elektrontijoratdagi xavfsizlikni ta’minlash

PPTX 14 pages 89.1 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 89.1 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: elektron tijoratda malumotlar xavfsizligini ta’minlash. reja: mavzu: elektron tijoratda ma`lumotlar xavfsizligini ta’minlash va unga bo`lgan tahdidlar. reja: 1. elektron tijorat xavfsizligini ta’minlashda kriptografiya. 2. ma’lumotlarning elektron himoyasini amalga oshirish. 3. elektron tijoratda elektron imzodan foydalanish. 1. elektron tijorat havfsizligini ta’minlashda kriptografiya grek tilidan tarjima qilganda, kriptografiya so’zi “mahfiy yozuv” ma’nosini anglatadi. kriptografiyaning klassik masalasi qandaydir boshlang’ich matnni (ochiq matnni) qandaydir qoidalar yordamida shifrlangan ko’rinishga o’tkazishdir. bunda qandaydir belgilarning tasodifiyga o’xshagan ketma-ketligi shifromatn yoki kriptogramma deb ataladi.ochiq matnni oddiy inson tomonidan tushunarsiz xolatga o’tkazish jarayoni fan tili bilan shifrlash yoki deshifrlash atamalari bilan ham nomlangan. shifrlash deganda barcha tomonidan tushuniladigan va ochiq ma’lumotlarni shifrlangan ma’lumotlarga (shifrlangan matnga) o’zgartirishga aytilsa, deshifrlash deganda shifrlangan ma’lumotlarni ochiq ma’lumotlarga o’zgartiruvchi teskari jarayonga aytiladi. shifrlash usuli (shifr) deb, shifrlash algoritmiga binoan ochiq informatsiyani berkitilgan (tushunarsiz) informatsiyaga o’zgartiruvchi amallar majmuasiga aytiladi. shifrlashning zamonaviy usullari quyidagi talablarga javob berishi lozim: shifrning kriptoanalizga (deshifrovkaga) bo’lgan turg’unligi (chidamliligi –kriptoturg’unlik)shunday …

2 / 14

agi chizmada keltirilgandek tasniflanishi mumkin: kalit turi bo’yicha shifrlash usullari nosimmetrik (ochiq) kalitli simmetrik (mahfiy) kalitli o’zgartirish usuli bo’yicha almashtirish usullari o’rin almashtirish usullari analitik usullar (fikrlash va tahlil qilish usuli additiv usullar (dastlabki axborot simvoliga to`ri keluvchi axborot kombinatsion usullar (bog`liqlik degan simmetrik (mahfiy) kalitli shifrlash tizimlari xozirgi kunda shifrlashning zamonaviy usullari quyidagi talablarga javob berishi kerak: shifrning kriptoanalizga turg’unligi (kriptoturg’unlik) shunday bo’lishi lozimki, uning fosh etilishi faqatgina kalitlarni to’liq saralash masalasini yechish orqaligina amalga oshirilishi mumkin bo’lsin. kriptoturg’unlik shifrlash algoritmining mahfiyligi orqali emas, balki kalitning mahfiyligi orqali ta’minlanadi. shifrimatn hajmi bo’yicha dastlabki ma’lumotlardan ortiq bo’lmasligi kerak. shifrlashdagi xatoliklar informatsiyaning buzilishiga va yo’qolishiga olib kelmasligi lozim. shifrlash vaqti juda ham katta bo’lmasligi kerak. shifrlash narxi berkitiluvchi informatsiya narxi bilan muvofiqlashtirilishi lozim. 2. ma’lumotlarning elektron himoyasini amalga oshirish umuman olganda, kriptografiyani ikki qismga bo’lish mumkin: ma’lumotlarni berkitishning umumiy usullarini rivojlantirish, shifrlash tizimlarining tahlili va ularning ishonchlilini ta’minlash bilan bog’liq bo’lgan …

3 / 14

qali amalga oshiriladi; ma’lumotlardan foydalanishning nazorati – informatsiyadan faqatgina ruxsat berilgan insonlar foydalana olishi kerak; autentifikatsiya – ma’lumot uzatuvchi kimligini aniq bilish imkoniyati. buni elektron raqamli imzo va sertifikat amalga oshirib beradi; butunlilik – informatsiyaning saqlanish va uzatilish jarayonida ruxsatsiz o’zgartira olinmasligi. bu talab elektron raqamli imzo va imitohimoya orqali bajariladi; informatsiyadan voz kecha olmaslik – bu ma’lumot uzatuvchining o’zi jo’natgan ma’lumotlardan tonmasligini ta’minlab beradi. bu ham elektron raqamli imzo va sertifikat orqali ta’minlanadi. 3. elektron tijoratda elektron imzodan foydalanish elektron raqamli imzoni hosil qilish, uni tekshirish, raqamli valyutalar bilan ishlash kabi bir qancha kriptografik operatsiyalar ( o’zgartirishlar) hamda chegaralangan ma’lumotlar ustida bajariladi. shuning uchu ham katta hajmdagi (masalan, 125 megabaytli ma’lumot) fayllarga elektron raqamli imzo qo’yishdan avval undan xesh -funktsiya hisoblanadi va shundan so’ng uning qiymatiga elektron raqamli imzoni hisoblaydilar. undan tashqari,parollarni ham ma’lumotlar bazasida ochiq xolda emas, balki xeshlangan xolda saqlash maqsadga muvofiqdir. agar siz biror bir tanishingiz …

4 / 14

qiyligini aniqlab beradi; agarda ma’lumot uzatish jarayonida ung a biror bir o’zgartirishlar kiritilgan bo’lsa, bu ish darxol ma’lum bo’ladi; elektron imzoning yana bir muhim jihati – ma’lumot muallifining tasdiqlanishidir. /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 14

elektrontijoratdagi xavfsizlikni ta’minlash - Page 5

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektrontijoratdagi xavfsizlikni ta’minlash"

mavzu: elektron tijoratda malumotlar xavfsizligini ta’minlash. reja: mavzu: elektron tijoratda ma`lumotlar xavfsizligini ta’minlash va unga bo`lgan tahdidlar. reja: 1. elektron tijorat xavfsizligini ta’minlashda kriptografiya. 2. ma’lumotlarning elektron himoyasini amalga oshirish. 3. elektron tijoratda elektron imzodan foydalanish. 1. elektron tijorat havfsizligini ta’minlashda kriptografiya grek tilidan tarjima qilganda, kriptografiya so’zi “mahfiy yozuv” ma’nosini anglatadi. kriptografiyaning klassik masalasi qandaydir boshlang’ich matnni (ochiq matnni) qandaydir qoidalar yordamida shifrlangan ko’rinishga o’tkazishdir. bunda qandaydir belgilarning tasodifiyga o’xshagan ketma-ketligi shifromatn yoki kriptogramma deb ataladi.ochiq matnni oddiy inson tomonidan tushunarsiz xolatga o’tkazish...

This file contains 14 pages in PPTX format (89.1 KB). To download "elektrontijoratdagi xavfsizlikni ta’minlash", click the Telegram button on the left.

Tags: elektrontijoratdagi xavfsizlikn… PPTX 14 pages Free download Telegram