aylanma fondlar va aylanma mablag’lar

DOCX 8 pages 47.3 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 47.3 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

v- mavzu. korxonaning aylanma mablag’lari 5.1. aylanma fondlar va aylanma mablag’lar: tarkibi va tuzilishi sanoat sohasida turli mahsulotlarni tayyorlash jarayonida moddiy va moliyaviy mablag‘larga bo‘lgan extiyojlar doimo oshib boradi. sanoat korxonalarida asosiy fondlar bilan bir vaqtda mexnat buyumlari xam harakatda bo‘ladi. shu sababli ularni aylanma fondlar deb aytiladi. aylanma fondlar — ishlab chiqarish jarayonida bir marta qatnashib, o‘z qiymatini tayyor maxsulotga o‘tkazib, o‘z shaklini xam o‘zgartiradigan, butunlay yukotib yuboradigan mehnat buyumlaridir. aylanma fondlarga ishlab chiqarish jamg‘armalari va ishlab chiqarishdagi mablag‘lar, tugullanmagan ishlab chiqarish va kelgusi davr xarajatlari kiradi. ishlab chiqarish jamg‘armalari aylanma fondlarning asosiy kismini tashkil etadi. ular korxonalarga keltirilgan, lekin ishlab chiqarish jarayonida hali foydalanilmagan mexnat bumlari, xususan, xomashyo, yarim tayyor mahsulotlar, yoqilg‘i, asosiy va yordamchi materiallar, energiya, ta’mirlash uchun extiyot kismlar, xo‘jalik jihozlari va tez yemiriluvchi buyumlardan iborat. aylanma fondlarning yana bir qismini tugallanmagan ishlab chiqarish tashkil etadi. ular ishlab chiqarish jarayoniga allakachon tushgan, lekin ishlov berish tugamagan …

2 / 8

kumir sanoatida 33% ni tashkil etadi. aylanma fondlarning tarkibi fakat tarmoklarda emas, korxonalarda xam bir-biridan farq kilishi mumkin. bu ishlab chiqarishning texnikaviy darajasiga, joriy etilayotgan texnologiyaning usuliga, yo‘liga, korxonani ixtisoslashish darajasiga, ishlab chiqarish jarayonining davomiyligiga, ishlatiladigan materiallarning tarkibiga bog‘liq. aylanma fondlarning tarkibini iqtisodiy taxlil etish va ularning tarkibiga ta’sir etuvchi omillarni aniklash xamda ularning ta’sir kuchi natijalarini topish, tarmoklar va korxona tarakkiyotini belgilashga katta yordam beradi. aylanma fondlarning tarkibini aniklash, ulardan foydalanishni yaxshilash yo‘llarini belgilash uchun moddiy balanslar tuziladi. bu balanslar xar bir tarmok ikkinchi tarmokka qanday buyumlar yetkazib berishini tavsiflaydi. sanoat korxonaga ishlab chiqarishni amalga oshirish uchun asosiy vositalar bilan birga aylanma mablag’lar ham kerak bo’ladi. aylanma mablag’lar asosan korxonaning hisob raqamida pul ko’rinishida jamg’ariladi. tovar, xom-ashyo, materiallar, yoqilg’i, yem-xashak, mineral o’g’itlar va boshqa mablag’lar negizida ishlab chiqariladi. aylanma mablag’larni mehnat buyumlari deb ham ataladi. asosiy kapitalning bir marta aylanishiga aylanma kapitalning bir necha aylanishi to’g’ri keladi. aylanma kapital …

3 / 8

mehnat predmetlari, kam qiymatli va tez eskiradigan mehnat qurollari kiradi. masalan: granulalar, butlovchi qismlar,asboblar, xom-ashyo va b. aylanma ishlab chiqarish fondlarining qiymati birdaniga tayyor mahsulot tannarxiga kiritiladi. muomala fondlari tarkibiga tovar sotish va sotib olish sohasida xizmat qiluvchi fondlar, tayyor mahsulotlar va pul mablag’lari kiradi. aylanma mablag’lar va muomala fondlari kapitalning doiraviy aylanishiga xizmat qiladi, avanslangan kapital pul shaklidan tovar shakliga tovar shaklidan unumli kapitalga, so’ngra tovar va yana pul kapitali shakliga o’tadi. p-t < ... i...ch – t takrorlanadi aylanma ishlab chiqarish fondlarini va muomala fondlarini tashkil qilish, ulardan foydalanish uchun avanslangan kapitalni aylanma mablag’lar deyiladi. aylanma mablag’lar ikki qismga bo’linadi: a) aylanma ishlab chiqarish fondlari; b) muomala fondlari. aylanma ishlab chiqarish fondlari – korxona ishlab chiqarish fondlarining bir qismi bo’lib, bir ishlab chiqarish davrida sarflanadi va moddiy-ashyoviy shaklini o’zgartirib, o’z qiymatini to’lig’icha tayyor mahsulot tannarxiga o’tkazadi. aylanma ishlab chiqarish fondlari tarkibiga quyidagilar kiradi: · aylanma ishlab chiqarish zahiralari;(butlovchi …

4 / 8

amda aylanma mablag’lar kamroq sarflanib, ulardan foydalanish samaradorligi yuqori bo’ladi. aylanma mablag’larning tarkibi korxonaning ixtisoslashuviga, ishlab chiqarishning xarakteriga (qo’l mehnati, mehanizatsiyalashgan, avtomatlashgan, robotlashtirilgan, dasturlashtirilgan), ishlab chiqarish davrining muddatiga qarab turlicha bo’ladi. masalan, chorvachilikka ixtisoslashgan, paxtachilikka ixtisoslashgan, non ishlab chiqarishga ixtisoslashgan korxonalarda aylanma mablag’larning tarkibi turlicha bo’ladi. aylanma mablag’larni hosil qilinishi manbalariga ko’ra ikki qismga ajratiladi: a) korxonani mablag’lari; b) qarzga olingan mablag’lar hisobiga. korxonada aylanma mablag’larning me‘yori belgilanadi. me‘yoriy zahiralar korxonaning minimal ehtiyojlarini qondirishi, mavsumiy davrlarda esa me‘yoriy zahiralar yetishmasligi kuzatiladi.bundayhollarda korxona qarzga olingan mablag’lar hisobiga aylanma mablag’lar sotib olishimumkin. 5.2. aylanma mablag’lardan oqilona foydalanish xomashyo, yoqilg‘i, energetika resurslari, ya’ni aylanma fondlarning oqilona foydalanilishi natijasida katta samara olish borasida faqat texnikaviy omillargina katta o’rin tutmasdan, ijtimoiy-iqtisodiy omillar xam yetarli rol o‘ynaydi. aylanma fondlardan samarali foydalanishda xo‘jalik mexanizmining axamiyati katta. xususan bunga, xo‘jalik mexanizmining rejalashtirish, baholash, moliyalash, kreditlash, xujalik hisobini yuritish, boshkarish, moddiy va ma’naviy rag‘batlantirish kabi elementlari ham ta’sir ko‘rsatadi. …

5 / 8

shlab chiqarishning rentabelligini oshirish, moddiy texnika ta’minotini tashkil etish, texnika va texnologiyalarni takomillashtirishning asosiy vositasi hisoblanadi. barcha normalar ilmiy jixatdan asoslangan va uz xususiyatlari bo‘yicha davr talabiga javob beradigan bo‘lishlar zarur. moddiy resurslarni sarflash normalari turlicha bo‘lishi mumkin: 1. foydalanish muddatiga ko‘ra normalar: a) istiqbolli; b) yillik va operativ normalar. 2. qo‘llanish miqyosi bo‘yicha normalar ikki xil: shaxsiy normalar va rasmiylashgan normalar. z. normallashtirilayotgan mablag‘ning detallashtirilish darajasi tayyor maxsulot yoki uning ayrim qismlari buyicha ajratilishi mumkin. 4. materiallarni detallashtirilish bo‘yicha yig‘ma normalar, material sarfi bo‘yicha yiriklashgan normalar bo‘lishi mumkin. moddiy resurslarni to‘g‘ri, okilona sarflashni normallashtirish uchun ularning tarkibini belgilash katta ahamiyatga ega. normalar tarkibida quyidagilar e’tiborga olinadi: - maxsulot birligiga sarflanadigan foydali xomashyo va materialning mikdori. - zaruriy texnik chiqindi va boshkalar. normalar tajriba, laboratoriya, texnikaviy, analitik, statistik usullar bilan tuziladi. sanoat korxonalarida aylanma mablag’larni moliyalashtirish manbai ikkiga ajratiladi: 1. o’ziniki 2. qarz har bir korxona iloji boricha o’z mablag’lari …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aylanma fondlar va aylanma mablag’lar"

v- mavzu. korxonaning aylanma mablag’lari 5.1. aylanma fondlar va aylanma mablag’lar: tarkibi va tuzilishi sanoat sohasida turli mahsulotlarni tayyorlash jarayonida moddiy va moliyaviy mablag‘larga bo‘lgan extiyojlar doimo oshib boradi. sanoat korxonalarida asosiy fondlar bilan bir vaqtda mexnat buyumlari xam harakatda bo‘ladi. shu sababli ularni aylanma fondlar deb aytiladi. aylanma fondlar — ishlab chiqarish jarayonida bir marta qatnashib, o‘z qiymatini tayyor maxsulotga o‘tkazib, o‘z shaklini xam o‘zgartiradigan, butunlay yukotib yuboradigan mehnat buyumlaridir. aylanma fondlarga ishlab chiqarish jamg‘armalari va ishlab chiqarishdagi mablag‘lar, tugullanmagan ishlab chiqarish va kelgusi davr xarajatlari kiradi. ishlab chiqarish jamg‘armalari aylanma fondlarning asosiy kismini tashkil et...

This file contains 8 pages in DOCX format (47.3 KB). To download "aylanma fondlar va aylanma mablag’lar", click the Telegram button on the left.

Tags: aylanma fondlar va aylanma mabl… DOCX 8 pages Free download Telegram