nafas olish sistemasi

DOCX 6 pages 403.3 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 403.3 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

8-mavzu: nafas olish sistemasi. reja: 1.nafas olish tizimining embrional takomil etishi. 2.burun bo’shlig’ining tuzilishi 3. xiqildoq,traxeya bronx, va o’pkalarning joylashuvi hamda tuzilishi. tayanch so’z va iboralar : burun bo’shlig’i, xiqildoq, traxeya, bronx; a'zolar - o’pkalar nafas a'zolari sistemasi - systema respiratorium - tashqi muxitdagi xavo va o’pkadagi qon orasida gaz almashinish vazifasini bajaradigan a'zolarga aytiladi. o’z vazifasiga ko’ra nafas a'zolari xavo o’tkazadigan a'zolardan : burun bo’shlig’i, xiqildoq, traxeya, bronx; va gaz almashinuvida ishtirok etadigan a'zolar - o’pkalardan tashkil topadi . amaliyotda nafas a'zolari - yuqori nafas yo’llariga: burun bo’shlig’i, og’iz bo’shlig’i, xalqum xamda pastki nafas yo’llariga: xiqildoq, traxeya, bronxlar, o’pkalarga bo’linadi. nafas yo’llari bilan quyidagi vazifalar chambarchas bog’liq xavoni tozalash; namligini oshirish; ilitish yoki sovutish; xid bilish va h k. shu sababdan nafas a'zolarining yuqori qismida, uning shilliq osti qavatida juda ko’p miqdorda venoz qon tomirlar chigali bo’lib,xavoni ilitish vazifasini o’taydi. nafas yo’llarining shilliq qavatidag bezlar ishlab chiqargan suyuqligi xavoni …

2 / 6

hiqadi. traxeya nayi ko’krak bo’shlig’iga o’sa boshlaydi va 6 xaftada bu nay ikkiga bo’linib, pufaksimon xosilalar bilan yakunlanadi. bu pufakchalar bo’lajak o’pka kurtaklari bo’lib xisoblanadi. icha nayidan o’sib chiqqan xosilalardan nafas yo’llarining faqat epiteliyto’qimasi va shilliq bezlar taraqqiy etadi. xiqildoq tog’aylarinin ko’pchiligi, traxeya va bronx tog’aylari va mushaklari mezenxima to’qimasidan rivojlanadi. qalqonsimon tog’ay 3-nchi jabra ravog’idan taraqqiy etadi. nafas a'zolarining o’ziga xos tuzilishi shundan iboratki uning devorlari tananing xolatining o’zgarishi, xarakat qilish jarayonida siqilib qolmaydigan tog’ay plastinkalaridan tuzilgan bo’ladi. normal nafas olish - burun orqali nafas olish bo’lib xisoblanadi. chunki burun bo’shlig’ida ximoya vazifasini bajaradigan xid bilish retseptorlari va kiprikli epiteliy xujayralari bo’ladi. nafas a'zolarining xamma qismiga xos tuzilish : 1. naysimon tuzilishga ega; 2. ichki qavatidagi xujayralar shilliq (sekret) ishlab chiqaradi; 3 segmentar bronxlargacha ichki yuzasi kiprikli epiteliy bilan qoplangan. burunning tashqi qismi tug’ay moddasi cartilagenes nasi, dan iborat bo’lib quydagi tog’aylardan iboratdir: 1. cartilage afaris major- burun qanotiming …

3 / 6

ilishiga sabab shuki nafas olish jarayonida diafragmaning gumbazsimon ko’tarilish va tushishi yordamida amalga oshadi. diafragmaning qisqaruvchi, bo’shashuvchi mushaklari mavjud. nafas olish jarayonida ham chiqarish jarayonida ham birinchi navbatda diofragma o’rni juda kattadir. burun bo’shlig’igaz almashinuvi burun bo’shlig’i orqali amalga oshadi xavo burnimizga kirganida, u burun bo’shlig’ida joylashgan tukchalar bilan filtirlanadi va shilimshiq modda bilan namlanadi. burun bo’shlig’i- suyak va tog’ayli tuzilishga ega bo’lgan tashqi burun – nasus axternus ning davomi xisoblanadi. burun bo’shlig’iga kirish teshigi nares deyiladi. burun bo’shlig’i to’siq septum nasi vositasida ikki bo’shliqqa ajraladi. to’siqning oldingi qismi tog’aydan va orqa sohasi suyakdan tashkil topadi. shu sababdan to’siqda quyidagiqismlar bo’ladi. 1. pars membranecea – pardali qism 2. pars cartilaginea – tog’ayli qism 3. pars ossea – suyakli qism 4. organum vomeranasale – dimog’ burun hosilasi burun bo’shlig’ining boshlanish sohasi uning dahlizi vestibulum nasi deyiladi. burun bo’shlig’ining orqa sohasini halqumga davom etadigon orqa teshiklar xonalar deyiladi. burun bo’shlig’ining shilliq qavati …

4 / 6

quyidagi xavo o’tadigon yo’llar bo’ladi : 1. meatus nasi superior – yuqorigi burun yo’li 2. meatus nasi medius – o’rta burun yo’l bu yo’lda uning dahlizi – atrium meatus medii g’alvirsimon pufakcha bulla etmoidalis, g’alvirsimon suyak quygichi infundibulum ethmoicommunis ni xosil qiladi. traxeya – trachea tuzilishi va vazifasi traxeya hiqildoqning davomi bo’lib 6- bo’yin umurtqasidan 5-ko’krak umurtqasigacha davom etadi. traheyaning bo’yin qismi pars cervicalis, ko’krak qismi esa pars thoracica deyiladi. traxeyaning pastki uchi ikki asosiy bronxga ajraladi. uning bo’linish sohasi bifurcatio tracheae deyiladi. traxeyaning bronxlarga bo’linish sohasida ichki yuzasida bo’rtib chiqqan hosila carina tracheae yuzaga keladi. traxeyaning orqa yuzasida qizilo’ngach joylashadi. uning asosini yarim halqasimon tog’aylar cartilagne tracheales hosil qiladi. traxeya tog’aylari ostida halqasimon mushak tolalari m trachealis bo’ladi. tog’aylar o’zaro ligg annularia boylamlari vositasida qo’shiladi. tog’aylarning orqa uchlari qo’shilmaganligidan bu sohada mushak tolalari bo’lgan parda paries membraneceus hosil bo’ladi. traheyaning ichki yuzasida kiprikli epiteliy bilan qoplangan shilliq qavat hosil …

5 / 6

bronhiolasi hosil bo’ladi. bo’lakcha bronxiolasiga to’gri kelgan o’pka qismiga ikkilamchi bo’lakcha deyiladi. bo’lakcha bronxiolasi ohirgi bronxiolaga bo’linadi. oxirgi bronxiola devorida tog’ay moddasi uchramaydi, shilliq bezlar bo’lmaydi. oxirgi bronxiolalar nafas bronxiolalariga, ular esa nafas yo’llariga davom etib, nafas xaltachalari bilan tugaydi. o’pkaning eng kichik morfo- funksional birligiga - atsinus deyiladi. hiqildoq bo’shlig’i- cavitas laryngis hiqildoq bo’shlig’iga kirish teshigi –aditus laryngis hiqildoq usti tog’ayi, cho’michsimon tog’ayining uchi va yon sohada plica aryepiglotticae burmalari orasida joylashadi. hiqildoq bo’shlig’i qum soatiga o’xshash tuzilishga ega. shunga ko’ra hiqildoq ancha murakkab tuzilgan. hiqildoq iv – vi bo’yin umurtqalari sohasida bo’yinning oldingi yuzasida joylashgan. ayyollarda hiqildoq erkaklardagiga nisbatan biroz yuqorida, bolalarda esa kattalarga qaraganda yuqoriroq, keksa odamlarda esa, o’rta yoshdagilarga qaraganda pastroqda joylashgan.hiqildoq yuqori tomondan til osti suyagiga osilib turadi, pastda esa biroz torayib, kekirdakka davom etadi. nafas chiqarish vaqtida o’pkalardan qaytib chiqayotgan havo hiqqildoqdagi tog’aylar orasida tortilgan ovoz boylamlariga urilib tovush chiqaradi. dahliz bo’shlig’ining pastki chegarasi …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nafas olish sistemasi"

8-mavzu: nafas olish sistemasi. reja: 1.nafas olish tizimining embrional takomil etishi. 2.burun bo’shlig’ining tuzilishi 3. xiqildoq,traxeya bronx, va o’pkalarning joylashuvi hamda tuzilishi. tayanch so’z va iboralar : burun bo’shlig’i, xiqildoq, traxeya, bronx; a'zolar - o’pkalar nafas a'zolari sistemasi - systema respiratorium - tashqi muxitdagi xavo va o’pkadagi qon orasida gaz almashinish vazifasini bajaradigan a'zolarga aytiladi. o’z vazifasiga ko’ra nafas a'zolari xavo o’tkazadigan a'zolardan : burun bo’shlig’i, xiqildoq, traxeya, bronx; va gaz almashinuvida ishtirok etadigan a'zolar - o’pkalardan tashkil topadi . amaliyotda nafas a'zolari - yuqori nafas yo’llariga: burun bo’shlig’i, og’iz bo’shlig’i, xalqum xamda pastki nafas yo’llariga: xiqildoq, traxeya, bronxlar, o’pkalarga bo’l...

This file contains 6 pages in DOCX format (403.3 KB). To download "nafas olish sistemasi", click the Telegram button on the left.

Tags: nafas olish sistemasi DOCX 6 pages Free download Telegram