qilishining sabablaridan biri ertak tilining ta’sirchanligi, o‘tkir syujetliligi va xalq tiliga yaqinligidir. ertak o‘qib bo‘lingach, uning badiiy tili ustida ishlashga alohida ahamiyat berish zarur. 3-sinf «o‘qish kitobi»da keltirilgan «oltmish gaz arqon» ertagida «hammaning ishi ishda, oshi oshda qolib, jang maydoniga qarab yuguribdi» “…g‘azabga to‘lib, yelday yuguribdi” kabi badiiy vositalar yordamida tasvirlangan manzaralar juda ko‘p. ular ustida ishlash o‘quvchi nutqini o‘stirish bilan birga ularni fikr yuritishga, mulohaza qilishga ham o‘rgatadi. ertaklarda o‘xshatishlar, jonlantirish va mubolag‘alardan foydalanilgan. o‘quvchilarga ularni …

4 / 21

iydi, ko‘chalarda tutoqib, shox-shabbani tortqilar, yalmog‘izdek yutoqib” kabi misralarda o‘xshatish, jonlantirishlar qo‘llangan. 4-sinf «o‘qish kitobi»dan o‘rin olgan «qish to‘zg‘itar momiq par» (qudrat hikmat) she’rida «yerga serbar oq namat», «pirpiratib ko‘zini avtobuslar o‘tadi. qahraton qish hovurni mo‘rkon kabi yutadi», «tomlar kiydi oq qalpoq, hovlilarda sep tepa osmon elak nazdimda, shahrimizga un separ” misralarida o‘xshatish, jonlantirishlar qo‘llangan. bular ustida ishlaganda quyidagicha savol-topshiriqlardan foydalanish mumkin: 1. shoir qorni nimaga o‘xshatadi? (momiq parga). 2.avtobus chiroqlarini-chi? (pirpiragan ko‘zga). 3. “muz oynalar sovuq yeb”misralarini qanday tushunasiz? oyna sovuq qotadimi? ushbu darslikning «kumush qish» bo‘limida «qish» matni berilgan. ushbu matnda ham ko‘plab jonlantirishlar qo‘llangan. masalan, «hamma yoqda sovuq izg‘irin kezadi», «ingrar og‘riq kabi qari tol, oynalarni bezar qish - gulkor», «daraxt kurtaklari rohatlanib uxlamoqda», «hozir urug‘lar tinch uyquda» kabi. matn tahlilida «matnning birinchi qismini o‘qing. unda qaysi so‘z o‘z ma’nosidan boshqa ma’noda qo‘llangan?» yoki «matnning ikkinchi qismida jonsiz narsalar jonlidek tasvirlangan o‘rinlarni topib o‘qing. boshqa ma’noda qo‘llangan …

5 / 21

joziba bag‘ishlaydi. masalan: «kabutar ne deydur?» kabi. mazkur asarda ikkinchi shaxs qo‘shimchasi o‘rnida hurmat ma’nosidagi uchinchi shaxs qo‘shimchasi qo‘llangan: «xatda: oliy hazrat, qovun ayni pishdi. kelib qo‘l urib bersalar». shu o‘rindagi «qo‘l urib bersalar» birikmasi ibora hisoblanadi. iboralar doim ko‘chma ma’no ifodalab, nutqning ta’sirchanligini oshiradi. matndan iboralar aniqlangach, ma’nosini izohlashdan tashqari, ularga ma’nodosh yoki qaramaqarshi ma’noli iboralarni topshirish ham yaxshi samara beradi. topishmoqlarda ham jonlantirish va o‘xshatishlar juda ko‘p. masalan, «ayoz bobo novvot sotdi, olgan edim, qo‘lim qotdi» topishmog‘ida o‘xshatish, «chiq-chiq» ishlab tolmaydi, tunda uxlab qolmaydi» topishmog‘ida jonlantirish qo‘llangan. «chumoli va tipratikan», «o‘jar toshbaqa» masallarida ham badiiy til vositalari mavjud. xususan, ularda «o‘g‘irlik mol aylar jonsarak», «bola ko‘nglin ko‘tarar», «kosang joningga huzur», «senga qalqon usti-bosh», «parcha go‘sht bo‘lib yurar», «jish toshbaqa» kabi ibora, birikma va gaplar uchraydiki, ular ustida ishlashda “bunday majorolar qachon va kimlar orasida bo‘lib o‘tishi mumkin?”, “ularga hayotdan misollar keltiring” kabi topshiriqlar berish, ulardagi ma’noni boshqacha yo‘sinda …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "badiiyasarni tahlil qilish"

mavzu: boshlang‘ich sinflarda badiiy asarni tahlil qilish. mavzu: boshlang‘ich sinflarda badiiy asarni tahlil qilish. reja: 1. badiiy asarni tahlil qilishning adabiy asoslari. zamonaviy maktab oldiga qo‘yilgan vazifalar, kichik maktab yoshidagi o‘quvchilar umumiy rivojlanishining o‘sganligi, psixologiya va xususiy metodika sohasidagi yutuqlar sinfda o‘qish mazmuni va o‘qitish metodlariga o‘zgartirish kiritishni talab etmoqda. shularga bog‘liq holda badiiy asarni tahlil qilish metodikasi takomillashtira borildi: takroriy bayon qilish mashqlari kamaytirildi, ijodiy va o‘qilgan matn yuzasidan o‘z fikrini bayon qilish ko‘nikmasini o‘stiradigan mashqlar ko‘paytirildi, asar qismlari ustida emas, balki yaxlit asar ustida ishlanadigan bo‘ldi, asar g‘oyasi va obrazlarini tushuntirishda o‘quvchilarn...

This file contains 21 pages in PPTX format (79.5 KB). To download "badiiyasarni tahlil qilish", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiyasarni tahlil qilish PPTX 21 pages Free download Telegram