jismoniy sifatların umumiy tavsifi va ularni rivojlantirishni nazorat qilish

PPTX 26 pages 269.0 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 269.0 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

slayd 1 o‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti mavzu: jismoniy sifatlarning umumiy tavsifi va ularni rivojlantirishni nazorat qilish jismoniy tarbiya, sport nazariyasi va uslubiyati kafedrasi katta o‘qituvchisi: x.x.qurbonov reja: 2. jismoniy qobiliyatlar rivojlanishining asosiy qonuniyatlari. 3. jismoniy qobiliyatlar rivojlanishining bosqichliligi. 4. qobiliyatlar rivojining notekis va geteroxronligi (turli vaqtga mansubligi). 5. jismoniy qobiliyatlarning ko‘chishi 6. jismoniy qobiliyatlarni rivojlantirish tamoyillari 7. jismoniy qobiliyatlarni rivojlantrishda yosh xususiyatlari 1. jismoniy sifatlar to‘g‘risida tushuncha. “jismoniy qobiliyatlar” va “jismoniy sifatlar” atamalariga tavsif; shaxsning jismoniy tarbiya bilan shug’ullanish jarayonida shug‘ullanuvchilar, harakatlarni va ular bilan bog‘liq bilimlarni o‘zlashtiribgina qolmay, o‘z jismoniy qobiliyatlarini ham rivojlantiradilar. hozirgi vaqtda insonning harakat imkoniyatlarini tavsiflash uchun “jismoniy qobiliyatlar” va “jismoniy sifatlar” atamalaridan foydalaniladi. bu tushunchalar ma’lum ma’noda o‘xshash bo‘lsalarda, lekin bir xil emas. turli adabiyotlarda mazkur tushunchalarning ta’rifi va o‘zaro aloqasi haqida birmuncha qarama – qarshi fikrlarni uchratish mumkin. “jismoniy qobiliyatlar”; jismoniy qobiliyatlar – insonning u yoki bu mushak faoliyati talablariga javob …

2 / 26

ok etayotgan hamda uning ta’sirini belgilaydigan funksional tizimlar layoqatining namoyon bo‘lish shakllari sifatida tushuniladi (g.g.natalov,1977), “jismoniy qobiliyatlar” va “jismoniy sifatlar” atamalariga tavsif; eng avvalo, qayd etib o‘tish kerakki, “sifat” tushunchasi har doim biron – bir narsaga nisbatan qo‘llanilib, uning boshqa narsalardan farqlab turadigan, mohiyatiga xos belgisini ifodalaydi, xususan, buyum, xom ashyo, oziq – ovqat mahsuloti, hayot sifatlari, shaxsning, bilimning sifati va hokazo haqida shunday gapiriladi. jismoniy tarbiya sohasida ham bu atamadan xuddi shu ma’noda foydalanish lozim. inson harakat imkoniyatlarining alohida jihatlarini ifodalash uchun uzoq vaqt “jismoniy (harakatlantiruvchi) sifatlar” degan atama qo‘llanilgan. hozir ayrim mualliflar uni “jismoniy sifatlar” tushunchasining sodda formalastik mazmuni tufayli ilmiy muomaladan chiqarib yuborishni va ularning o‘rniga faqat “jismoniy qobiliyatlar” atamasini qo‘llashni taklif qilmoqdalar. shunga qaramay, kundalik nutqda va ilmiy – usuliy adabiyolarda mazkur atama ancha keng tarqalgan. shuning uchun, ehtimol, bu ikki tushuncha orasidagi o‘xshash va farqli tomonlarni aniqlash, ulardan foydalanish vaziyatlarini belgilab olish o‘rinlidir. kuch jismoniy …

3 / 26

rning rivojlanishida insonning ruhiy-fiziologik tabiatini takomillashtirishga qaratilgan harakat faolligi hal qiluvchi rol o‘ynaydi. organizmning funksional va morfologik takomillashuvi uchun zarur omil sifatida faoliyat, mashqning ahamiyatini birinchi bor jan lamark ko‘rsatib bergan edi. o‘zining “birinchi qonuni” bo‘lmish “mashq qonunini” tuzar ekan, u yozgan edi; “biron-bir a’zodan tez – tez va susaytirmay foydalanish asta-sekin shu a’zoni mustahkamlaydi, rivojlantiradi, yiriklashtiradi va unga qancha muddat foydalanilsa, shuncha uzoqqa etadigan kuch ato etadi, a’zodan muntazam foydalanmaslik esa uni sezdirmay zaiflashtirib qo‘yadi, tanazzulga olib keladi, izchil ravishda qobiliyatlarni toraytirib, oxir-oqibat uning yo‘qolib ketishiga sabab bo‘ladi”. shu tariqa jan lamark tirik tabiatning umumiy qonunlaridan birini ifodalab berdi. qobiliyatlar rivojining harakat faoliyati rejimiga bog‘liqligi; jismoniy qobiliyatlar ularning namoyon bo‘lishinigina emas, ularni bajarishning muayyan rejimini ham talab qiladigan faoliyat jarayonida rivojlanadi. rejim deganda, bir mashg‘ulot yoki mashg‘ulotlar tizimi doirasida qandaydir jismoniy mashqlarning bajarilishi va ular orasidagi dam olish tushuniladi. jismoniy qobiliyatlar rivojlanishining bosqichliligi. jismoniy qobiliyatlarni rivojlantirish dinamikasida – bir …

4 / 26

‘sib borgani sayin standart yuklama organizmda tobora kamroq funksional siljishlarga sabab bo‘ladi. bu moslashtiruvchi jarayonlarning turg‘un adaptatsiya bosqichiga o‘tganligidan darak beruvchi bir belgidir. uchinchi bosqichda mazkur yuklama organizmdagi funksional imkoniyatlarning kengayishi tufayli moslashtiruvchi siljishlarni yuzaga keltirmay qo‘yadi, ya’ni uning rivojlantiruvchi ta’siri yo pasayadi, yoki umuman yo‘qoladi. qobiliyatlar rivojlanish ko‘rsatkichlarining qaytariluvchanligi; jismoniy mashqlar bilan muntazam shug‘ullanish natijasida erishiladigan funksional va tuzilishga xos o‘zgarishlar qaytariluvchan bo‘lib, ular teskari rivojlanishi ham mumkin. shug‘ullanishda nisbatan qisqagina uzilish bo‘lsa kifoya, shu zahoti funksional imkoniyatlar darajasi pasaya boshlaydi, tuzilishga xos belgilar teskari tomonga rivojlana boradi va oqibatda jismoniy qobiliyatlarning ko‘rsatkichlari ham pasayadi. qobiliyatlar rivojining notekis va geteroxronligi (turli vaqtga mansubligi); jismoniy qobiliyatlarning rivojlanish ko‘rsatkichlari o‘zgarishlarida (o‘sishida) geteroxronlik (turli vaqtga mansublik) hodisasi kuzatiladi. u alohida jismoniy qobiliyatlarning shiddatli o‘sa boshlashiga mos keladigan lahzalarning vaqt nuqtai naza-ridan o‘zaro muvofiq kelmasligida namoyon bo‘ladi. ayrim qobiliyatlarning rivojlanishida jismoniy tarbiyaning eng kuchli ta’siri ularning jadal sur’atda tabiiy rivojlanishi davriga mos kelishi …

5 / 26

ir bo‘lishiga olib keladi. bu jarayon “jismoniy qobiliyatlarning ko‘chishi” deb ataladi. ko‘chish ijobiy va salbiy bo‘lishi mumkin. ijobiy ko‘chishda bir qobiliyatning rivojlanishi boshqasining takomillashuviga ta’sir ko‘rsatadi. masalan, “portlovchi” kuchning ortishi – harakatlar tezligiga. salbiy ko‘chishning xususiyati shuki, bir qobiliyatning rivojlanishi ikkinchisining o‘sishini sekinlashtiradi yoki uning rivojlanish darajasini pasaytiradi. harakat malakalari va jismoniy qobiliyatlarning o‘zaro aloqasi va birligi; jismoniy qobiliyatlar faoliyat chog‘ida namoyon bo‘lar ekan, ularni harakat malaka va ko‘nikmalaridan ayri holda tasavvur etib bo‘lmaydi. insonning u yoki bu harakat faoliyatini qay darajada o‘zlashtirib olganiga qarab tegishli jismoniy qobiliyatlarini yuzaga chiqarish darajasi ham o‘zgaradi. jismoniy qobiliyatlarni rivojlantirish tamoyillari; harakatga o‘rgatish va jismoniy qobiliyatlarni rivojlantirish jarayonlari, ularning ta’sir ob’ekti bitta - jismoniy mashqlarni bajarayotgan muayyan odam bo‘lishiga qaramay, turli qonuniyatlarga bo‘ysunadi. qonuniyatlarning o‘ziga xosligi ularni ro‘yobga chiqarish uchun tegishli pedagogik (usuliy) amallarni talab qiladi: harakatlarga o‘rgatish uchun - bir xil pedagogik tamoyillar, jismoniy qobiliyatlarni rivojlantirish uchun boshqalaridan foydalaniladi. shuning uchun ham insonning …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jismoniy sifatların umumiy tavsifi va ularni rivojlantirishni nazorat qilish"

slayd 1 o‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti mavzu: jismoniy sifatlarning umumiy tavsifi va ularni rivojlantirishni nazorat qilish jismoniy tarbiya, sport nazariyasi va uslubiyati kafedrasi katta o‘qituvchisi: x.x.qurbonov reja: 2. jismoniy qobiliyatlar rivojlanishining asosiy qonuniyatlari. 3. jismoniy qobiliyatlar rivojlanishining bosqichliligi. 4. qobiliyatlar rivojining notekis va geteroxronligi (turli vaqtga mansubligi). 5. jismoniy qobiliyatlarning ko‘chishi 6. jismoniy qobiliyatlarni rivojlantirish tamoyillari 7. jismoniy qobiliyatlarni rivojlantrishda yosh xususiyatlari 1. jismoniy sifatlar to‘g‘risida tushuncha. “jismoniy qobiliyatlar” va “jismoniy sifatlar” atamalariga tavsif; shaxsning jismoniy tarbiya bilan shug’ullanish jarayonida shug‘ullanuvchilar, harak...

This file contains 26 pages in PPTX format (269.0 KB). To download "jismoniy sifatların umumiy tavsifi va ularni rivojlantirishni nazorat qilish", click the Telegram button on the left.

Tags: jismoniy sifatların umumiy tavs… PPTX 26 pages Free download Telegram