massa almashinish asoslari

PPTX 29 pages 2.1 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

prezentatsiya powerpoint mavzu: massa almashinish asoslari reja: 1.massa o‘tkazish kinetikasi. 2. massa almashinish jarayoning moddiy balansi. 3. massa o‘tkazishning asosiy qonunlari. 4. qattiq jism ishtirokida massa almashinish. 5. massa almashinish qurulmalarning asosiy o‘lchamlarini hisoblash. bir yoki bir necha komponentlami binar yoki murakkab aralashmalarda bir fazadan ikkinchi fazaga o'tishida ro‘y bergan jarayonlar massa almashinish jarayoni deb yuritiladi, (masalan, gazdan gazga, suyuqlikdan gazga, qattiq jismdan suyuqlik yoki gazga). odatda, komponentlaming bir fazadan ikkinchisiga o‘tishi molekular yoki turbulent diffuziya orqali sodir bo‘ladi. shuning uchun, bu jarayonlar diffuzion jarayonlar deb ataladi. 2 massa almashinish jarayonlari faol komponent va inert tashuvchi fazalar bilan xarakterlanadi. faol komponent - bu fazadan fazaga o‘tuvchi massa. inert tashuvchi larning miqdori esa jarayon davomida o‘zgarmaydi. massa almashinish jarayonini harakatga keltiruvchi kuch – konsentratsiyalar farqi. sanoat texnologiyalarida ishlatiladigan absorbsiya, haydash, rektifikatsiya, ekstraksiya («suyuqlik - suyuqlik», «qattiq jism - suyuqlik» sistemalarida), adsorbsiya, quritish, kristallanishlarda massa almashinish jarayonlari sodir bo‘ladi. absorbsiya - bu …

2 / 29

ta’sirida olib borilib, komponentlarning qaynash temperaturasi har xil bo‘lishiga asoslanadi. bu jarayon 2 xil bo‘ladi: oddiy haydash (distillash) va murakkab haydash (rektifikatsiya). shuni alohida ta’kidlash kerakki, bunda modda suyuq fazadan bug‘ga va bug‘dan suyuq fazaga o‘ladi. ekstraksiya - bu eritma yoki qattiq jismdan erituvchi yordamida bir yoki bir necha komponent ajratib olish jarayonidir. «suyuqlik-suyuqlik» sistemasida faol komponent bir suyuq fazadan ikkinchisiga o‘tadi. «qattiq jism - suyuqlik» sistemasida modda qattiq jismdan suyuq fazaga o‘tadi. bunday sistemada komponentning suyuq fazaga o‘lishi eritish jarayoni deb nomlanadi. adsorbsiya - bu gaz, bug‘ yoki suyuq aralashmalardan bir yoki bir necha komponentlami qattiq, g‘ovakli jism bilan yutilish jarayonidir. juda katta faol yuzaga ega qattiq jismlar adsorbentlar deb ataladi. ushbu jarayon sanoatning turli sohalarida ishlatiladi va gaz, bug‘ yoki suyuq aralashmalardan u yoki bu komponentni ajratib olish uchun xizmat qiladi. adsorbsiya jarayonida suyuq yoki gaz fazadagi komponent qattiq jismga o‘tadi. quritish - bu qattiq nam materiallami qizdirib …

3 / 29

ta modda ishtirok etadi: 1) birinchi fazani tashkil etuvchi modda: 2) ikkinchi fazani tashkil etuvchi modda; 3) bir fazadan ikkinchisiga o‘tgan tarqaluvchi modda. massa almashinish jarayonida muvozanat holatlarini aniqlashda fazalar qoidasidan foydalaniladi: f + s = k + 2 bu yerda, f - fazalar soni; s - erkinlik darajasi soni; k - sistemadagi komponentlar soni bu qoidaga binoan, muvozanat holatlarini hisoblashda parametrlaming (bosim, temperatura, konsentratsiya) nechtasini o'zgartirish imkoniyati borligini aniqlash mumkin. birinchi fazani - g, ikkinchisini - l va tarqaluvchi massani -m bilan belgilab olamiz. hamma massa almashinish jarayonlari qaytar, shuning uchun modda g fazadan l ga va teskari yo‘nalishda o’tishi mumkin. dastawal. tarqaluvchi modda faqat g fazada va u konsentratsiyali bo'lsin. boshlang‘ich davrda l fazada tarqaluvchi modda yolq bo‘lsa, unda fazadagi konsentratsiyasi x = 0. agar fazalarni aralashtirib yuboradigan bo‘lsak, unda tarqaluvchi modda g fazadan l fazaga o‘tadi. l fazada tarqaluvchi modda m bo‘lishi bilan teskari o’tish boshlanadi. ya’ni …

4 / 29

uvozanat paytidagi fazalar konsentratsiyalarining nisbati tarqalish koeffitsiyenti m deb nomlanadi. bo‘ladi. tarqalish koeffitsiyentining qiymati ko‘pincha o‘zgarmas bo‘lib, muvozanat chizig‘ining qiyalik burchagi tangensiga tengdir. turli - tuman massa almashinish jarayonlariga oid qonunlaming aniq turlari tegishli boblarda ko‘rib chiqiladi. muvozanat bog‘liqliklar jarayon yo‘nalishi bilan birga, bir fazadan ikkinchisiga tarqaluvchi modda o‘tish tezligini ham aniqlash imkonini beradi. muvozanat va haqiqiy konsentratsiyalar orasidagi farq massa almashinish jarayonlarini harakatga keltiruvchi kuchi deb hisoblanadi. massa almashinish jarayonlarining tezlik koeffitsiyenti va harakatga keltiruvchi kuchini hisoblash massa o‘tkazish kinetikasining asosiy masalasidir. massa o‘tkazishning asosiy tenglamasi kinetikaning umumiy tenglamasidan keltirib chiqarilishi mumkin. ushbu tenglamaga binoan, massa almashinish jarayonlarining tezligi harakatga keltiruvchi kuchga to'g'ri va jarayon diffuzion qarshiligiga teskari proporsionaldir. massa o‘tkazish jarayonining asosiy tenglamasi deb nomlanadi. ushbu tenglamaga binoan, bir faza yadrosidan ikkinchi faza yadrosiga uzatilgan massa miqdori fazalar yadrosidagi konsentratsiyalar farqi, ajratib turuvchi yuza va jarayon davomiyligiga to‘g‘ri proporsionaldir. massa o‘tkazish jarayonlari bir necha massa almashinish yo‘li bilan …

5 / 29

naga qarab tarqaladi. ushbu qonunga binoan, diffuziya yo‘li bilan tarqalgan modda miqdori konsentratsiyalar gradiyenti, diffuzion oqim yo‘nalishidagi perpendikular ajratuvchi yuza va jarayon davomiyligiga to‘g‘ri proporsionaldir: molekular diffuziya koeffitsiyenti o‘zgarmas fizik kattalik bo‘lib, moddaning diffuziya yo‘li bilan qo‘zg‘almas muhitga kirish qobiliyatini xarakterlaydi. ushbu koeffitsiyent jarayonning gidrodinamikasiga bog‘liq emas. lekin u tarqaluvchi modda va muhitning issiqlik-diffuzion xossalari, temperatura va bosimga bog‘liqdir, ya’ni temperatura oshishi va bosim pasayishi bilan uning qiymati ortadi. qattiq jism ishtirokida massa almashinish bunday jarayonlarga adsorbsiya, desorbsiya, kristallanish, quritish, eritish, qattiq material lardan ekstraksiyalash kabilar kiradi. albatta, bu noturg‘un jarayonlarning o'ziga xos alohida xususiyatlari bor. «qattiq jism-suyuqlik» sistemasida massa almashinish juda murakkab jarayon deb hisoblanadi. g‘ovaksimon qattiq jismdan fazalami ajratib turuvchi chegara orqali gaz (yoki bug‘) suyuqlik muhitga yoki gaz (yoki bug‘) muhitdan qattiq jismga moddaning tarqalishi, o‘tkazish potensiali gradiyenti mavjud bo‘lgandagina ro‘y beradi. boshqacha qilib aytganda, «qattiq jism - suyuqlik» sistemada massa o‘tkazish jarayoni ichki va tashqi diffuziyalardan …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "massa almashinish asoslari"

prezentatsiya powerpoint mavzu: massa almashinish asoslari reja: 1.massa o‘tkazish kinetikasi. 2. massa almashinish jarayoning moddiy balansi. 3. massa o‘tkazishning asosiy qonunlari. 4. qattiq jism ishtirokida massa almashinish. 5. massa almashinish qurulmalarning asosiy o‘lchamlarini hisoblash. bir yoki bir necha komponentlami binar yoki murakkab aralashmalarda bir fazadan ikkinchi fazaga o'tishida ro‘y bergan jarayonlar massa almashinish jarayoni deb yuritiladi, (masalan, gazdan gazga, suyuqlikdan gazga, qattiq jismdan suyuqlik yoki gazga). odatda, komponentlaming bir fazadan ikkinchisiga o‘tishi molekular yoki turbulent diffuziya orqali sodir bo‘ladi. shuning uchun, bu jarayonlar diffuzion jarayonlar deb ataladi. 2 massa almashinish jarayonlari faol komponent va inert tashuvchi fazalar...

This file contains 29 pages in PPTX format (2.1 MB). To download "massa almashinish asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: massa almashinish asoslari PPTX 29 pages Free download Telegram