hisoblash texnikasi

PPT 86 pages 7.2 MB Free download

86 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.2 MB

File type PPT

Pages 86

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 86

kompyuter tarmoqlari va ularning ahamiyati 8-mavzu. ma’lumotlar bazalari va katta hajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash texnologiyalari tmc instituti texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti informatika kafedrasi hisoblash texnikasiniing rivojlanishi natijasida undan foydalanishning ikki asosiy yo'nalishi tashkil topdi birinchi yo'nalish qo'lda bajarilishi, juda ko'p vaqtni oluvchi yoki umuman qo'lda bajarishni imkoniyati bo'lmagan hisob-kitoblarni amalga oshirish uchun hisoblash texnikasidan foydalanishdir. ikkinchi yo'nalish hisoblash texnikasi vositalarini avtomat yoki avtomatlashtirilgan axborot tizimlarida qo'llanilishidir. keng ma'noda axborot tizimi dasturiy kompleksdan iborat bo'lib, uning vazifasi kompyuter xotirasida axborotni ishonchli saqlash, axborotni berilgan maxsus ilovalarga ko'ra o'zgartirish, foydalanuvchilar uchun qulay va yengil o'zlashtiriladigan interfeyslarni taqdim etishdir. axborot tizimlari va texnologiyalari yildan-yilga kishilik faoliyatining turli sohalarida keng qo'llanilmoqda. ularni yaratish, ishga tushirish va hayotga keng tatbiq etishdan maqsad – jamiyat va inson butun hayot faoliyatini axborotlashtirish borasidagi muammolarini hal etishdir. ma’lumotlar bazalari va ularni yaratish modellari ma’lumotlar bazasi - bu shk xotirasida saqlanadigan va muammo soha holatini aks ettiruvchi, maxsus …

2 / 86

o t l a r b a n k i – zaruriy axborotni olish maqsadida ma’lumotlarni markazlashgan holda saqlash va jamoa bo‘lib foydalanish uchun mo‘ljallangan axborotli, tematik, dasturiy, tillar, tashkiliy va texnik (saqlanayotgan ma’lumotlar hamda texnologik jarayonda band personalni qo‘shganda) vositalarining tizimi sifatida ifodalanishi mumkin. ma'lumotlar bazasi (mb) keng ma'noda ma'lumotlar bazasi deganda real dunyoning konkret ob'ektlari haqidagi ma'lumotlar to'plamini tushunish mumkin. lekin ma'lumotlar hajmi oshib borishi bilan bu masalalarni hal etish murakkablashadi. yuzaga kelgan muammo ob'ekt va ma'lumotlarni strukturalash, ya'ni tizimga solish yo'li bilan hal qilinadi. ob'ekt — bu mavjud va farqlanishi mumkin bo'lgan narsadir. ob'ektlarga tegishli bir qator ma'lumotlar borki, ularning to'plami mb bo'la oladi. masalan, har bir akademik litsey yoki kasb-hunar kolleji — bu ob'ektlar bo'lsa, ulardagi o'quvchilar haqidagi ma'lumotlar to'plami mbga misol bo'la oladi. har qanday jiddiy mbning yaratilishi uning loyihasini tuzishdan boshlanadi mb loyihalovchisining asosiy vazifasi ob'ektlar va ularni tavsiflovchi parametrlarni tanlash, ma'lumotlar orasidagi bog'lanishlarni …

3 / 86

tug'ilgan sanasi 16493 aliev karim ergashevich 01.01.79 16498 boqiev dilmurod rahmatullaevich 05.12.85 16595 zokirov anvar rashidovich 15.05.84 ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari (mbbt) zamonaviy mb texnologiyasida mbni yaratish, unga xizmat ko'rsatish va foydalanuvchilarni mb bilan ishlashiga imkon yaratish maxsus dasturiy uskunalar yordamida amalga oshiriladi. bunday dasturiy uskunalar majmuasi ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari deb ataladi. mbbt — mbni yaratish, uni dolzarb holatda ushlab turish, kerakli axborotni topishni tashkil etish va boshqa xizmat ko'rsatish uchun zarur bo'ladigan dasturiy va til vositalari majmuasidir. zamonaviy mbbt quyidagi vazifalarni bajaradi mbbt imkoniyatlari katta hajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash qulayligi ma’lumotlarni tezlikda izlash va sortirovka qilish ma’lumotlarning turli ko‘rinishlarda berish ma’lumotlarga o‘zgartirishlar kiritish, yozuvlarni qo‘shish, o‘chirish, ma’lumotlar bazasining tuzilishini o‘zgartirish boshqa mblar bilan ma’lumot almashinish chop qilish turli xil hisobot hujjatlarining tayyor shakllarini olish zamonaviy mbbt quyidagi talablarga javob berishi lozim ma'lumotlarning mustaqilligi; talablarning kuchli tili; javob (sado berish)ning qisqa vaqti; ma'lumotlar va kataloglarni qayta tashkil etishni qisqartirish …

4 / 86

niyatlari va hokazo). ma’lumotlar bazalari modellari mb bitta yoki bir nechta modellarga asoslangan bo'lishi mumkin. har qanday modelga o'zining xossalari (parametrlari) bilan tavsiflanuvchi ob'ekt sifatida qarash mumkin. shunday ob'ekt ustida biror amal (ish) bajarsa bo'ladi. mb modellarining uchta asosiy turlari mavjud: relyatsion, ierarxik va semantik tarmoq. tarmoqli mb modeli relatsion mb modeli ierarxik mb modeli relyatsion model relyatsion (lotin tilidagi relatio — munosabat so'zidan olingan) modelda ma'lumotlarni saqlash uni tashkil etuvchi qismlari orasidagi munosabatlarga asoslangan. eng sodda holda u ikki o'lchovli massiv yoki jadvaldan iborat bo'ladi. murakkab axborot modellari ana shunday jadvallarning o'zaro bog'langan to'plamidan iborat. ierarxik model mbning ierarxik modeli pastki pog'onadagi yuqori pog'onadagiga bo'ysunish tartibida joylashgan elementlar to'plamidan iborat bo'ladi va ag'darilgan daraxt(graf)ni tashkil etadi. ushbu model sath, tugun, bog'lanish kabi parametrlar bilan tavsiflanadi. uning ishlash tamoyili shundayki, quyi sathdagi bir nechta tugunlar bog'lanish yordamida yuqoriroq sathdagi bitta tugun bilan bog'langan bo'ladi. tugun — bu ierarxiyaning berilgan sathida …

5 / 86

ega. unda ma'lumotlar adresi satr va ustunlar kesishmasi bilan aniqlanadi. mbda ustunlar — maydonlar, satrlar esa yozuvlar deb ataladi. maydonlar mbning tuzilmasini, yozuvlar esa, unda joylashgan ma'lumotlarni tashkil etadi. maydonlar — mb tuzilmasining asosiy elementlaridir. ular ma'lum xususiyatlarga ega bo'ladilar. har qanday maydonning asosiy xususiyati uning uzunligidir. maydon uzunligi undagi belgilar soni bilan ifodalanadi. maydonning yana bir xususiyati, uning nomidir. maydonda uning nomidan tashqari yana imzo xususiyati ham mavjud. imzo — ustunning sarlavhasida aks ettiriladigan axborotdir. uni maydon nomi bilan aralashtirib yubormaslik lozim. agar imzo berilmagan bo'lsa sarlavhada maydon nomi yozib qo'yiladi. turli tipdagi maydonlar turli maqsadlarda ishlatiladi va turli xossalarga ega bo'ladi. maydonlarning xususiyatlari oddiy matn maydoni. belgilar soni 255 dan oshmasligi kerak. memo — katta o'lchamli matn maydoni. belgilar soni 65535 dan oshmasligi shart. oddiy matn va memo maydonida hisob ishlarini bajarib bo'lmaydi. sonli maydon. sonli ma'lumotlarni kiritishga xizmat qiladi va hisob ishlarini bajarishda foydalaniladi. bu maydon 1,2,4,8 …

Want to read more?

Download all 86 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hisoblash texnikasi"

kompyuter tarmoqlari va ularning ahamiyati 8-mavzu. ma’lumotlar bazalari va katta hajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash texnologiyalari tmc instituti texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti informatika kafedrasi hisoblash texnikasiniing rivojlanishi natijasida undan foydalanishning ikki asosiy yo'nalishi tashkil topdi birinchi yo'nalish qo'lda bajarilishi, juda ko'p vaqtni oluvchi yoki umuman qo'lda bajarishni imkoniyati bo'lmagan hisob-kitoblarni amalga oshirish uchun hisoblash texnikasidan foydalanishdir. ikkinchi yo'nalish hisoblash texnikasi vositalarini avtomat yoki avtomatlashtirilgan axborot tizimlarida qo'llanilishidir. keng ma'noda axborot tizimi dasturiy kompleksdan iborat bo'lib, uning vazifasi kompyuter xotirasida axborotni ishonchli saqlash, axborotni berilgan maxsus i...

This file contains 86 pages in PPT format (7.2 MB). To download "hisoblash texnikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hisoblash texnikasi PPT 86 pages Free download Telegram