o`simliklar bargigagi suvning miqdorini aniqlash

DOCX 9 pages 203.2 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 203.2 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

6- amaliy mashg’ulot. o‘simliklar bargidagi suvning miqdorini kunlik o‘zgarishini aniqlash o’simlik tanasi bo’ylab suvning tashiluvi. o’simliklarda suv tashiluviga ichki va tashqi muhit omillarining ta'siri. barg og’izchalari harakatiga tashqi muhit omillarining ta'siri. barg og'izchalari odatda barg umumiy yuzasining 0,5-2% tashkil qiladi. ammo ushbu barg og'izchalari orqali bug'langan suvning miqdori, ochiq suv yuzasidan bug'langan suv miqdoriga tengdir. bu holat stefan qonuni bilan ifodalanishi mumkin, ya'ni gazlarning kichik teshikchalardan diffuziyasi tezligi shu teshikchalar diametri va aylanasiga to'g'ri proporsional bo'lib ularning umumiy maydoniga bog'liq emas. barg og'izchalari o'lchamiga uni hosil qilgan tutashtiruvchi hujayralar va unga yaqin bo'lgan hujayralar holatlarining ta'siri kattadir. masalan, ushbu hujayralarning turgor holatiga o'tishi barg og'izchalarining ochilishiga olib keladi. barglar og'izchalarining harakatiga ko'proq havoning namligi, yorug'lik, harorat, hujayra oraliqlaridagi co2 bosimi, ionlar nisbati, fitogormonlar va nihoyat o'simlikning suv bilan ta'minlanishi katta ta'sir qiladi. barg og'izchalari o'lchamlari va holatlarini boshqariluvida asosan ikkita, ya'ni gidropassiv va gidrofaol holatlarni ko'rish mumkin. barg og'izchalarining gidropassiv …

2 / 9

ning jadalligi tufayli bu hujayralarning surish kuchi ortib ularga suv yutilishiga olib keladi. bu esa o'z navbatida barg og'izchalarining ochilishiga olib keladi. barg og'izchalarining ochilishi va yopilishiga hujayra oraliqlaridagi co2 miqdori ham katta ta'sir ko'rsatadi. masalan, agarda barg og'izchalari ostida co2 miqdori 0,03% dan kamayib ketsa, tutashtiruvchi hujayralarning turgori oshib ketadi va ular ochiladi. agar atmosfera havosida co2 miqdori ko'payib ketsa ham barg og'izchalari yopiladi. masalan tungi vaqtlarda fotosintez jarayonining bormasligi va nafas olish natijasida barg to'qimalari oraliqlarida co2 miqdori ko'payib ketadi va barg og'izchalari yopiladi. binobarin, barg og'izchalari holatining boshqariluvida bir-biriga bog'liq ikkita fiziologik jarayon, yani fotosintez va suv almashinuvi jarayonlari qatnashadi. barg og'izchalarining gidrofaol yopilishi esa o'simliklardagi transpirasiya jadalligi, ildizlarga yutilayotgan suv miqdoridan oshib ketganda, ya'ni suv muvozanati (suv muvozanati =yutilgan suv - transpirasiyalangan suv) buzilganda ro'y beradi. transpiratsiyaga ichki va tashqi muhit omillarini ta'siri. transpiratsiyani pasaytirish usullari. o'simliklarga suvning so'rilishi bir qancha ichki va tashqi omillarga bog'liqdir. …

3 / 9

bunday sharoitda kislorod yetishmaydi, ildizlarning nafas olishi sekinlashadi, ayrim hollarda esa batamom to'xtaydi. shuning bilan birgalikda ildiz hujayralarida ayrim spirtlar, organik kislotalar va uglevodlar to'plana boshlaydi. buning natijasida protoplazmaning osmotik xususiyati o'zgaradi. tuproq eritmasining ph darajasi va tuzlar miqdorining ta'siri. ushbu hollarning o'simliklar ildizlariga suvni so'rilishi va uning harakatga kelishiga ta'siri juda kattadir. chunki, ildiz shirasining kontsetratsiyasi tuproq eritmasi kontsentratsiyasidan yuqori bo'lgandagina suv ildizlarga so'rilishi mumkin. agarda tuproq eritmasining kontsentrasiyasi o'simlik ildizlari hujayralari shirasidan katta bo'lsa yuqoridagi holatning teskarisi bo'lishi mumkin. shuning uchun ham sho'r tuproqlarda faqat galofit o'simliklargina o'sa oladi. shuningdek, tuproq eritmasining ph juda past, kislotali bo'lsa, masalan, ph 2-3 bo'lsa ildizlar suvni shima olmaydi. ildizlarning suv so'rishi neytral darajada birmuncha oshib ishqoriy muhitda esa suv o'zlashtirilishi kuchayadi. o'simliklar dunyosi o'zlaridagi suv almashinuvi xususiyatlariga qarab quyidagicha bo'linishi mumkin. gidrotofitlar o'zlari hujayralaridagi ortiqcha suvdan maxsus suvni yo'qotish mexanizmlari tufayli ozod bo'ladilar. birlamchi gidrotofitlarga suv o'tlari kirsa, ikkilamchi gidrotafitlarga o'zlarida …

4 / 9

suvni ortiqcha yo'qotishga qarshi qaratilgan maxsus mexanizmlar rivojlangandir. ushbu o'simliklarning vakuolalar sistemasi yaxshi rivojlangan bo'lib, ular hujayralari qaytar suvsizlanish xususiyati xos emas. bu o'simliklarda suvning so'rilishi va uni sarflash aniq boshqarilib turadi. buning natijasida hujayradagi suvning miqdori, osmotik bosim va transpirasiya jarayonlarida keskin o'zgarishlar bo'lmaydi ya'ni bu o'simliklar gidrostabil o'simliklardir. bu o'simliklarda suv rejimining turg'un (stabil) bo'lishiga ularning ildizlarida, poyasida va boshqa qismlarida ma'lum miqdorda suv to'planishidir. gomoyogidrik o'simliklar uchta guruhga ya'ni gigrofitlar, mezofitlar va kserofitlarga bo'linadi. gigrofitlarga paparotniklar, gunafshadoshlar oilasining ayrim vakillari va boshqa yuqori namlikda hamda kam yorug'likda o'sadigan o'simlik turlari kiradi. yorug'lik kam joyda o'suvchi o'simliklarning ustitsalari deyarli doimo ochiq bo'lib, ortiqcha suvni ajratishga moslashgan gidatodlar (bargning maxsus tishchalari) bor. mezofit o'simliklarga ko'pgina qishloq xo'jaligi o'simliklari, o'tloq va o'rmon o'tlari, daraxtlar kirib ular o'zlaridagi suv rejimini idora qilish qobiliyatiga ega. kserofitlar o'zlarining evolyutsion rivojlanishi davrida tuproqda nam va yog'ingarchilik yetarli bo'lmagan sharoitda o'sish va rivojlanishga moslashgan, nisbatan …

5 / 9

v bug'latuvchi sirtining kamligi tufayli bunday o'simliklar quruq, qumloq tuproqlarda, cho'llarda va qoyalarda o'sa oladi. sukkulent bo'lmagan kserofitlar o'zlarida boradigan transpiratsiya jarayoni tufayli 4 guruhga bo'linadi. bular: haqiqiy kserofitlar, yarim kserofitlar, cho’l kserofitlari va poykilokserofitlardir. haqiqiy kserofitlarga shuvoq, itgunafsha kabi o'simliklar kiradi. bu o'simliklar hujayralarida osmotik bosim yuqori bo'lib transpiratsiya miqdori kam bo'ladi. yarim kserofitlarga g'ozoyoq, marmarak kabi o'simliklar kiradi. ular hujayralarining sitoplazmasi yopishqoqligi kam, ildizlari juda ham chuqur ketib sizot suvlarigacha yetib boradi. barglarida boradigan transpirasiya jarayoni kuchli bo'ladi. cho'l kserofitlariga chalov kabi boshoqdoshlar oilasining cho'lda o'sadigan ayrim turlari kiradi. ular yoz yomg'iri suvlaridan yaxshi foydalanishadi, ammo faqatgina qisqa suv yetishmasligiga chidashi mumkin. poykilokserofit o'simliklarga lishayniklar kabi suv yetishmagan sharoitda anabioz holatiga o'tuvchi o'simliklar kiradi. efimerlar. bular bir yillik cho'l, chala cho'l va qisman dasht o'simliklaridir. ularning o'sish, rivojlanish va urug' tugish davri juda qisqa, asosan bahor va kuz paytlarida o'sadi. qurg'oqchilik boshlanishi bilan ular o'sishdan tuxtaydi. efimer o'simliklarga …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o`simliklar bargigagi suvning miqdorini aniqlash"

6- amaliy mashg’ulot. o‘simliklar bargidagi suvning miqdorini kunlik o‘zgarishini aniqlash o’simlik tanasi bo’ylab suvning tashiluvi. o’simliklarda suv tashiluviga ichki va tashqi muhit omillarining ta'siri. barg og’izchalari harakatiga tashqi muhit omillarining ta'siri. barg og'izchalari odatda barg umumiy yuzasining 0,5-2% tashkil qiladi. ammo ushbu barg og'izchalari orqali bug'langan suvning miqdori, ochiq suv yuzasidan bug'langan suv miqdoriga tengdir. bu holat stefan qonuni bilan ifodalanishi mumkin, ya'ni gazlarning kichik teshikchalardan diffuziyasi tezligi shu teshikchalar diametri va aylanasiga to'g'ri proporsional bo'lib ularning umumiy maydoniga bog'liq emas. barg og'izchalari o'lchamiga uni hosil qilgan tutashtiruvchi hujayralar va unga yaqin bo'lgan hujayralar holatlarining ta...

This file contains 9 pages in DOCX format (203.2 KB). To download "o`simliklar bargigagi suvning miqdorini aniqlash", click the Telegram button on the left.

Tags: o`simliklar bargigagi suvning m… DOCX 9 pages Free download Telegram