gidrosfera tushunchasi va suv miqdori

DOCX 5 pages 22.7 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.7 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

gidrosfera tushunchasi va suv miqdori gidrosfera – bu yerning suyuq va qattiq holatdagi barcha suv omborlarini o‘z ichiga olgan qatlamidir. unda okean va dengizlardagi sho‘r suv, daryo va ko‘llardagi yangi suv, yer osti (aquifer) suvlari va atmosfera namligi (suv bug‘i) mavjudmynasadata.larc.nasa.govusgs.gov. gidrosfera yer yuzasining taxminan 70 foizini qoplaydi va undagi suyuq suvning katta qismi okeanlarda jamlanganmynasadata.larc.nasa.govusgs.gov. masalan, yer yuzidagi suvlarning taxminan 96.5 foizi okean va dengizlardagi sho‘r suvdirusgs.gov. yer suvlari jami ~1,386 million km³ boʻlib, faqat 2–3 foizi sho‘rsiz (ichimlikka yaroqli) hisoblanadi. shu sho‘rsiz suvning esa eng katta qismi (taxminan 68%) muzlik va muz pardalarida, ~30% esa yer osti qatlamlarida saqlanadieducation.nationalgeographic.orgusgs.gov. atmosferadagi suv bug‘i esa umumiy suv zaxirasining atigi ~0.001 foizini tashkil qiladigpm.nasa.gov. · yer yuzasining 71% qismi suv bilan qoplangan, asosan okean va dengizlar orqaliusgs.gov. · umumiy suv zaxirasining 96–97% dan ortig‘i okeanlarda jamlangan, ya’ni okean va dengizlar gidrosferaning eng katta ombori sanaladiusgs.goveducation.nationalgeographic.org. · sho‘rsiz (fresh) suv jami 2–3% …

2 / 5

ch, atlantika, hind, shimoliy muz okeani va janubiy okean. okeanlar o‘rtacha 3–4 km chuqurlikka ega (masalan, eng chuqur nuqta mariana chuqurida ~11 km). okean suvi sho‘r bo‘lib, o‘rtacha sho‘rligi ~35 ‰ (promill) ni tashkil etadi. okeanlarning tabiiy jarayonlardagi roli juda muhim: ular iqlim va ob-havoni tartibga soluvchi katta issiqlik zaxirasidireducation.nationalgeographic.org. quyosh nuri bilan qizigan okean suvi atmosferaga issiqlik beradi va shamol hamda okean oqimlari orqali bu harorat butun yer yuzida tarqaladi. shuningdek, okeanlardan keng miqdorda suv bug‘lanadi; hosil bo‘lgan bulutlar yomg‘ir, qor va boshqa yog‘ingarchilikka olib keladi (suv aylanishini ta’minlaydi)education.nationalgeographic.org. natijada okeanlar yer yuzidagi haroratni barqarorlashtiradi – qishda suv saqlagan issiqlik atmosferaga qaytib, yozda esa haddan tashqari qizib ketishni oldini oladi. okeanlar shuningdek, biologik turfa-xillik (baliqlar, plankton, dengiz o‘simliklari va hayvonlari) uchun asosiy muhit va insoniyatga oziq-ovqat, tranzit yo‘llari hamda minerallar manbaidir. dengizlar dengiz – okeanning materiklar bilan qisman yoki to‘liq o‘ralgan bo‘laklaridir. geograflarga ko‘ra, dengiz okeanning materiklar bilan qisman …

3 / 5

hi keskin pasayib, ekologik inqirozni yuzaga keltirmoqda. daryolar daryolar – tog‘lardan boshlangan, yer sathidagi ko‘llar va dengizlarga oqib tushuvchi yangi (sho‘rsiz) suv omborlaridir. daryolar gidrosferada suyuqlik (freshwater) manbai sifatida muhim, ammo ulardagi suv zaxirasi umumiy miqdorga nisbatan juda kichik. nasa tadqiqotiga ko‘ra, dunyo daryolaridagi suv hajmi taxminan 2 246 km³ (tax. 0,006% barcha shirin suv) bo‘lib, bu atomdinozday kichik ulush hisoblanadiearthobservatory.nasa.gov. shu bilan birga, daryolar suv aylanishida va hayotda katta ahamiyatga ega: odamlar ichimlik, irrigatsiya va energetika uchun daryo suvidan keng foydalanadi, shuningdek daryolar sayohat va transport yo‘llari hisoblanadi. ya’ni, yer usti sho‘rsiz suvlarining atigi 0.49% daryolarda jamlangan, qolganining katta qismi ko‘llarda yoki boshqa omborlarda saqlanadiusgs.gov. shunga qaramay, daryolar mamlakatlar va mintaqalar suv ta’minotida, biologik turfa-xillikning saqlanishida, yer maydonining unumdorligi va qishloq xo‘jaligi uchun hayotiy ahamiyatga ega. ko‘llar ko‘llar – yer sathidagi to‘g‘onlar, bo‘shliq yoki tog‘ konalarida to‘planib qolgan sho‘rsiz suv omboridir. ko‘llarning kelib chiqishi turlicha: ularga suv daryolar, yomg‘ir, …

4 / 5

dir. muzliklar yer gidrosferasidagi suvning eng yirik omboridir: yer sho‘rsiz suvining taxminan 68% muzliklarda jamlanganusgs.gov. eng yirik muz omborlari antarktida va grenlandiyada joylashgan; shuningdek, himalay, alp va qirg‘iziston kabi hududlarda katta muzliklar mavjud. muzliklar nafaqat suv zaxirasining asosini tashkil etadi, balki global iqlim tizimiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. ularning oq rangli yuzasi quyosh nurlarini aks ettirib, yer sirtini sovitishda ishtirok etadiusgs.gov. shu bois, muzliklarning erishi dengiz sathining ko‘tarilishiga va iqlim o‘zgarishiga olib keladi. yer osti suvlari yer osti suvlari – bu qorin bo‘shliqlarida va permekstumlarda, shag‘illik va qumli qatlamlarda to‘planib qolgan sho‘rsiz suv omborlaridir. yer osti suvlari yer yuzidagi sho‘rsiz suv zaxirasining tahminan 30% ini tashkil etadiusgs.gov. ular qor va yomg‘ir suvining tuproqqa singib, tog‘ siltovlariga va suv qatlamlariga to‘planishi natijasida hosil bo‘ladi. bu suvlarga quyidagicha qimmatlanadi: insoniyatni ta’minlash (ichimlik suvi), sug‘orish, sanoat maqsadlari, shuningdek daryo va ko‘llarni doimiy to‘ldirib turish uchun muhim manba. masalan, atmosferadan tushgan suv tuproqqa singib, gidroqavatlarda …

5 / 5

ida uch holatda uchraydi: suyuq, qattiq (muz) va gazsimon. suyuq suv okean, daryo va ko‘llarda mavjud bo‘lsa, qattiq holatda muzlik va qor ko‘rinishida paydo bo‘ladi. gazsimon holatdagi suv esa atmosfera bug‘i (shamol va bulutlar tarkibida) shaklida bo‘ladigpm.nasa.gov. suvning to‘liq aylanishi esa gidrologik sikl deyiladi. bu doimiy jarayon bo‘lib, suv qatlami quyosh issiqligi ta’sirida bug‘lanadi, atmosferaga ko‘tarilib, bulutlar hosil qiladi. keyinchalik bulutlardagi suv kondensatsiyalanib, yog‘ingarchilik (yomg‘ir, qor, do‘l) ko‘rinishida yerga tushadi. yerdagi suvlar esa daryo, ko‘l va yer osti oqimlari orqali yana okean va dengizlarga qaytadi. suv aylanishida bug‘lanish, kondensatsiya, yog‘ingarchilik va oqim kabi jarayonlar ishtirok etadibritannica.com. bu sikl orqali yer suvlari bir holatdan boshqasiga uzluksiz o‘tadi va global suv zaxiralari barqarorligi saqlanadi. test savollari 1. gidrosfera atamasi nimani anglatadi? a. faqat okean va dengizlardagi suv omborlari. b. yer va uning atrofini qamrab olgan barcha suv omborlari. c. faqat daryo va ko‘llardagi suvlar. d. atmosferadagi suv bug‘i. 2. yer yuzasining taxminan …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gidrosfera tushunchasi va suv miqdori"

gidrosfera tushunchasi va suv miqdori gidrosfera – bu yerning suyuq va qattiq holatdagi barcha suv omborlarini o‘z ichiga olgan qatlamidir. unda okean va dengizlardagi sho‘r suv, daryo va ko‘llardagi yangi suv, yer osti (aquifer) suvlari va atmosfera namligi (suv bug‘i) mavjudmynasadata.larc.nasa.govusgs.gov. gidrosfera yer yuzasining taxminan 70 foizini qoplaydi va undagi suyuq suvning katta qismi okeanlarda jamlanganmynasadata.larc.nasa.govusgs.gov. masalan, yer yuzidagi suvlarning taxminan 96.5 foizi okean va dengizlardagi sho‘r suvdirusgs.gov. yer suvlari jami ~1,386 million km³ boʻlib, faqat 2–3 foizi sho‘rsiz (ichimlikka yaroqli) hisoblanadi. shu sho‘rsiz suvning esa eng katta qismi (taxminan 68%) muzlik va muz pardalarida, ~30% esa yer osti qatlamlarida saqlanadieducation.nationalge...

This file contains 5 pages in DOCX format (22.7 KB). To download "gidrosfera tushunchasi va suv miqdori", click the Telegram button on the left.

Tags: gidrosfera tushunchasi va suv m… DOCX 5 pages Free download Telegram